સિદ્ધચારણસઙ્ઘૈશ્ચ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણૈઃ। સેવિતં વનમત્યર્થં મત્તવાનરકિન્નરૈઃ
એ જંગલમાં સિદ્ધો, ચારણો, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને મસ્ત વાનરો તથા કિન્નરોનો સમૂહ સતત આવતો જતો હતો.
સુખઃ શીતઃ સુગન્ધી ચ પુષ્પરેણુવહોઽનિલઃ। પરિક્રામન્વને વૃક્ષાનુપૈતીવ રિરંસયા
ઠંડો, સુગંધિત અને ફૂલોની પરાગથી ભરેલો પવન, જંગલમાં વૃક્ષો વચ્ચે મનમાં લાલસા લઈને ફરતો હતો.
એવંગુણસમાયુક્તં દદર્શ સ વનં નૃપઃ। નદીકચ્છોદ્ભં કાન્તમુચ્છ્રિતધ્વજસન્નિભમ્
એવા ગુણોથી ભરપૂર, નદીના કિનારા અને ઊંચા ધ્વજ જેવું શોભાયમાન જંગલ રાજાએ જોયું.
પ્રેક્ષમાણો વનં તત્તુ સુપ્રહૃષ્ટવિહઙ્ગમમ્। આશ્રમપ્રવરં રમ્યં દદર્શ ચ મનોરમમ્
પક્ષીઓના આનંદથી ભરેલા એ જંગલને નિહાળી, તેણે એક સુંદર અને મનોહર શ્રેષ્ઠ આશ્રમ જોયો.
નાનાવૃક્ષસમાકીર્ણં સંપ્રજ્વલિતપાવકમ્। તં તદાઽપ્રતિમં શ્રીમાનાશ્રમં પ્રત્યપૂજયત્
વિવિધ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું અને પવિત્ર અગ્નિથી તેજસ્વી, એ અનન્ય અને દિવ્ય આશ્રમનું તેણે સન્માન કર્યું.
યતિભિર્વાલખિલ્યૈશ્ચ વૃતં મુનિગણાન્વિતમ્। અગ્ન્યગારૈશ્ચ બહુભિઃ પુષ્પસંસ્તરસંસ્તૃતમ્
એ આશ્રમ યતિઓ, વાલખિલ્ય અને અનેક મુનિઓથી ભરેલો હતો, અને ત્યાં અનેક અગ્નિકુંડો ફૂલોની શય્યાથી શોભાતા હતા.
મહાકચ્છૈર્બૃહદ્ભિશ્ચ વિભ્રાજિતમતીવ ચ। માલિનીમભિતો રાજન્નદીં પુણ્યાં સુખોદકામ્
મોટા અને ઊંચા વૃક્ષોથી તેજસ્વી, ચારેય બાજુ ફૂલોની માળાથી શોભાયમાન, અને નજીકમાં પવિત્ર અને ઠંડા પાણીવાળી નદી વહેતી હતી.
નૈકપક્ષિગણાકીર્ણાં તપોવનમનોરમામ્। તત્રવ્યાલમૃગાન્સૈમ્યાન્પશ્યન્પ્રીતિમવાપ સઃ
એ મનોહર તપોવનમાં અનેક પ્રકારના પક્ષીઓની ભીડ હતી; ત્યાંના જંગલી પ્રાણીઓ અને પશુઓને જોઈને તે આનંદિત થયો.
તં ચાપ્રતિરથઃ શ્રીમાનાશ્રમં પ્રત્યપદ્યત। દેવલોકપ્રતીકાશં સર્વતઃ સુમનોહરમ્
દેવલોક જેવું અને સર્વ રીતે મનને ભાવે એવું એ અનન્ય અને દિવ્ય આશ્રમ, તેણે નજીક જઈને જોયું.
નદીં ચાશ્રમસંશ્લિષ્ટાં પુણ્યતોયાં દદર્શ સઃ। સર્વપ્રાણભૃતાં તત્ર જનનીમિવ ધિષ્ઠિતામ્
એ આશ્રમને જોડાયેલી, પવિત્ર પાણીવાળી નદી તેણે જોઈ, જે ત્યાં સર્વ જીવો માટે માતા સમાન ઊભી હતી.
સચક્રવાકપુલિનાં પુષ્પફેનપ્રવાહિનીમ્। સકિન્નરગણાવાસાં વારનર્ક્ષનિષેવિતામ્
ચક્રવાક પક્ષીઓ ભેગા થાય છે એવા રેતાળ કાંઠાઓથી શોભાયમાન, ફૂલ અને ફેનથી વહેતી, કિન્નરગણો વસે છે, અને હાથી-રીંછો પણ ત્યાં આવે છે એવી નદી હતી.
પુણ્યસ્વાધ્યાયસંઘુષ્ટા પુલિનૈરુપશોભિતામ્। મત્તવારણશાર્દૂલભુજગેન્દ્રનિષેવિતામ્
પવિત્ર પાઠના સ્વરે ગુંજતી, સુંદર કાંઠાઓથી શોભાયમાન, ઉન્મત્ત હાથી, વાઘ અને વિશાળ સાપો ત્યાં આવતાં હતાં.
તસ્યાસ્તીરે ભગવતઃ કાશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ। આશ્રમપ્રવરં રમ્યં મહર્ષિગણસેવિતમ્
એ નદીના કિનારે મહાન આત્માવાળા ભગવંત કશ્યપનું સુંદર આશ્રમ હતું, જ્યાં મહર્ષિગણો રહેતા હતા.
નદીમાશ્રમસંબદ્ધાં દૃષ્ટ્વાશ્રમપદં તથા। ચકારાભિપ્રવેશાય મતિં સ નૃપતિસ્તદા
નદી સાથે જોડાયેલું એ આશ્રમપદ જોઈને, રાજાએ ત્યાં પ્રવેશવાનો નિશ્ચય કર્યો.
અલઙ્કૃતં દ્વીપવત્યા માલિન્યા રમ્યતીરયા। નરનારાયણસ્થાનં ગઙ્ગયેવોપશોભિતમ્
માલિની નામની દ્વીપથી અને મનોહર કાંઠાઓથી શોભાયમાન, નર અને નારાયણનું સ્થાન ગંગા જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
મત્તબર્હિણસંઘુષ્ટં પ્રવિવેશ મહદ્વનમ્। તત્સ ચૈત્રરથપ્રખ્યં સમુપેત્ય નરર્ષભઃ
ઉન્મત્ત મોરોના રવથી ગુંજતું એ મહાન વન, જે ચૈત્રરથ જેવી સુંદરતા ધરાવતું હતું, ત્યાં મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ રાજાએ પ્રવેશ કર્યો.
અતીવ ગુણસંપન્નમનિર્દેશ્યં ચ વર્ચસા। મહર્ષિં કાશ્યપં દ્રષ્ટુમથ કણ્વં તપોધનમ્
અતિ ગુણવાન અને વર્ણન કરી શકાય નહીં એવું તેજ ધરાવતા મહર્ષિ કશ્યપ તથા તપસ્વી કણ્વને જોવા માટે રાજા ગયો.
ધ્વજિનીમશ્વસંબાધાં પદાતિગજસઙ્કુલામ્। અવસ્થાપ્ય વનદ્વારિ સેનામિદમુવાચ સઃ
ઘોડા, પગદળ અને હાથીઓથી ભરેલી પોતાની સેના વનના દ્વારે ઉભી રાખી, રાજાએ તેમને કહ્યું.
મુનિં વિરજસં દ્રષ્ટું ગમિષ્યામિ તપોધનમ્। કાશ્યપં સ્થીયતામત્ર યાવદાગમનં મમ
હું તપસ્વી અને નિર્મળ muni કશ્યપને જોવા જઇશ, તમે બધા અહીં જ રહો જ્યાં સુધી હું પાછો ન આવું.
તદ્વનં નન્દનપ્રખ્યમાસાદ્ય મનુજેશ્વરઃ।। ક્ષુત્પિપાસે જહૌ રાજા મુદં ચાવાપ પુષ્કલામ્
નંદનવન જેવી સુંદરતા ધરાવતું એ વન પ્રાપ્ત કરી, મનુષ્યોના સ્વામી રાજાએ ભૂખ અને તરસ ભૂલી દીધી અને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો.
સામાત્યો રાજલિઙ્ગાનિ સોપનીય નરાધિપઃ। પુરોહિતસહાયશ્ચ જગામાશ્રમમુત્તમમ્
મંત્રીઓ અને રાજચિહ્નો સાથે, તથા પુરૂહિતને સાથી બનાવી, રાજાએ શ્રેષ્ઠ આશ્રમ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
દિદૃક્ષુસ્તત્ર તમૃષિં તપોરાશિમથાવ્યયમ્। બ્રહ્મલોકપ્રતીકાશમાશ્રમં સોઽભિવીક્ષ્ય હ। ષટ્પદોદ્ગીતસંઘુષ્ટં નાનાદ્વિજગણાયુતમ્
એ તપના અખૂટ ભંડાર એવા ઋષિને જોવા ઇચ્છી, બ્રહ્મલોક જેવી શોભાવાળી, મધમાખીઓના ગુંજન અને વિવિધ દ્વિજગણોથી ભરેલી આશ્રમને રાજાએ જોયો.
વિસ્મયોત્ફુલ્લનયનો રાજા પ્રીતો બભૂવહ। ઋચો બહ્વૃચમુખ્યૈશ્ચ પ્રેર્યમાણાઃ પદક્રમૈઃ। શુશ્રાવ મનુજવ્યાઘ્રો વિતતેષ્વિહ કર્મસુ
આશ્ચર્યથી આંખો ફાટીને, રાજા ખૂબ પ્રસન્ન થયો; તેણે શ્રેષ્ઠ બહ્વૃચો દ્વારા યોગ્ય ક્રમમાં પઠિત ઋગ્વેદના મંત્રો સાંભળ્યા, જ્યાં યજ્ઞકર્મો ચાલી રહ્યા હતા.
યજ્ઞવિદ્યાઙ્ગવિદ્ભિશ્ચ યજુર્વિદ્ભિશ્ચ શોભિતમ્। મધુરૈઃ સામગીતૈશ્ચ ઋષિભિર્નિયતવ્રતૈઃ
યજ્ઞવિધિ અને વેદાંગોમાં પારંગત, યજુર્વેદના જાણકારો અને નિયમિત વ્રત ધરાવતા ઋષિઓના મધુર સામગાનથી એ આશ્રમ શોભતો હતો.
ભારુણ્ડસામગીતાભિરથર્વશિરસોદ્ગતૈઃ। યતાત્મભિઃ સુનિયતૈઃ શુશુભે સ તદાશ્રમઃ
યથાયોગ્ય નિયમિત અને સંયમિત ઋષિઓ દ્વારા ભરૂંડ સામ અને અથર્વવેદના ગીતોથી એ આશ્રમ તેજસ્વી લાગતો હતો.
અથર્વવેદપ્રવરાઃ પૂગયજ્ઞિયસામગાઃ। સંહિતામીરયન્તિ સ્મ પદક્રમયુતાં તુ તે
અથર્વવેદના શ્રેષ્ઠ પઠિત, પૂગ અને યજ્ઞીય સામગાનારા, યોગ્ય પદક્રમથી સંહિતાનો પાઠ કરતા હતા.
શબ્દસંસ્કારસંયુક્તર્બ્રુવદ્ભિશ્ચાપરૈર્દ્વિજૈઃ। નાદિતઃ સ બભૌ શ્રીમાન્બ્રહ્મલોક ઇવાપરઃ
શબ્દના યોગ્ય ઉચ્ચાર અને સ્વરથી બોલતા અન્ય દ્વિજગણો સાથે, એ તેજસ્વી સ્થાન ગુંજતું અને બીજું બ્રહ્મલોક જેવું લાગતું હતું.
યજ્ઞસંસ્તરવિદ્ભિશ્ચ ક્રમશિક્ષાવિશારદૈઃ। ન્યાયતત્ત્વાત્મવિજ્ઞાનસંપન્નૈર્વેદપારગૈઃ
યજ્ઞમાં પાટલા વિછાવવાની કળા જાણનારા, વિધીના ક્રમમાં નિપુણ અને ન્યાય-તત્વ તથા આત્મજ્ઞાનથી સમૃદ્ધ એવા વેદપારંગત લોકો ત્યાં હતા.
નાનાવાક્યસમાહારસમવાયવિશારદૈઃ। વિશેષકાર્યવિદ્ભિશ્ચ મોક્ષધર્મપરાયણૈઃ
જે લોકો વિવિધ પ્રકારના તર્કો એકઠા કરવામાં nipuṇ છે, કર્મના વિશેષ જાણનારા છે અને મુક્તિ તથા ધર્મમાં પરાયણ છે,
સ્તાપનાક્ષેપસિદ્ધાન્તપરમાર્થજ્ઞતાં ગતૈઃ। શબ્દચ્છન્દોનિરુક્તજ્ઞૈઃ કાલજ્ઞાનવિશારદૈઃ
જે લોકોએ સ્થાપન, ખંડન અને સિદ્ધાંતથી પરમાર્થને જાણ્યો છે, શબ્દ, છંદ અને વ્યાકરણમાં પારંગત છે, અને સમયના જ્ઞાનમાં nipuṇ છે,