પ્રધર્ષયન્મહાબાહું કૃષ્ણમક્લિષ્ટકારિણમ્। પતઙ્ગોઽગ્નિમિવાસાદ્ય સામાત્યો નભવિષ્યસિ
મહાબળવાન કૃષ્ણને, જે નિર્દોષ કાર્યો કરે છે, તું દુઃખ આપવાનો પ્રયાસ કરશે તો, તું અને તારાં મંત્રીમંડળ, અગ્નિમાં પડતા પતંગિયાં જેવું ભસ્મ થઇ જશો.
વિદુરેણૈવમુક્તસ્તુ કેશવઃ શત્રુપૂગહા । દુર્યોધનં ધાર્તરાષ્ટ્રમભ્યભાષત વીર્યવાન્
વિદુરે આવું કહ્યું ત્યારે, દુશ્મનોનો વિનાશક, પરાક્રમી કેશવે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર દુર્યોધનને સંબોધન કર્યું.
એકોઽહમિતિ યન્મોહાન્મન્યસે માં સુયોધન। પરિભૂય સુદુર્બુદ્ધે ગ્રહીતું માં ચિકીર્ષસિ
સુયોધન, તને ભ્રમ છે કે હું એકલો છું, અને તું તારી દુષ્ટ બુદ્ધિથી મને અવગણીને પકડવાનો ઈરાદો રાખે છે.
ઇહૈવ પાણ્ડવાઃ સર્વે તથૈવાન્ધકવૃષ્ણયઃ । ઇહાદિત્યાશ્ચ રુદ્રાશ્ચ વસવશ્ચ મહર્ષિભિઃ
અહીં બધા પાંડવો છે, એ જ રીતે અંધક અને વૃષ્ણિ પણ છે; અહીં આદિત્ય, રુદ્ર, વસુ અને મહર્ષિઓ પણ હાજર છે.
એવમુક્ત્વા જાહાસોચ્ચૈઃ કેશવઃ પરવીરહા । તસ્ય સંસ્મયતઃ શૌરેર્વિદ્યુદ્રૂપા મહાત્મનઃ । `યુગપચ્ચ વિનિષ્પેતુઃ સાક્ષાત્સર્વાસ્તુ દેવતાઃ
આવું કહીને, પરશત્રુવિનાશક કેશવે ઉંચે અવાજે હસ્યા; અને શૌરીના મહાન આત્મામાંથી વીજળી જેવું તેજ ફાટી નીકળ્યું, અને બધા દેવતાઓ તુરંત જ દેખાઈ પડ્યા.
અઙ્ગુષ્ઠમાત્રાસ્ત્રિદશા બભૂવુઃ પાવકાર્ચિષઃ । તસ્ય બ્રહ્મા લલાટસ્થો રુદ્રો વક્ષસિ ચાભવત્
તે દેવતાઓ અંગૂઠા જેટલા કદના હતા અને અગ્નિના જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી હતા; બ્રહ્મા તેના કપાળ પર અને રુદ્ર છાતી પર દેખાયા.
લોકપાલા ભુજેષ્વાસન્નગ્નિરાસ્યાદજાયત। આદિત્યાશ્ચૈવ સાધ્યાશ્ચ વસવોઽથાશ્વિનાવપિ
લોકપાલો તેના હાથ પર હતા, અગ્નિ તેના મોઢામાંથી પ્રગટ થયો; આદિત્ય, સાધ્ય, વસુ અને અશ્વિનીકુમાર પણ દેખાયા.
મરુતશ્ચ સહેન્દ્રેણ વિશ્વેદેવાસ્તથૈવ ચ। બભૂવુશ્ચૈવ યક્ષાશ્ચ ગન્ધર્વોરગરાક્ષસાઃ
મરુતો ઇન્દ્ર સાથે, અને સર્વ વિશ્વદેવો, યક્ષ, ગંધર્વ, નાગ અને રાક્ષસ પણ દેખાયા.
પ્રાદુરાસ્તાં તથા દોર્ભ્યાં સઙ્કર્ષણધનઞ્જયૌ। દક્ષિણેઽથાર્જુનો ધન્વી હલી રામશ્ચ સવ્યતઃ
તેના બે હાથમાંથી સંકર્ષણ અને ધનંજય પ્રગટ થયા; જમણે બાજુએ ધનુષ્યધારી અર્જુન અને ડાબે હલધારી રામ દેખાયા.
ભીમો યુધિષ્ઠિરશ્ચૈવ માદ્રીપુત્રૌ ચ પૃષ્ઠતઃ। અન્ધકા વૃષ્ણયશ્ચૈવ પ્રદ્યુમ્નપરમુખાસ્તતઃ
ભીમ અને યુધિષ્ઠિર, તેમજ માદ્રીના પુત્રો પાછળ ઊભા હતા; અને અંધક-વૃષ્ણિ, પ્રદ્યુમ્નને આગે રાખીને, ત્યાં હાજર હતા.
અગ્રે બભૂવુઃ કૃષ્ણસ્ય સમુદ્યતમહાયુધાઃ । શઙ્ખચક્રગદાશક્તિશાર્ઙ્ગલાઙ્ગલનન્દકાઃ
કૃષ્ણના આગળ, તેમના મહાયુદ્ધાંત્રો શંખ, ચક્ર, ગદા, શક્તિ, શારંગધનુષ્ય, હલ અને નંદક તલવાર ઊંચકીને તૈયાર ઊભાં હતા.
અદૃશ્યન્તોદ્યતાન્યેવ સર્વપ્રહરણાનિ ચ। નાનાબાહુષુ કૃષ્ણસ્ય દીપ્યમાનાનિ સર્વશઃ
કૃષ્ણના અનેક હાથોમાં દરેક પ્રકારના શસ્ત્રો તેજસ્વી બનીને ચારે બાજુ ઊંચકાયેલા અને ઝગમગતા દેખાતા હતા.
નેત્રાભ્યાં નાસિકાભ્યાં ચ શ્રોત્રાભ્યાં ચ સમન્તતઃ । પ્રાદુરાસન્મહારૌદ્રાઃ સધૂમાઃ પાવકાર્ચિષઃ
તેના આંખ, નાક અને કાનમાંથી ચારે બાજુ ભયાનક ધૂમ્રવર્ણી અગ્નિજ્વાળાઓ પ્રગટ થતી હતી.
રોમકૂપેષુ ચ તથા સૂર્યસ્યેવ મરીચયઃ । `સહસ્રચરણઃ શ્રીમાઞ્શતબાહુઃ સહસ્રદૃક્
તેના રોમકૂપોમાંથી સૂર્યની કિરણો જેવી તેજસ્વી રેખાઓ નીકળતી હતી; તે હજાર પગ, સો હાથ અને હજાર આંખોથી યુક્ત તેજસ્વી દેખાતા હતા.
તસ્ય વૈ નાગલોકશ્ચ ગુલ્ફાધો દદૃશે તદા। ચન્દ્રસૂર્યૌ તથા નેત્રે ગ્રહઃ વૈ સર્વતઃ સ્થિતાઃ
તેના પગના ગુલ્ફ નીચે નાગલોક દેખાતો હતો; ચાંદ્ર અને સૂર્ય તેની આંખોમાં અને બધા ગ્રહો તેના શરીરમાં સ્થિત હતા.
ઊર્ધ્વલોકાશ્ચ સર્વેઽપિ કુક્ષૌ તસ્ય વ્યવસ્થિતાઃ । સરિતઃ સાગરાશ્ચૈવ સ્વેદસ્તસ્ય મહાત્મનઃ
બધા ઉપરના લોકો તેના પેટમાં સ્થિર હતા; નદીઓ અને સમુદ્રો તેના પરસેવો હતા.
અસ્થીનિ પર્વતાઃ સર્વે વૃક્ષા રોમાણિ તસ્ય હિ। નિમેષણં રાત્ર્યહની જિહ્વાયાં શારદા તથા
બધા પર્વતો તેના હાડકાં, વૃક્ષો તેના વાળ; દિવસ-રાત તેની પળક અને ઋતુઓ તેની જીભ હતી.
તં દૃષ્ટ્વા ઘોરમાત્માનં કેશવસ્ય મહાત્મનઃ । ન્યમીલયન્ત નેત્રાણિ રાજાનસ્ત્રસ્તચેતસઃ
મહાન આત્માવાળા કેશવનું એવું ભયાનક રૂપ જોઈને, રાજાઓ ભયથી ભરાઈ ગયા અને પોતાની આંખો મીંચી લીધી.
ઋત દ્રોણં ચ ભીષ્મં ચ વિદુરં ચ મહામતિમ્ । સંજયં ધૃતરાષ્ટ્રં ચ ઋષીંશ્ચૈવ તપોધનાન્
ઋત, દ્રોણ, ભીષ્મ, વિદુર જે મહાબુદ્ધિશાળી છે, સંજય, ધૃતરાષ્ટ્ર અને તપસ્વી ઋષિઓને પણ—
પ્રાદાત્તેષાં સ ભગવાન્દિવ્યં ચક્ષુર્જનાર્દનઃ
ભગવાન જનાર્દને તેમને દૈવી દ્રષ્ટિ આપી.
ધૃતરાષ્ટ્રાય પ્રદદૌ ભગવાન્દિવ્યચક્ષુષી । દદર્શ પરમં રૂપં ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ
ભગવાને ધૃતરાષ્ટ્રને પણ દૈવી દ્રષ્ટિ આપી; અને અંબિકાપુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે પરમ રૂપ જોયું.
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ કિન્નરાશ્ચ મહોરગાઃ । ઋષયશ્ચ મહાભાગા લોકપાલૈઃ સમન્વિતાઃ । પ્રણમ્ય શિરસા દેવં તુષ્ટુવુઃ પ્રાઞ્જલિસ્થિતાઃ
પછી દેવતાઓ, ગંધર્વો, કિન્નર, મહાનાગો અને ભાગ્યશાળી ઋષિઓ લોકપાલો સાથે, ભગવાનને માથું ઝુકાવી, હાથ જોડીને સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
ક્રોધં પ્રભો સંહર સંહર સ્વં રૂપં ચ યદ્દર્શિતમાત્મસંસ્થમ્ । યાવત્ત્વિમે દેવગણૈઃ સમેતા લોકાઃ સમસ્તા ભુવિ નાશમીયુઃ
પ્રભુ, તમારો ક્રોધ સંહારો, સંહારો; તમારું જે સ્વરૂપ દર્શાવ્યું છે, તેને પાછું ખેંચો, નહીં તો બધા દેવતાઓ સાથે આ લોકોએ પૃથ્વી પર નાશ પામી લે.
ત્વં ચ કર્તા વિકર્તા ચ ત્વમેવ પરિરક્ષસે। ત્વયા વ્યાપ્તમિદં સર્વં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્
તમે જ સર્જનારા છો, તમે જ સંહારક છો, અને તમે જ રક્ષક છો; તમારીથી જ આખું જગત, સ્થાવર અને જંગમ, વ્યાપ્ત છે.
કિયન્માત્રા મહીપાલાઃ કિંવીર્યાઃ કિંપરાક્રમાઃ । તેષામર્થે મહાબાહો દિવ્યં રૂપં પ્રદર્શિવાન્। એવમુચ્ચારિતા વાચઃ સહ દેવાર્વિભું તદા
આ રાજાઓ કેટલા મહાન છે, તેમનું બળ કેવું છે, તેમનું પરાક્રમ કેટલું છે? હે મહાબાહુ, એમના માટે તમે દૈવી સ્વરૂપ દર્શાવ્યું. એ સમયે દેવતાઓ સાથે આવી વાતો ભગવાનને કહી.
તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં માધવસ્ય સભાતલે। દેવદુન્દુભયો નેદુઃ પુષ્પવર્ષં પપાત ચ
માધવનું એ અદ્ભુત અને મહાન ચમત્કાર સભામાં જોઈ, દેવદુંદુભિઓ વાગી ઉઠી અને ફૂલોની વર્ષા થઈ.
ત્વમેવ પુણ્ડરીકાક્ષ સર્વસ્ય જગતો હિતઃ। તસ્માન્મે યાદવશ્રેષ્ઠ પ્રસાદં કર્તુમર્હસિ
હે કમળનેત્ર, તમે જ સમગ્ર જગતના કલ્યાણકામી છો; તેથી, હે યાદવશ્રેષ્ઠ, મને કૃપા આપો.
ભગવન્મમ નેત્રાભ્યામન્તર્ધાનં વૃણે પુનઃ । ભવન્તં દૃષ્ટવાનસ્મિ નાન્યં દ્રષ્ટુમિહોત્સહે
હે ભગવાન, મારી આંખોમાંથી એ દ્રષ્ટિ પાછી ખેંચો; કારણ કે હું તમને જોઈને હવે બીજું કોઈ જોઈ શકતો નથી.
તતોઽબ્રવીન્મહાબાહુર્ધૃતરાષ્ટ્રં જનાર્દનઃ । અદૃશ્યમાને નેત્રે દ્વે ભવેતાં કુરુનન્દન
પછી મહાબાહુ જનાર્દને ધૃતરાષ્ટ્રને કહ્યું: 'હે કુરુનંદન, જ્યારે એ દ્રષ્ટિ અદૃશ્ય થશે, ત્યારે તારી બંને આંખો પહેલા જેવી થઈ જશે.'
તત્રાદ્ભુતં મહારાજ ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ ચક્ષુષી । લબ્ધવાન્વાસુદેવાચ્ચ વિશ્વરૂપદિદૃક્ષયા
હે રાજા, ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્રે, વિશ્વરૂપ જોવા ઇચ્છાથી, વાસુદેવ પાસેથી દૈવી દ્રષ્ટિ મેળવી—એ ખરેખર અદ્ભુત ઘટના હતી.