કેચિત્તત્ર નરવ્યાઘ્રૈરભક્ષ્યન્ત બુભુક્ષિતૈઃ। કેચિદગ્નિમથોત્પાદ્ય સંસાધ્ય ચ વનેચરાઃ
કેટલાક ત્યાં ભૂખ્યા મનુષ્યરૂપ વાઘો દ્વારા ખાઈ ગયા; કેટલાકે અગ્નિ ઉગારી, જંગલમાં જીવતા રહ્યા.
ભક્ષયન્તિ સ્મ માંસાનિ પ્રકુટ્ય વિધિવત્તદા। તત્ર કેચિદ્ગજા મત્તા બલિનઃ શસ્ત્રવિક્ષતાઃ
ત્યારે તેમણે માંસ યોગ્ય રીતે શેકી અને ખાધું; ત્યાં કેટલાક મદમસ્ત અને બળવાન હાથીઓ શસ્ત્રઘાતથી ઘાયલ થયા.
સંકોચ્યાગ્રકરાન્ભીતાઃ પ્રાદ્રવન્તિ સ્મ વેગિતાઃ। શકૃન્મૂત્રં સૃજન્તશ્ચ ક્ષરન્તઃ શોણિતં બહુ
ડરથી, તેમણે સુંડ અંદર ખેંચી ઝડપથી ભાગ્યા, અને દહીં-મૂત્ર છોડી, ઘણું લોહી વહાવ્યું.
વન્યા ગજવરાસ્તત્ર મમૃદુર્મનુજાન્બહૂન્। તદ્વનં બલમેઘેન શરધારેણ સંવૃતમ્। વ્યરોચત મૃગાકીર્ણં રાજ્ઞા હતમૃગાધિપમ્
ત્યાં જંગલના મહાન હાથીઓએ અનેક મનુષ્યોને મારી નાખ્યા; તે જંગલ, તીક્ષ્ણ બાણવર્ષાથી ઢંકાઈને, જાનવરોથી ભરાયું અને રાજાએ પ્રાણીઓના રાજાને મારી નાખ્યો તે કારણે તેજસ્વી લાગતું હતું.
તતો મૃગસહસ્રાણિ હત્વા સબલવાહનઃ। તત્ર મેઘઘનપ્રખ્યં સિદ્ધચારણસેવિતમ્
પછી, હજારો પ્રાણીઓનો વધ કરીને, પોતાની સેના અને રથ સાથે, તેણે ત્યાં સિદ્ધો અને ચારણો વસે છે એવું ઘનઘોર મેઘ જેવું જંગલ જોયું.
વનમાલોકયામાસ નગરાદ્યોજનદ્વયે। મૃગાનનુચરન્વન્યાઞ્શ્રમેણ પરિપીડિતઃ
શહેરથી બે યોજન દૂર તે જંગલમાં, હરણોનો પીછો કરતા, પોતે પણ થાકી ગયો હતો.
મૃગાનનુચરન્રાજા વેગેનાશ્વાનચોદયત્। રાજા મૃગપ્રસઙ્ગેન વનમન્યદ્વિવેશ હ
હરણો પાછળ દોડતો રાજા ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવતો રહ્યો; આ રીતે શિકાર કરતા તે બીજું જંગલમાં પ્રવેશી ગયો.
એક એવોત્તમબલઃ ક્ષુત્પિપાસાશ્રમાન્વિતઃ। સ વનસ્યાન્તમાસાદ્ય મહચ્છૂન્યં સમાસદત્
એકલો, મહાન બળ ધરાવતો, ભૂખ, તરસ અને થાકથી પીડાઈને, તેણે જંગલના અંત સુધી પહોંચી, એક વિશાળ ખાલી જગ્યા જોઈ.
તચ્ચાપ્યતીત્ય નૃપતિરુત્તમાશ્રમસંયુતમ્। મનઃપ્રહ્લાદજનનં દૃષ્ટિકાન્તમતીવ ચ
પછી તે રાજા એ જગ્યા પાર કરી, ઉત્તમ આશ્રમોથી શોભાયમાન, મનને આનંદ આપતી અને આંખોને ખૂબ જ ભાતીતી એવી જગ્યા પર પહોંચ્યો.
સીતમારુતસંયુક્તં જગામાન્યન્મહદ્વનમ્। પુષ્પિતૈઃ પાદપૈઃ કીર્ણમતીવ સુખશાદ્વલમ્
શીતળ પવનથી સુસજ્જ, તે બીજું વિશાળ જંગલમાં ગયો, જ્યાં ફૂલેલા વૃક્ષો અને ખૂબ સુખદ ઘાસના મેદાન હતા.
વિપુલં મધુરારાવૈર્નાદિતં વિહગૈસ્તથા। પુંસ્કોકિલનિનાદૈશ્ચ ઝિલ્લીકગણનાદિતમ્
વિશાળ જંગલ, જ્યાં પક્ષીઓની મધુર ટહુકા, પુરુષ કોયલના રવ અને ઝીંગણાંઓના ટોળાંઓના અવાજ ગૂંજતા હતા.
પ્રવૃદ્ધવિટપૈર્વૃક્ષૈઃ સુખચ્છાયૈઃ સમાવૃતમ્। ષટ્પદાઘૂર્ણિતતલં લક્ષ્મ્યા પરમયા યુતમ્
વિસ્તૃત છાંયાવાળા વૃક્ષોથી ઢંકાયેલું, જ્યાં ભમરા જમીન પર ગૂંજી રહ્યા હતા અને સર્વોત્તમ સૌંદર્યથી ભરપૂર હતું.
નાપુષ્પઃ પાદપઃ કશ્ચિન્નાફલો નાપિ કણ્ટકી। ષટ્પદૈર્નાપ્યપાકીર્ણસ્તસ્મિન્વૈ કાનનેઽભવત્
એ જંગલમાં એકપણ વૃક્ષ એવું નહોતું કે જેમાં ફૂલ ન હોય, કે ફળ ન હોય, કે કાંટા ન હોય. અને કોઈ પણ વૃક્ષ પર મધમાખીઓના ઝુંડ ભરેલા નહોતા.
વિગહૈર્નાદિતં પુષ્પૈરલઙ્કૃતમતીવ ચ। સર્વર્તુકુસુમૈર્વૃક્ષૈઃ સુખચ્છાયૈઃ સમાવૃતમ્
પક્ષીઓના મીઠા અવાજથી ગુંજતું અને રંગબેરંગી ફૂલોથી શોભાયમાન એ જંગલમાં, દરેક ઋતુમાં ફૂલતા વૃક્ષો ઊભા હતા, જેની ઠંડી છાંયાથી બધાને આનંદ મળતો હતો.
મનોરમં સહેષ્વાસો વિવેશ વનમુત્તમમ્। મારુતા કલિતાસ્તત્ર દ્રુમાઃ કુસુમશાખિનઃ
મજબૂત ભુજાવાળા તે મહાન પુરુષે એ મનોહર અને ઉત્તમ જંગલમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યાં પવન ફૂલોથી ભરેલી ડાળીઓમાં રમતો હતો.
પુષ્પવૃષ્ટિં વિચિત્રાં તુ વ્યસજંસ્તે પુનઃ પુનઃ। દિવસ્પૃશોઽથ સંઘુષ્ટાઃ પક્ષિભિર્મધુરસ્વનૈઃ
ત્યાં વૃક્ષો વારંવાર અદભૂત ફૂલોની વરસાદ વરસાવતાં, તેમની ટોચો આકાશને અડતી અને મીઠા અવાજવાળા પક્ષીઓથી આખું જંગલ ગુંજતું હતું.
વિરેજુઃ પાદપાસ્તત્ર વિચિત્રકુસુમામ્બરાઃ। તેષાં તત્ર પ્રવાલેષુ પુષ્પભારાવનામિષુ
એ જંગલમાં વૃક્ષો વિવિધ અને સુંદર ફૂલોના વસ્ત્ર પહેરીને ઉજળી રહ્યા હતા; તેમની નાજુક ડાળીઓ ફૂલોના ભારથી વળી પડી હતી અને ત્યાં પક્ષીઓ ભેગા થયા હતા.
રુવન્તિ રાવાન્મધુરાન્ષટ્પદા મધુલિપ્સવઃ। તત્ર પ્રદેશાંશ્ચ બહૂન્કુસુમોત્કરમણ્ડિતાન્
મધ મેળવવા ઈચ્છતા મધમાખીઓ ત્યાં મીઠા અવાજે ગાન કરતાં, અને ફૂલોના ભારથી વળી પડેલી નાજુક ડાળીઓ વચ્ચે ફરતાં.
લતાગૃહપરિક્ષિપ્તાન્મનસઃ પ્રીતિવર્ધનાન્। સંપશ્યન્સુમહાતેજા બભૂવ મુદિતસ્તદા
લતાવાળી મંડપોથી ઘેરાયેલા, મનને આનંદ આપતા અને ફૂલોના ઢગલાંથી શોભાયમાન એવા અનેક સ્થળોને જોઈને, તે મહાતેજસ્વી પુરુષ આનંદિત થયો.
પરસ્પરાશ્લિષ્ટશાખૈઃ પાદપૈઃ કુસુમાન્વિતૈઃ। અશોભત વનં તત્તુ મહેન્દ્રધ્વજસન્નિભૈઃ
ફૂલોથી ભરેલી ડાળીઓ એકબીજામાં વળી ગયેલી અને મહેન્દ્રના ધ્વજ જેવાં વૃક્ષોથી એ જંગલ ખૂબ જ શોભી રહ્યું હતું.
સિદ્ધચારણસઙ્ઘૈશ્ચ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણૈઃ। સેવિતં વનમત્યર્થં મત્તવાનરકિન્નરૈઃ
એ જંગલમાં સિદ્ધો, ચારણો, ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને મસ્ત વાનરો તથા કિન્નરોનો સમૂહ સતત આવતો જતો હતો.
સુખઃ શીતઃ સુગન્ધી ચ પુષ્પરેણુવહોઽનિલઃ। પરિક્રામન્વને વૃક્ષાનુપૈતીવ રિરંસયા
ઠંડો, સુગંધિત અને ફૂલોની પરાગથી ભરેલો પવન, જંગલમાં વૃક્ષો વચ્ચે મનમાં લાલસા લઈને ફરતો હતો.
એવંગુણસમાયુક્તં દદર્શ સ વનં નૃપઃ। નદીકચ્છોદ્ભં કાન્તમુચ્છ્રિતધ્વજસન્નિભમ્
એવા ગુણોથી ભરપૂર, નદીના કિનારા અને ઊંચા ધ્વજ જેવું શોભાયમાન જંગલ રાજાએ જોયું.
પ્રેક્ષમાણો વનં તત્તુ સુપ્રહૃષ્ટવિહઙ્ગમમ્। આશ્રમપ્રવરં રમ્યં દદર્શ ચ મનોરમમ્
પક્ષીઓના આનંદથી ભરેલા એ જંગલને નિહાળી, તેણે એક સુંદર અને મનોહર શ્રેષ્ઠ આશ્રમ જોયો.
નાનાવૃક્ષસમાકીર્ણં સંપ્રજ્વલિતપાવકમ્। તં તદાઽપ્રતિમં શ્રીમાનાશ્રમં પ્રત્યપૂજયત્
વિવિધ વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું અને પવિત્ર અગ્નિથી તેજસ્વી, એ અનન્ય અને દિવ્ય આશ્રમનું તેણે સન્માન કર્યું.
યતિભિર્વાલખિલ્યૈશ્ચ વૃતં મુનિગણાન્વિતમ્। અગ્ન્યગારૈશ્ચ બહુભિઃ પુષ્પસંસ્તરસંસ્તૃતમ્
એ આશ્રમ યતિઓ, વાલખિલ્ય અને અનેક મુનિઓથી ભરેલો હતો, અને ત્યાં અનેક અગ્નિકુંડો ફૂલોની શય્યાથી શોભાતા હતા.
મહાકચ્છૈર્બૃહદ્ભિશ્ચ વિભ્રાજિતમતીવ ચ। માલિનીમભિતો રાજન્નદીં પુણ્યાં સુખોદકામ્
મોટા અને ઊંચા વૃક્ષોથી તેજસ્વી, ચારેય બાજુ ફૂલોની માળાથી શોભાયમાન, અને નજીકમાં પવિત્ર અને ઠંડા પાણીવાળી નદી વહેતી હતી.
નૈકપક્ષિગણાકીર્ણાં તપોવનમનોરમામ્। તત્રવ્યાલમૃગાન્સૈમ્યાન્પશ્યન્પ્રીતિમવાપ સઃ
એ મનોહર તપોવનમાં અનેક પ્રકારના પક્ષીઓની ભીડ હતી; ત્યાંના જંગલી પ્રાણીઓ અને પશુઓને જોઈને તે આનંદિત થયો.
તં ચાપ્રતિરથઃ શ્રીમાનાશ્રમં પ્રત્યપદ્યત। દેવલોકપ્રતીકાશં સર્વતઃ સુમનોહરમ્
દેવલોક જેવું અને સર્વ રીતે મનને ભાવે એવું એ અનન્ય અને દિવ્ય આશ્રમ, તેણે નજીક જઈને જોયું.
નદીં ચાશ્રમસંશ્લિષ્ટાં પુણ્યતોયાં દદર્શ સઃ। સર્વપ્રાણભૃતાં તત્ર જનનીમિવ ધિષ્ઠિતામ્
એ આશ્રમને જોડાયેલી, પવિત્ર પાણીવાળી નદી તેણે જોઈ, જે ત્યાં સર્વ જીવો માટે માતા સમાન ઊભી હતી.