કર્ણિનાલીકનારાચા વત્સદન્તોપબૃંહણાઃ । તોમરાઃ સોમકલશાઃ પવિત્રાણિ ધનૂંષિ ચ
કાનમાં પહેરવાના તીરો, લોખંડના શલ્ય અને વાછરડાના દાંતથી મજબૂત કરેલા ભાલા, એ જ યજ્ઞના ભાંડા, સોમપાત્રો, પવિત્ર અને ધનુષ્ય બની રહેશે.
અસયોઽત્ર કપાલાનિ પુરોડાશાઃ શિરાંસિ ચ। હવિસ્તુ રુધિરં કૃષ્ણ તસ્મિન્યજ્ઞે ભવિષ્યતિ
અહીં તલવારો હવનકુંડના ચમચા, ખોપડીઓ પાત્ર અને માથાં પિંડ તરીકે ઉપયોગમાં આવશે; કૃષ્ણ, આ યજ્ઞમાં લોહી જ હવનસામગ્રી રહેશે.
ઇધ્માઃ પરિધયશ્ચૈવ શક્તયો વિમલા ગદાઃ। સદસ્યા દ્રોણશિષ્યાશ્ચ કૃપસ્ય ચ શરદ્વતઃ
ઇંધણ અને પરિધિ તરીકે નિર્મળ ભાલા અને ગદાઓ રહેશે; અને સહાયક તરીકે દ્રોણ અને શરદ્વતના શિષ્યો રહેશે.
ઇષવોઽત્ર પરિસ્તોમા મુક્તા ગાણ્ડીવધન્વના । મહારથપ્રયુક્તાશ્ચ દ્રોણદ્રૌણિપ્રચોદિતાઃ
અહીં ગાંડીવથી છોડાયેલા તીરો સ્તુતિરૂપ મંત્ર બની રહેશે અને મહારથીઓ દ્વારા છોડાયેલા, દ્રોણ અને દ્રૌણિ દ્વારા પ્રેરિત તીરો હવનસામગ્રી બનશે.
પ્રતિપ્રાસ્થાનિકં કર્મ સાત્યકિસ્તુ કરિષ્યતિ। દીક્ષિતો ધાર્તરાષ્ટ્રોઽત્ર પત્ની ચાસ્ય મહાચમૂઃ
આ યજ્ઞના આરંભના કર્મો સાત્યકી કરશે; અહીં દુર્યોધન દિક્ષિત યજમાન બનશે અને તેની વિશાળ સેના તેની પત્ની સમાન રહેશે.
ઘટોત્કચોઽત્ર શામિત્રં કરિષ્યતિ મહાબલઃ । અતિરાત્રે મહાબાહો વિતતે યજ્ઞકર્મણિ
મહાબળવાન ઘટોત્કચ અહીં આ વિશાળ રાત્રિયજ્ઞમાં સહાયક પૂજારીની ભૂમિકા ભજવશે.
દક્ષિણા ત્વસ્ય યજ્ઞસ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ પ્રતાપવાન્ । વૈતાનિકે કર્મમુખે જાતો યત્કૃષ્ણ પાવકાત્
આ યજ્ઞમાં દક્ષિણારૂપે અગ્નિમાંથી જન્મેલો પરાક્રમી ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રહેશે, વૈતાનિક યજ્ઞના આરંભે, હે કૃષ્ણ.
યદબ્રુવમહં કૃષ્ણ કટુકાનિ સ્મ પાણ્ડવાન્। પ્રિયાર્થં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય તેન તપ્યે હ્યકર્મણા
હે કૃષ્ણ, પાંડવોને હું દુર્યોધનને પ્રસન્ન કરવા માટે જે કડક શબ્દો કહ્યા, એ પાપથી હવે હું દુઃખી છું.
યદા દ્રક્ષ્યસિ માં કૃષ્ણ નિહતં સવ્યસાચિના । પુનશ્ચિતિસ્તદા ચાસ્ય યજ્ઞસ્યાથ ભવિષ્યતિ
હે કૃષ્ણ, જ્યારે તું મને અર્જુનના હાથે મારેલો જોશ, ત્યારે આ યજ્ઞની અંતિમ શુદ્ધિ થશે.
દુઃશાસનસ્ય રુધિરં યદા પાસ્યતિ પાણ્ડવઃ । આનર્દં નર્દતઃ સમ્યક્ તદા સૂયં ભવિષ્યતિ
જ્યારે ભીમ દુઃશાસનનું લોહી પીશે અને ગર્જના કરશે, ત્યારે આ યજ્ઞની આહુતિ પૂર્ણ થશે.
યદા દ્રોણં ચ ભીષ્મં ચ પાઞ્ચાલ્યૌ પાતયિષ્યતઃ । તદા યજ્ઞાવસાનં તદ્ભવિષ્યતિ જનાર્દન
જ્યારે દ્રૌપદીના પુત્રો દ્રોણ અને ભીષ્મને પાડી દેશે, ત્યારે આ યજ્ઞ પૂર્ણ થશે, હે જનાર્દન.
દુર્યોધનં યદા હન્તા ભીમસેનો મહાબલઃ । તદા સમાપ્સ્યતે યજ્ઞો ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય માધવ
જ્યારે મહાબળવાન ભીમસેન દુર્યોધનને મારે, ત્યારે, હે માધવ, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોનો યજ્ઞ પૂર્ણ ગણાશે.
સ્નુષાશ્ચ પ્રસ્નુષાશ્ચૈવ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય સઙ્ગતાઃ । હતેશ્વરા નષ્ટપુત્રા હતનાથાશ્ચ કેશવ
ધૃતરાષ્ટ્રની વહુઓ અને પૌત્રવહુઓ, એકઠી થઈ, પતિ અને પુત્રથી વિહોણી અને આશ્રયવિહોણી, હે કેશવ—
રુદન્ત્યઃ સહગાન્ધાર્યા શ્વગૃધ્રકુરરાકુલે । સ યજ્ઞેઽસ્મિન્નવભૃથો ભવિષ્યતિ જનાર્દન
ગાંધીારી સાથે રડતી, શિયાળ, ગૃધ્ર અને કાગડાઓની ભીડમાં, એ જ આ યજ્ઞનું અંતિમ સ્નાન ગણાશે, હે જનાર્દન.
વિદ્યાવૃદ્ધા વયોવૃદ્ધાઃ ક્ષત્રિયાઃ ક્ષત્રિયર્ષભ । વૃથા મૃત્યું ન કુર્વીરંસ્ત્વત્કૃતે મધુસૂદન
જેઓ વિદ્યા અને વયમાં વૃદ્ધ છે એવા ક્ષત્રિયોએ, હે ક્ષત્રિયશિરોમણિ, તારા માટે વ્યર્થ મૃત્યુ ન પામવું જોઈએ, હે મધુસૂદન.
શસ્ત્રેણ નિધનં ગચ્છેત્સમૃદ્ધં ક્ષત્રમણ્ડલમ્ । કરુક્ષેત્રે પુણ્યતમે ત્રૈલોક્યસ્યાપિ કેશવ
ક્ષત્રિયવર્ગે શસ્ત્રથી પોતાનું અંત લાવવું જોઈએ, એ પવિત્ર કુરુક્ષેત્રમાં—even ત્રિલોક માટે હોય તો પણ—હે કેશવ.
તદત્ર પુણ્ડરીકાક્ષ વિધત્સ્વ યદભીપ્સિતમ્ । યથા કાર્ત્સ્ન્યેન વાર્ષ્ણેય ક્ષત્રં સ્વર્ગમવાપ્નુયાત્
હે કમળની આંખોવાળા, અહીં તમે જે ઈચ્છો તે કરો, જેથી વૃષ્ણિવંશી, ક્ષત્રિય જાતિ સંપૂર્ણ રીતે સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કરે.
યાવત્સ્થાસ્યન્તિ ગિરયઃ સરિતશ્ચ જનાર્દન । તાવત્કીર્તિભવઃ શબ્દઃ શાશ્વતોયં ભવિષ્યતિ
હે જનાર્દન, જેટલા સુધી પર્વતો અને નદીઓ ટકી રહેશે, તેટલા સુધી આ મહાન યશ અને કીર્તિ સદાય અવિનાશી રહેશે.
બ્રાહ્મણાઃ કથયિષ્યન્તિ મહાભારતમાહવમ્ । સમાગમેષુ વાર્ષ્ણેય ક્ષત્રિયાણાં યશોધનમ્
હે વૃષ્ણિવંશી, બ્રાહ્મણો તેમના મેળાવડાઓમાં મહાભારતના મહાયુદ્ધની વાતો કરશે, જ્યાં ક્ષત્રિયોએ યશ માટે યુદ્ધ કર્યું હતું.
સમુપાનય કૌન્તેયં યુદ્ધાય મમ કેશવ । મન્ત્રસંવરણં કુર્વન્નિત્યમેવ પરન્તપ
હે કેશવ, કૌંતેયને મારી સામે યુદ્ધ માટે લાવો અને હંમેશા ગુપ્ત સલાહથી વ્યવસ્થા કરો, હે શત્રુઓને દહન કરનાર.
કર્ણસ્ય વચનં શ્રુત્વા કેશવઃ પરવીરહા। ઉવાચ પ્રહસન્વાક્યં સ્મિતપૂર્વમિદં યથા
કર્ણના શબ્દો સાંભળી, પરવીરવિરોધી કેશવે હળવી સ્મિત સાથે હસતાં કહ્યું.
અપિ ત્વાં ન લભેત્કર્ણ રાજ્યલમ્ભોપપાદનમ્ । મયા દત્તાં હિ પૃથિવીં ન પ્રશાસિતુમિચ્છસિ
પણ, કર્ણ, તું રાજય જબરદસ્તી મેળવી શકીશ નહીં; મેં તને આખી ધરતી આપી છે, પણ તને રાજ કરવું પસંદ નથી.
ધ્રુવો જયઃ પાણ્ડવાનામિતીદં ન સંશયઃ કશ્ચન વિદ્યતેઽત્ર। જયધ્વજો દૃશ્યતે પાણ્ડવસ્ય સમુચ્છ્રિતો વાનરરાજ ઉગ્રઃ
પાંડવોની વિજય નિશ્ચિત છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; પાંડવના રથ પર ભયાનક વાનરરાજાનો વિજયધ્વજ ઊંચો ફરકતો દેખાય છે.
દિવ્યા માયા વિહિતા ભૌમનેન સમુચ્છ્રિતા ઇન્દ્રકેતુપ્રકાશાઃ । દિવ્યાનિ ભૂતાનિ જયાવહાનિ દૃશ્યન્તિ ચૈવાત્ર ભયાનકાનિ
ભૂમિપુત્રે દૈવી માયા રચી છે અને ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવો તેજસ્વી ધ્વજ ઊંચો ફરકતો છે; અહીં દૈવી શક્તિઓ, વિજયદાયી અને ભયાનક બંને, દેખાય છે.
ન સઞ્જતે શૈલવનસ્પતિભ્ય ઊર્ધ્વં તિર્યગ્યોજનમાત્રરૂપઃ । શ્રીમાન્ધ્વજઃ કર્ણ ધનઞ્જયસ્ય સમુચ્છ્રિતઃ પાવકતુલ્યરૂપઃ
હે કર્ણ, ધનંજયનો તેજસ્વી ધ્વજ પર્વતો અને વૃક્ષો કરતાં પણ વધુ ઊંચો અને પહોળો, અગ્નિ સમાન તેજથી ઝળહળતો દેખાય છે.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે શ્વેતાશ્વં કૃષ્ણસારથિમ્ । ઐન્દ્રમસ્ત્રં વિકુર્વાણમુભે ચાપ્યગ્નિમારુતે
જ્યારે તું યુદ્ધમાં સફેદ ઘોડાવાળા, કૃષ્ણને રથચાલક તરીકે, ઇન્દ્રાસ્ત્ર ચલાવતા અને અગ્નિ-વાયુ બંનેનો ઉપયોગ કરતા જોશે,
ગાણ્ડીવસ્ય ચ નિર્ઘોષં વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ। ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
અને જ્યારે તું ગાંડીવનો ગર્જનારો અવાજ, વીજળીના કડાકા જેવો, સાંભળશે—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ । જપહોમસમાયુક્તં સ્વાં રક્ષન્તં મહાચમૂમ્
જ્યારે તું યુદ્ધમાં કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરને જપ અને હોમમાં તત્પર, પોતાની મહાસેના રક્ષતા જોશે,
આદિત્યમિવ દુર્ધર્ષં તપન્તં શત્રુવાહિનીમ્ । ન તદા ભવિતા ત્રેતા ન કૃતં દ્વાપરં ન ચ
સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અને અપરાજેય, શત્રુસેના ને દહન કરતા—ત્યારે ત્યાં ન ત્રેતાયુગ રહેશે, ન કૃતયુગ, ન દ્વાપરયુગ.
યદા દ્રક્ષ્યસિ સઙ્ગ્રામે ભીમસેનં મહાબલમ્ । દુઃશાસનસ્ય રુધિરં પીત્વા નૃત્યન્તમાહવે
જ્યારે તું યુદ્ધમાં મહાબલી ભીમસેનને દુશાસનનું લોહી પીધા પછી યુદ્ધભૂમિમાં નૃત્ય કરતા જોશે,