કેશવસ્ય તુ તદ્વાક્યં કર્ણઃ શ્રુત્વા હિતં શુભમ્। અબ્રવીદભિસંપૂજ્ય કૃષ્ણં તં મધુસૂદનમ્
કેશવના એ શુભ અને હિતના વચન સાંભળી, કર્ણે મધુસૂદન શ્રીકૃષ્ણને આદરપૂર્વક વંદન કરીને કહ્યું.
જાનન્માં કિં મહાબાહો સંમોહયિતુમિચ્છસિ। યોયં પૃથિવ્યાઃ કાર્ત્સ્ન્યેન વિનાશઃ સમુપસ્થિતઃ
હે મહાબલી, તું મને ઓળખે છે છતાં મને કેમ ભટકાવવા માંગે છે, જ્યારે આખી ધરતીનો વિનાશ સામે ઊભો છે?
નિમિત્તં તત્ર શકુનિરહં દુઃશાસનસ્તથા। દુર્યોધનશ્ચ નૃપતિર્ધૃતરાષ્ટ્રસુતોઽભવત્
આ બધાનું કારણ શકુની, હું, દુશાસન અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધન રાજા છે.
અસંશયમિદં કૃષ્ણ મહદ્યુદ્ધમુપસ્થિતમ્। પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ ઘોરં રુધિરકર્દમમ્
હે કૃષ્ણ, કોઈ શંકા નથી કે પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે મોટું યુદ્ધ આવતું છે—ભયાનક અને લોહીથી ભરેલું.
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ દુર્યોધનવશાનુગાઃ । રણે શસ્ત્રાગ્નિના દગ્ધાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ યમસાદનમ્
દુર્યોધનના વશમાં રહેલા રાજાઓ અને રાજકુમારો યુદ્ધમાં શસ્ત્રાગ્નિથી દાઝીને યમલોકમાં જશે.
સ્વપ્ના હિ બહવો ઘોરા દૃશ્યન્તે મધુસૂદન। નિમિત્તાનિ ચ ઘોરાણિ તથોત્પાતાઃ સુદારુણાઃ
હે મધુસૂદન, ઘણા ભયાનક સ્વપ્નો દેખાય છે અને અનેક ભયાનક અપશકુન અને ભયાનક સંકેતો દેખાય છે.
પરાજયં ધાર્તરાષ્ટ્રે વિજયં ચ યુધિષ્ઠિરે । સંસન્ત ઇવ વાર્ષ્ણેય વિવિધા રોમહર્ષણાઃ
હે વૃષ્ણિવંશી, અનેક રોમાંચક સંકેતો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો માટે હાર અને યુધિષ્ઠિર માટે જીત બતાવે છે.
પ્રાજાપત્યં હિ નક્ષત્રં ગ્રહસ્તીક્ષ્ણો મહાદ્યુતિઃ । શનૈશ્ચરઃ પીડયતિ પીડયન્પ્રાણિનોઽધિકમ્
પ્રજાપતિનું નક્ષત્ર એક તેજસ્વી અને કઠોર ગ્રહથી પીડાય છે; શનિ બધા જીવોને વધારે પીડે છે.
કૃત્વા ચાઙ્ગારકો વક્રં જ્યેષ્ઠાયાં મધુસૂદન। અનુરાધાં પ્રાર્થયતે મૈત્રં સંગમયન્નિવ
હે મધુસૂદન, મંગળ ગ્રહ જ્યેષ્ઠામાં વક્રી થઈને અનુરાધા તરફ જાય છે, જાણે મિત્ર નક્ષત્ર સાથે મળવા ઈચ્છે છે.
નૂનં મહદ્ભયં કૃષ્ણ કુરૂણાં સમુપસ્થિતમ્ । વિશેષેણ હિ વાર્ષ્ણેય ચિત્રાં પીડયતે ગ્રહઃ
નક્કી છે, હે કૃષ્ણ, કૌરવો પર મોટું સંકટ આવી ગયું છે; ખાસ કરીને એ ગ્રહ ચિત્રા નક્ષત્રને પીડાવે છે.
સોમસ્ય લક્ષ્મ વ્યાવૃત્તં રાહુરર્કમુપૈતિ ચ। દિવશ્ચોલ્કાઃ પતન્ત્યેતાઃ સનિર્ઘાતાઃ સકંપનાઃ
ચંદ્રનો ચિહ્ન છુપાઈ ગયો છે, રાહુ સૂર્ય તરફ જાય છે અને આકાશમાંથી વીજળી અને ધડાકા સાથે ઉલ્કાઓ પડે છે.
નિષ્ટનન્તિ ચ માતઙ્ગા મુઞ્ચન્ત્યશ્રૂણિ વાજિનઃ । પાનીયં યવસં ચાપિ નાભિનન્દન્તિ માધવ
હાથીઓ ગર્જના કરે છે અને ઘોડાઓ રડતા હોય એમ આંખમાંથી આંસુ છોડે છે; તેઓ પાણી કે જવસ પણ પસંદ કરતા નથી, હે માધવ.
પ્રાદુર્ભૂતેષુ ચૈતેષુ ભયમાહુરુપાસ્થિતમ્। નિમિત્તેષુ મહાબાહો દારુણં પ્રાણિનાશનમ્
જ્યારે આ બધા અશુભ સંકેતો દેખાય છે, ત્યારે લોકો કહે છે કે ભયંકર ભય ઊભું થયું છે, હે બલવાન, આ ભયજનક સંકેત જીવજંતુઓના વિનાશનું સૂચન કરે છે.
અલ્પે ભુક્તે પુરીષં ચ પ્રભૂતમિહ દૃશ્યતે। વાજિનાં વારણાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ કેશવ
અહીં ઘોડા, હાથી અને માણસો થોડું જ ખાય છે છતાં ઘણું વિસર્જન કરે છે, હે કેશવ.
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ સર્વેષુ મધુસૂદન। પરાભવસ્ય તલ્લિઙ્ગમિતિ પ્રાહુર્મનીષિણઃ
ધૃતરાષ્ટ્રની સેનામાં આ બધું વિજયના બદલે પરાજયનું લક્ષણ ગણાય છે, હે મધુસૂદન, એવું જ્ઞાની લોકો કહે છે.
પ્રહૃષ્ટં વાહનં કૃષ્ણ પાણ્ડવાનાં પ્રચક્ષતે। પ્રદક્ષિણા મૃગાશ્ચૈવ તત્તેષાં જયલક્ષણમ્
પાંડવોનું વાહન આનંદિત જણાય છે, હે કૃષ્ણ, અને પશુઓ તેમની આજુબાજુથી દાયાં ફરે છે; આ બધું તેમના વિજયના સંકેત છે.
અપસવ્યા મૃગાઃ સર્વે ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય કેશવ । વાચશ્ચાપ્યશરીરિણ્યસ્તકત્પરાભવલક્ષણમ્
ધૃતરાષ્ટ્રની સેનાની ડાબી બાજુએ બધા પશુઓ જાય છે, હે કેશવ, અને અજાણ્યા અવાજો સંભળાય છે; આ બધું પરાજયના સંકેત છે.
મયૂરાઃ પુણ્યશકુના હંસસારસચાતકાઃ । જીવઞ્જીવકસઙ્ઘાશ્ચાપ્યનુગચ્છન્તિ પાણ્ડવાન્
મોર, શુભ પક્ષીઓ, હંસ, સારસ, ચાતક અને જીવંજિવિકા પક્ષીઓના જૂથો પાંડવોને અનુસરે છે.
ગૃધ્રાઃ કઙ્કા બકાઃ શ્યેના યાતુધાનાસ્તથા વૃકાઃ । મક્ષિકાણાં ચ સઙ્ઘાતા અનુધાવન્તિ કૌરવાન્
ગૃધ્ર, કંક, બગલા, શ્યેન, રાક્ષસ, વાઘ અને માખીઓના ટોળા કૌરવોને પીછો કરે છે.
ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ ભેરીણાં નાસ્તિ નિઃસ્વનઃ । અનાહતાઃ પાણ્ડવાનાં નદન્તિ પટહાઃ કિલ
ધૃતરાષ્ટ્રની સેનામાં નાગારા વગાડાતા નથી, પણ પાંડવોના નાગારા કોઈ વગાડ્યા વિના જ ગજગજ અવાજ કરે છે.
ઉદપાનાશ્ચ નર્દન્તિ યથા ગોવૃષભાસ્તથા । ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૈન્યેષુ તત્પરાભવલક્ષણમ્
ધૃતરાષ્ટ્રની સેનામાં કૂવામાંથી ગાય-બળદ જેવા ગર્જના અવાજ આવે છે; આ પણ પરાજયનું લક્ષણ છે.
માંસશોણિતવર્ષં ચ વૃષ્ટં દેવેન માધવ । તથા ગન્ધર્વનગરં ભાનુમત્સમુપસ્થિતમ્
દેવોએ માંસ અને લોહીની વરસાદ વરસાવી છે, હે માધવ, અને તેજસ્વી ગંધર્વનગર દેખાય છે.
સપ્રાકારં સપરિખં સવપ્રં ચારુતોરણમ્ । કૃષ્ણશ્ચ પરિઘસ્તત્ર ભાનુમાવૃત્ય તિષ્ઠતિ
કિલ્લા, ખાઈ, ઊંચા mound અને સુંદર દરવાજા સાથે, હે કૃષ્ણ, ત્યાં એક કાળું પડદો સૂર્યને ઢાંકી ઊભો છે.
ઉદયાસ્તમને સંધ્યે વેદયન્તી મહદ્ભયમ્ । શિવા ચ વાશતે ઘોરં તત્પરાભવલક્ષણમ્
સૂર્યોદય અને સૂર્યાસ્ત સમયે, સાંજના સમયે, મોટું ભય અનુભવાય છે; અને ઘુવડ ભયાનક રીતે ટહુકે છે—આ પણ પરાજયનું લક્ષણ છે.
એકપક્ષાક્ષિચરણાઃ પક્ષિણો મધુસૂદન । ઉત્સૃજન્તિ મહદ્ધોરં તત્પરાભવલક્ષણમ્
એક પાંખ, એક આંખ અને એક પગવાળા પક્ષીઓ, હે મધુસૂદન, મોટો અને ભયાનક અવાજ કરે છે—આ પણ પરાજયનું લક્ષણ છે.
કૃષ્ણગ્રીવાશ્ચ શકુના રક્તપાદા ભયાનકાઃ । સન્ધ્યામિમુખા યાન્તિ તત્પરાભવલક્ષણમ્
કાળી ગળાવાળા અને લાલ પગવાળા ભયાનક પક્ષીઓ સાંજ તરફ જાય છે—આ પણ પરાજયનું લક્ષણ છે.
બ્રાહ્મણાન્પ્રથમં દ્વેષ્ટિ ગુરૂંશ્ચ મધુસૂદન । ભૃત્યાન્ભક્તિમતશ્ચાપિ તત્પરાભવલક્ષણમ્
જે પહેલા બ્રાહ્મણો અને વડીલો સાથે દુશ્મની રાખે છે, હે મધુસૂદન, અને પોતાના ભક્ત અને સેવકોને પણ તિરસ્કારે છે—આ પણ પરાજયનું લક્ષણ છે.
પૂર્વા દિગ્લોહિતાકારા શસ્ત્રવર્ણા ચ દક્ષિણા । આમપાત્રપ્રતીકાશા પશ્ચિમા મધુસૂદન
પૂર્વ દિશા લાલ દેખાય છે, દક્ષિણ દિશા હથિયાર જેવી લાગે છે, પશ્ચિમ દિશા કાચા વાસણ જેવી છે, હે મધુસૂદન.
ઉત્તરા શઙ્ખવર્ણાભા દિશાં વર્ણા ઉદાહૃતાઃ ।। પ્રદીપ્તાશ્ચ દિશઃ સર્વા ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય માધવ
ઉત્તર દિશા શંખ જેવી ચમકે છે; દિશાઓના આ રંગો જણાવવામાં આવ્યા છે. ધૃતરાષ્ટ્ર માટે બધી દિશાઓ અગ્નિ જેવી પ્રગટે છે, હે માધવ.
મહદ્ભયં વેદયન્તિ તસ્મિન્નુત્પાતદર્શને ।। સહસ્રપાદં પ્રાસાદં સ્વપ્નાન્તે સ્મ યુધિષ્ઠિરઃ
આવા અશુભ સંકેતો દેખાય ત્યારે મોટું ભય અનુભવાય છે; અને યુધિષ્ઠિરે સ્વપ્નના અંતે હજાર પગવાળું મહેલ જોયું હતું.