કર્ણસ્ય વચનં શ્રુત્વા કેશવઃ પરવીરહા। ઉવાચ પ્રહસન્વાક્યં સ્મિતપૂર્વમિદં યથા
કર્ણના શબ્દો સાંભળી, પરવીરવિરોધી કેશવે હળવી સ્મિત સાથે હસતાં કહ્યું.
અપિ ત્વાં ન લભેત્કર્ણ રાજ્યલમ્ભોપપાદનમ્ । મયા દત્તાં હિ પૃથિવીં ન પ્રશાસિતુમિચ્છસિ
પણ, કર્ણ, તું રાજય જબરદસ્તી મેળવી શકીશ નહીં; મેં તને આખી ધરતી આપી છે, પણ તને રાજ કરવું પસંદ નથી.
ધ્રુવો જયઃ પાણ્ડવાનામિતીદં ન સંશયઃ કશ્ચન વિદ્યતેઽત્ર। જયધ્વજો દૃશ્યતે પાણ્ડવસ્ય સમુચ્છ્રિતો વાનરરાજ ઉગ્રઃ
પાંડવોની વિજય નિશ્ચિત છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; પાંડવના રથ પર ભયાનક વાનરરાજાનો વિજયધ્વજ ઊંચો ફરકતો દેખાય છે.
દિવ્યા માયા વિહિતા ભૌમનેન સમુચ્છ્રિતા ઇન્દ્રકેતુપ્રકાશાઃ । દિવ્યાનિ ભૂતાનિ જયાવહાનિ દૃશ્યન્તિ ચૈવાત્ર ભયાનકાનિ
ભૂમિપુત્રે દૈવી માયા રચી છે અને ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવો તેજસ્વી ધ્વજ ઊંચો ફરકતો છે; અહીં દૈવી શક્તિઓ, વિજયદાયી અને ભયાનક બંને, દેખાય છે.
ન સઞ્જતે શૈલવનસ્પતિભ્ય ઊર્ધ્વં તિર્યગ્યોજનમાત્રરૂપઃ । શ્રીમાન્ધ્વજઃ કર્ણ ધનઞ્જયસ્ય સમુચ્છ્રિતઃ પાવકતુલ્યરૂપઃ
હે કર્ણ, ધનંજયનો તેજસ્વી ધ્વજ પર્વતો અને વૃક્ષો કરતાં પણ વધુ ઊંચો અને પહોળો, અગ્નિ સમાન તેજથી ઝળહળતો દેખાય છે.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે શ્વેતાશ્વં કૃષ્ણસારથિમ્ । ઐન્દ્રમસ્ત્રં વિકુર્વાણમુભે ચાપ્યગ્નિમારુતે
જ્યારે તું યુદ્ધમાં સફેદ ઘોડાવાળા, કૃષ્ણને રથચાલક તરીકે, ઇન્દ્રાસ્ત્ર ચલાવતા અને અગ્નિ-વાયુ બંનેનો ઉપયોગ કરતા જોશે,
ગાણ્ડીવસ્ય ચ નિર્ઘોષં વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ। ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
અને જ્યારે તું ગાંડીવનો ગર્જનારો અવાજ, વીજળીના કડાકા જેવો, સાંભળશે—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ । જપહોમસમાયુક્તં સ્વાં રક્ષન્તં મહાચમૂમ્
જ્યારે તું યુદ્ધમાં કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને જપ અને હોમમાં તત્પર, પોતાની મહાસેના રક્ષતા જોશે,
આદિત્યમિવ દુર્ધર્ષં તપન્તં શત્રુવાહિનીમ્ । ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને અપરાજેય, શત્રુસેના ને દહન કરતા—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે ભીમસેનં મહાબલમ્ । દુઃશાસનસ્ય રુધિરં પીત્વા નૃત્યન્તમાહવે
જ્યારે તું યુદ્ધમાં મહાબલી ભીમસેનને દુશાસનનું લોહી પીધા પછી યુદ્ધભૂમિમાં નૃત્ય કરતા જોશે,
પ્રભિન્નમિવ માતઙ્ગં પ્રતિદ્વિરદઘાતિનમ્ । ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
મદમસ્ત હાથી જેવો, વિરોધી હાથીઓને પછાડતો—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે દ્રોણં શાન્તનવં કૃપમ્ । સુયોધનંચ રાજાનં સૈન્ધવં ચ જયદ્રથમ્
જ્યારે તું યુદ્ધમાં દ્રોણ, શાંતનુપુત્ર, કૃપ, રાજા સુયોધન, સૈંધવ અને જયદ્રથને જોશે,
યુદ્ધાયાપતતસ્તૂર્ણં વારિતાન્સવ્યસાચિના। ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
જે યુદ્ધ માટે ઝડપથી દોડી આવે છે, પણ સવ્યસાચી દ્વારા અટકાવવામાં આવે છે—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે માદ્રીપુત્રૌ મહાબલૌ । વાહિનીં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં ક્ષોભયન્તૌ ગજાવિવ
જ્યારે તું યુદ્ધમાં માદ્રીના બંને મહાબલી પુત્રોને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોની સેના હાથીઓ જેવી હલાવી નાખતા જોશે,
વિગાઢે શસ્ત્રસંપાતે પરવીરરથારુજૌ । ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
જ્યારે યુદ્ધ એટલું ભયાનક બની જશે કે વીર યોદ્ધાઓના રથો તૂટી જશે અને શસ્ત્રો અથડાશે, ત્યારે ત્યાં ન તો ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
બ્રૂયાઃ કર્ણ ઇતો ગત્વા દ્રોણં શાન્તનવં કૃપમ્ । સૌમ્યોઽયં વર્તતે માસઃ સુપ્રાપયવસેન્ધનઃ
કર્ણ, તું જઈને દ્રોણ, કૃપાચાર્ય અને શાંતનુપુત્રને કહે કે આ મહિનો બહુ શાંત છે, ધાન્ય અને ઈંધણ ભરપૂર છે.
સર્વૌષધિવનસ્ફીતઃ ફલવાનલ્પમક્ષિકઃ । નિષ્પઙ્કો રસવત્તોયો નાત્યુષ્ણશિશિરઃ સુખઃ
વનોમાં દરેક ઔષધિ ભરપૂર છે, ફળ ઘણાં છે અને મધમાખીઓ ઓછી છે; પાણી શુદ્ધ અને સ્વાદિષ્ટ છે, ન વધારે ગરમ છે, ન વધારે ઠંડુ—સરસ છે.
સપ્તમાચ્ચાપિ દિવસાદમાવાસ્યા ભવિષ્યતિ। સઙ્ગ્રામો યુજ્યતાં તસ્યાં તામાહુઃ શક્રદેવતામ્
સાતમા દિવસે પછી અમાવસ્યા આવશે; એ દિવસે જ યુદ્ધ શરૂ કરવું, કારણ કે એ દિવસ ઈન્દ્રને પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
તથા રાજ્ઞો વદેઃ સર્વાન્યે યુદ્ધાયાભ્યુપાગતાઃ। યદ્વો મનીષિતં તદ્વૈ સર્વં સંપાદયામ્યહમ્
રાજા અને યુદ્ધ માટે ભેગા થયેલા બધાને કહે કે તમે જે ઇચ્છો છો, એ બધું હું પૂર્ણ કરીશ.
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ દુર્યોધનવશાનુગાઃ । પ્રાપ્ય શસ્ત્રેણ નિધનં પ્રાપ્સ્યન્તિ ગતિમુત્તમામ્
દુર્યોધનના વશમાં રહેલા રાજાઓ અને રાજકુમારો યુદ્ધમાં શસ્ત્રોથી મરીને ઉત્તમ માર્ગને પામશે.
કેશવસ્ય તુ તદ્વાક્યં કર્ણઃ શ્રુત્વા હિતં શુભમ્। અબ્રવીદભિસંપૂજ્ય કૃષ્ણં તં મધુસૂદનમ્
કેશવના એ શુભ અને હિતના વચન સાંભળી, કર્ણે મધુસૂદન શ્રીકૃષ્ણને આદરપૂર્વક વંદન કરીને કહ્યું.
જાનન્માં કિં મહાબાહો સંમોહયિતુમિચ્છસિ। યોયં પૃથિવ્યાઃ કાર્ત્સ્ન્યેન વિનાશઃ સમુપસ્થિતઃ
હે મહાબલી, તું મને ઓળખે છે છતાં મને કેમ ભટકાવવા માંગે છે, જ્યારે આખી ધરતીનો વિનાશ સામે ઊભો છે?
નિમિત્તં તત્ર શકુનિરહં દુઃશાસનસ્તથા। દુર્યોધનશ્ચ નૃપતિર્ધૃતરાષ્ટ્રસુતોઽભવત્
આ બધાનું કારણ શકુની, હું, દુશાસન અને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધન રાજા છે.
અસંશયમિદં કૃષ્ણ મહદ્યુદ્ધમુપસ્થિતમ્। પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ ઘોરં રુધિરકર્દમમ્
હે કૃષ્ણ, કોઈ શંકા નથી કે પાંડવો અને કૌરવો વચ્ચે મોટું યુદ્ધ આવતું છે—ભયાનક અને લોહીથી ભરેલું.
રાજાનો રાજપુત્રાશ્ચ દુર્યોધનવશાનુગાઃ । રણે શસ્ત્રાગ્નિના દગ્ધાઃ પ્રાપ્સ્યન્તિ યમસાદનમ્
દુર્યોધનના વશમાં રહેલા રાજાઓ અને રાજકુમારો યુદ્ધમાં શસ્ત્રાગ્નિથી દાઝીને યમલોકમાં જશે.
સ્વપ્ના હિ બહવો ઘોરા દૃશ્યન્તે મધુસૂદન। નિમિત્તાનિ ચ ઘોરાણિ તથોત્પાતાઃ સુદારુણાઃ
હે મધુસૂદન, ઘણા ભયાનક સ્વપ્નો દેખાય છે અને અનેક ભયાનક અપશકુન અને ભયાનક સંકેતો દેખાય છે.
પરાજયં ધાર્તરાષ્ટ્રે વિજયં ચ યુધિષ્ઠિરે । સંસન્ત ઇવ વાર્ષ્ણેય વિવિધા રોમહર્ષણાઃ
હે વૃષ્ણિવંશી, અનેક રોમાંચક સંકેતો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો માટે હાર અને યુધિષ્ઠિર માટે જીત બતાવે છે.
પ્રાજાપત્યં હિ નક્ષત્રં ગ્રહસ્તીક્ષ્ણો મહાદ્યુતિઃ । શનૈશ્ચરઃ પીડયતિ પીડયન્પ્રાણિનોઽધિકમ્
પ્રજાપતિનું નક્ષત્ર એક તેજસ્વી અને કઠોર ગ્રહથી પીડાય છે; શનિ બધા જીવોને વધારે પીડે છે.
કૃત્વા ચાઙ્ગારકો વક્રં જ્યેષ્ઠાયાં મધુસૂદન। અનુરાધાં પ્રાર્થયતે મૈત્રં સંગમયન્નિવ
હે મધુસૂદન, મંગળ ગ્રહ જ્યેષ્ઠામાં વક્રી થઈને અનુરાધા તરફ જાય છે, જાણે મિત્ર નક્ષત્ર સાથે મળવા ઈચ્છે છે.
નૂનં મહદ્ભયં કૃષ્ણ કુરૂણાં સમુપસ્થિતમ્ । વિશેષેણ હિ વાર્ષ્ણેય ચિત્રાં પીડયતે ગ્રહઃ
નક્કી છે, હે કૃષ્ણ, કૌરવો પર મોટું સંકટ આવી ગયું છે; ખાસ કરીને એ ગ્રહ ચિત્રા નક્ષત્રને પીડાવે છે.