તોષિતો ભગવાન્યત્ર દુર્વાસા મે વરં દદૌ । આહ્વાનં મન્ત્રસંયુક્તં વસન્ત્યાઃ પિતૃવેશ્મનિ
એક વખત, જ્યારે ભગવાન દુર્વાસા પ્રસન્ન થયા, ત્યારે તેમણે મને પિતૃગૃહમાં વસતી વખતે મંત્ર સાથેનું આહ્વાન આપવાનું વરદાન આપ્યું હતું.
સાહમન્તઃપુરે રાજ્ઞઃ કુન્તિભોજપુરસ્કૃતા । ચિન્તયન્તી બહુવિધં હૃદયેન વિદૂયતા
હું રાજાના અંતઃપુરમાં, કુંતિભોજના આદરથી, અનેક વિચારોમાં મનથી ખૂબ જ દુઃખી બનીને બેઠી હતી.
બલાબલં ચ મન્ત્રાણાં બ્રાહ્મણસ્ય ચ વાગ્બલમ્ । સ્ત્રીભાવાદ્બાલભાવાચ્ચ ચિન્તયન્તી પુનઃ પુનઃ
મંત્રોની શક્તિ અને દુર્બળતા, બ્રાહ્મણના વચનનું બળ, અને સ્ત્રી તથા બાળપણના કારણે હું વારંવાર વિચાર કરતી હતી.
ધાત્ર્યા વિસ્રબ્ધયા ગુપ્તા સખીજનવૃતા તદા। દોષં પરિહરન્તી ચ પિતુશ્ચારિત્ર્યરક્ષિણી
એ સમયે હું વિશ્વાસુ ધાય દ્વારા સુરક્ષિત અને સખીઓથી ઘેરાયેલી હતી; પિતાનું માન જળવાઈ રહે એ માટે હું કદી કોઈ દોષ થવા દિતો નહીં.
કથં નુ સુકૃતં મે સ્યાન્નાપરાધવતી કથમ્। ભવેયમિતિ સંચિન્ત્ય બ્રાહ્મણં તં નમસ્ય ચ
'કેમ હું સારા કર્મ કરું? કેમ હું કોઈ દોષમાં ન આવું?'—આવી રીતે વિચાર કરીને મેં એ બ્રાહ્મણને વંદન કર્યું.
કૌતૂહલાત્તુ તં લબ્ધા બાલિશ્યાદાચરં તદા। કન્યા સતી દેવમર્કમાસાદયમહં તતઃ
જિજ્ઞાસા અને બાળપણના કારણે, મેં એ ક્રિયા કરી; કન્યા અવસ્થામાં મેં દેવતા સુર્યને બોલાવ્યા અને તેઓ પ્રગટ થયા.
યોઽસૌ કાનીનગર્ભો મે પુત્રવત્પરિરક્ષિતઃ । કસ્માન્ન કુર્યાદ્વચનં પથ્યં ભ્રાતૃહિતં તથા
જે મારા લગ્ન પહેલાં જન્મેલો પુત્ર છે, જેને મેં પુત્ર સમાન જાળવ્યો છે—એ પોતાના ભાઈઓના હિત માટે યોગ્ય વાત કેમ ન કરે?
ઇતિ કુન્તી વિનિશ્ચિત્ય કાર્યનિશ્ચયમુત્તમમ્ । કાર્યાર્થમભિનિશ્ચિત્ય યયૌ ભાગીરથીં પ્રતિ
આ રીતે, શ્રેષ્ઠ નિર્ણય કરીને, કુંતીએ મનમાં નિશ્ચય કરીને કાર્યસિદ્ધિ માટે ભાગીરથી તરફ પ્રયાણ કર્યું.
આત્મજસ્ય તતસ્તસ્ય ઘૃણિનઃ સત્યસઙ્ગિનઃ । ગઙ્ગાતીરે પૃથાપશ્યઞ્જપસ્થાનમનુત્તમમ્
ગંગાના કાંઠે, પોતાના પુત્રને, જે દયાળુ અને સત્યવચન છે, શ્રેષ્ઠ જપમાં તત્પર જોઈને પૃથાએ દર્શન કર્યું.
પ્રાઙ્મુખસ્યોર્ધ્વબાહોઃ સા પર્યતિષ્ઠત પૃષ્ઠતઃ। જપ્યાવસાનં કાર્યાર્થં પ્રતીક્ષન્તી તપસ્વિની
કર્ણ પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને હાથ ઊંચા કરીને જપમાં તત્પર હતો; કુંતી તેની પાછળ ઊભી રહી, કાર્યની રાહ જોઈ રહી હતી.
અતિષ્ઠત્સૂર્યતાપાર્તા કર્ણસ્યોત્તરવાસસિ। કૌરવ્યપત્ની વાર્ષ્ણેયી મદ્મમાલેવ શુષ્યતી
સૂર્યની તાપે પીડાયેલી, કૌરવોની વહુ અને વૃષ્ણિવંશની કુંતી, કર્ણના ઉપરના વસ્ત્ર પાસે ઊભી રહી, જાણે પોતે જ તાપે સુકાઈ રહી હોય.
આપૃષ્ઠતાપાઞ્જપ્ત્વા સ પરિવૃત્ત્ય યતવ્રતઃ । દૃષ્ટ્વા કુન્તીમુપાતિષ્ઠદભિવાદ્ય કૃતાઞ્જલિઃ
જ્યારે કર્ણે જપ પૂર્ણ કર્યો અને સૂર્યતાપ સહન કર્યો, ત્યારે તેણે પાંખ ફેરવી, કુંતીને જોયા અને હાથ જોડીને વંદન કરવા આવ્યો.
યથાન્યાયં મહાતેજા માની ધર્મભૃતાં વરઃ । ઉત્સ્મયન્પ્રણતઃ પ્રાહ કુન્તીં વૈકર્તનો વૃષઃ
મહાન તેજસ્વી, ગૌરવશાળી અને ધર્મનિષ્ઠ કર્ણ યોગ્ય રીતે હસતાં, નમન કરીને, કુંતીને સંબોધી બોલ્યો.
રાધેયોઽહમાધિરથિઃ કર્ણસ્ત્વામભિવાદયે । પ્રાપ્તા કિમર્થં ભવતી બ્રૂહિ કિં કરવામિ તે
હું રાધેય કર્ણ, મહાન રથસ્વાર, તમને વંદન કરું છું. તમે અહીં શા માટે આવી છો? કહો, હું તમારા માટે શું કરું?
કૌન્તેયસ્ત્વં ન રાધેયો ન તવાધિરથઃ પિતા। નાસિ સૂતકુલે જાતઃ કર્ણ તદ્વિદ્ધિ મે વચઃ
કૌંતેય, તું રાધાનો દીકરો નથી, ન તો અધિરથ તારો પિતા છે. કર્ણ, તું રથચાલકના ઘરમાં જન્મ્યો નથી—મારા શબ્દો પરથી આ સત્ય જાણ.
કાનીનસ્ત્વં મયા જાતઃ પૂર્વજઃ કુક્ષિણા ધૃતઃ । કુન્તિરાજસ્ય ભવને પાર્થસ્ત્વમસિ પુત્રક
પુત્ર, તું મારા ગર્ભમાંથી જન્મેલો છે, તારો જન્મ સૌપ્રથમ મારા પેટમાં થયો હતો. તું કુંતીરાજના મહેલમાં સૌથી મોટો દીકરો છે, પાર્થ, તું મારું સંતાન છે.
પ્રકાશકર્મા તપનો યોઽયં દેવો વિરોચનઃ । અજીજનત્ત્વાં મય્યેષ કર્ણ શસ્ત્રભૃતાં વરમ્
કર્ણ, જે દેવતા પ્રકાશથી ભરપૂર છે, જેમના કર્મો ઉજળા છે, એ સૂર્યદેવે મને તારા રૂપે શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીર આપ્યો છે.
કુણ્ડલી બદ્ધકવચો દેવગર્ભઃ શ્રિયા વૃતઃ । જાતસ્ત્વમસિ દુર્ધર્ષ મયા પુત્ર પિતુર્ગૃહે
પુત્ર, તું કુંડળ અને કવચ સાથે જન્મેલો, દેવગર્ભ અને તેજથી યુક્ત છે. તારો જન્મ પિતાના ઘરમાં થયો હતો અને તું અપરાજેય છે.
સ ત્વં ભ્રાતૄનસંબુદ્ધ્ય મોહદ્યદુપસેવસે । ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ન તદ્યુક્તં ત્વયિ પુત્ર વિશેષતઃ
પણ, ભ્રાતાઓને ઓળખ્યા વિના, મોહવશ તું ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની સેવા કરે છે; પુત્ર, ખાસ કરીને તારા માટે આ યોગ્ય નથી.
એતદ્ધર્મફલં પુત્ર નરાણાં ધર્મનિશ્ચયે । યત્તુષ્યન્ત્યસ્ય પિતરો માતા ચાપ્યેકદર્શિની
પુત્ર, ધર્મમાં સ્થિર પુરુષોને આવું ફળ મળે છે—પિતાઓ પ્રસન્ન થાય છે અને એકમાત્ર દૃઢમન વાળી માતા પણ ખુશ થાય છે.
અર્જુનેનાર્જિતાં પૂર્વં હૃતાં લોભાદસાધુભિઃ । આચ્છિદ્ય ધાર્તરાષ્ટ્રેભ્યો ભુઙ્ક્ષ યૌધિષ્ઠિરીં શ્રિયમ્
અર્જુને અગાઉ મેળવેલી અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ લોભથી હડપેલી સંપત્તિ પાછી મેળવી, યુધિષ્ઠિરની ધન-સંપત્તિનો આનંદ માણ.
અદ્ય પશ્યન્તુ કુરવઃ કર્ણાર્જુનસમાગમમ્ । સૌભ્રાત્રેણ સમાલક્ષ્ય સંનમન્તામસાધવઃ
આજે કૌરવો કર્ણ અને અર્જુનના મિલનને જુએ, અને તારી ભાઈગિરી જોઈ દુષ્ટ લોકો નમન કરે.
કર્ણાર્જુનૌ વૈ ભવતાં યથા રામજનાર્દનૌ । અસાધ્યં કિં નુ લોકે સ્યાદ્યુવયોઃ સંહિતાત્મનોઃ
કર્ણ અને અર્જુન, તમે બંને મળીને જેમ રામ અને જનાર્દન હતા તેમ છો; તમે એકતા રાખો તો દુનિયામાં કશું અશક્ય રહી શકે?
કર્ણ શોભિષ્યસે નૂનં પઞ્ચમિર્ભ્રાતૃભિર્વૃતઃ। દેવૈઃ પરિવૃતો બ્રહ્મા વેદ્યામિવ મહાધ્વરે
કર્ણ, તું પાંચ ભાઈઓથી ઘેરાયેલો હશે ત્યારે ચોક્કસ તેજસ્વી દેખાશે, જેમ મહાયજ્ઞમાં દેવોથી ઘેરાયેલા બ્રહ્મા યજ્ઞવેદિ પર શોભે છે.
ઉપપદ્યો ગુણૈઃ સર્વૈર્જ્યેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠેષુ બન્ધુષુ । સૂતપુત્રેતિ મા શબ્દઃ પાર્થસ્ત્વમસિ વીર્યવાન્
તમે બધા ગુણોથી પરિપૂર્ણ, શ્રેષ્ઠ બંધુઓમાં સૌથી મોટા, 'સૂતપુત્ર' શબ્દ કોઈ બોલે નહીં—તું પરાક્રમી પાર્થ છે.
તતઃ સૂર્યાન્નિશ્ચરિતાં કર્ણઃ શુશ્રાવ ભારતીમ્। દુરત્યયાં પ્રણયિનીં પિતૃવદ્ભાસ્કરેરિતામ્
પછી કર્ણે સૂર્યદેવના પિતૃત્વથી ભરેલા, પ્રેમાળ અને જીતવા અઘરા એવા વચનો સાંભળ્યા.
સત્યમાહ પૃથા વાક્યં કર્ણ માતૃવચઃ કુરુ। શ્રેયસ્તે સ્યાન્નરવ્યાઘ્ર સર્વમાચરતસ્તથા
કર્ણ, કુંતીએ સાચું કહ્યું છે; માતાના વચનનું પાલન કર. હે પુરુષશાર્દૂલ, એ પ્રમાણે ચલશે તો તારો કલ્યાણ થશે.
એવમુક્તસ્ય માત્રા ચ સ્વયં પિત્રા ચ ભાનુના । ચચાલ નૈવ કર્ણસ્ય મતિઃ સત્યધૃતેસ્તદા
માતા અને પોતાના પિતા સૂર્યદેવે આમ કહ્યું છતાં, કર્ણનું મન સત્યમાં સ્થિર હતું અને કદી ડગ્યું નહીં.
ન ચૈતચ્છ્રદ્દધે વાક્યં ક્ષત્રિયે ભાષિતં ત્વયા। ધર્મદ્વારં મમૈતત્સ્યાન્નિયોગકરણં તવ
તમે ક્ષત્રિય તરીકે જે કહ્યું એ હું માન્યો નહોતો; મારા માટે તો આ ધર્મનો માર્ગ છે, પણ તમારા માટે આ આજ્ઞા છે.
અકરોન્મયિ યત્પાપં ભવતી સુમહાત્યયમ્ । અપાકીર્ણોઽસ્મિ યન્માતસ્તદ્યશઃકીર્તિનાશનમ્
માતા, તમે મારા પર જે મોટું પાપ કર્યું, એ બહુ મોટું દુઃખદાયક હતું; હું નિર્દોષ છું, પણ એ કૃત્યએ મારું યશ અને કીર્તિ નષ્ટ કરી.