આસીત્કિલકિલાશબ્દસ્તસ્મિન્ગચ્છતિ પાર્થિવે। પ્રાસાદવરશૃઙ્ગસ્થાઃ પરયા નૃપશોભયા
જ્યારે રાજા આગળ વધતા હતા ત્યારે મહેલના ઊંચા મંડપ પર ઊભેલા રાજમહિમાવંત લોકોના કલકલ અવાજ ઊઠ્યો.
દદૃશુસ્તં સ્ત્રિયસ્તત્ર શૂરમાત્મયશસ્કરમ્। શક્રોપમમમિત્રઘ્નં પરવારણવારણમ્
ત્યાં સ્ત્રીઓએ તેમને જોયા—શૂરવીર, પોતાના યશથી પ્રસિદ્ધ, ઇન્દ્ર સમાન, દુશ્મનોના વિનાશક અને વિરોધી હાથીઓને રોકનાર.
પશ્યન્તઃ સ્ત્રીગણાસ્તત્ર વજ્રપાણિં સ્મ મેનિરે। અયં સ પુરુષવ્યાઘ્રો રણે વસુપરાક્રમઃ
તેના દર્શન કરતાં સ્ત્રીમંડળોએ વિચાર્યું: 'આ તો વજ્રધારી છે; આ પુરુષોમાં વાઘ છે, યુદ્ધમાં વસુ જેટલો પરાક્રમી છે.'
યસ્ય બાહુબલં પ્રાપ્ય ન ભવન્ત્યસુહૃદ્ગણાઃ। ઇતિ વાચો બ્રુવન્ત્યસ્તાઃ સ્ત્રિયઃ પ્રેમ્ણા નરાધિપં
'જેને મળીને એના બળવાન હાથનો અનુભવ કરે છે, તેઓ ક્યારેય દુશ્મન રહી શકતા નથી,' એમ તે સ્ત્રીઓ પ્રેમથી રાજાને વખાણતી હતી.
તુષ્ટુવુઃ પુષ્પવૃષ્ટીશ્ચ સસૃજુસ્તસ્ય મૂર્ધનિ। તત્રતત્ર ચ વિપ્રેન્દ્રૈઃ સ્તૂયમાનઃ સમન્તતઃ
તેઓએ રાજાની પ્રશંસા કરી અને તેના માથે ફૂલો વરસાવ્યા; અને સર્વત્ર, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દ્વારા તેની સ્તુતિ થતી રહી.
નિર્યયૌ પરમપ્રીત્યા વનં મૃગજિઘાંસયા। તં દેવરાજપ્રતિમં મત્તવારણધૂર્ગતમ્
પછી રાજા મહાન આનંદથી શિકાર માટે જંગલ તરફ નીકળી પડ્યા; દેવરાજ સમાન તે રાજા, ઉન્મત્ત હાથી પર સવાર હતા.
દ્વિજક્ષત્રિયવિટ્શૂદ્રા નિર્યાન્તમનુજગ્મિરે। દદૃશુર્વર્ધમાનાસ્તે આશીર્ભિશ્ચ જયેન ચ
બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને શૂદ્રોએ તેમને વિદાય આપી, શુભકામનાઓ અને વિજયની આશીર્વાદ સાથે તેમને જોયા.
સુદૂરમનુજગ્મુસ્તં પૌરજાનપદાસ્તથા। ન્યવર્તન્ત તતઃ પશ્ચાદનુજ્ઞાતા નૃપેણ હ
નગરવાસીઓ અને ગ્રામજનો પણ તેમને ખૂબ દૂર સુધી અનુસરે ગયા; પછી રાજાની આજ્ઞાથી તેઓ પાછા ફર્યા.
સુપર્ણપ્રતિમેનાથ રથેન વસુધાધિપઃ। મહીમાપૂરયામાસ ઘોષેણ ત્રિદિવં તથા
પછી ધરાપતિએ સુપર્ણ સમાન રથમાં ચડીને, પોતાના ઘોંઘાટથી ધરતી અને આકાશ બંને ગુંજી ઉઠ્યા.
સ ગચ્છન્દદૃશે ધીમાન્નન્દનપ્રતિમં વનમ્। બિલ્વાર્કખદિરાકીર્ણં કપિત્થધવસંકુલમ્
જ્યારે રાજા આગળ વધતા હતા, ત્યારે તેમણે નંદનવન જેવું જંગલ જોયું, જ્યાં બિલ્વ, આર્ક, ખદિર, કપિથ અને ધવના વૃક્ષો ભરપૂર હતા.
વિષમં પર્વતસ્રસ્તૈ રશ્મભિશ્ચ સમાવૃતમ્। નિર્જલં નિર્મનુષ્યં ચ બહુયોજનમાયતમ્
એ જંગલ પર્વતોની ઊંચી-નીચી ધરતી અને સૂર્યકિરણોથી ઢંકાયેલું હતું, પાણી વગર અને માનવવિહિન, અનેક યોજન સુધી ફેલાયેલું હતું.
મૃગસિંહૈર્વૃતં ઘોરૈરન્યૈશ્ચાપિ વનેચરૈઃ। તદ્વનં મનુજવ્યાઘ્રઃ સભૃત્યબલવાહનઃ
એ જંગલમાં ભયાનક મૃગ, સિંહ અને અન્ય જંગલી પ્રાણીઓ ભરેલા હતા; એમાં મનુષ્યોમાં વાઘ સમા રાજા પોતાના સેવકો, સેના અને વાહનો સાથે પ્રવેશ્યા.
લોડયામાસ દુષ્યન્તઃ સૂદયન્વિવિધાન્મૃગાન્। બાણગોચરસંપ્રાપ્તાંસ્તત્ર વ્યાઘ્રગણાન્બહૂન્
દુષ્યંત ત્યાં વિભિન્ન પ્રાણીઓનો શિકાર કરતા ફરવા લાગ્યા; અને તેમના બાણની પાંસે આવેલા અનેક વાઘોને માર્યા.
પાતયામાસ દુષ્યન્તો નિર્બિભેદ ચ સાયકૈઃ। દૂરસ્થાન્સાયકૈઃ કાંશ્ચિદભિનત્સ નરાધિપઃ
દુષ્યંતે તેમને બાણથી પછાડ્યા અને ઘાયલ કર્યા; અને રાજાએ દૂર ઊભેલા કેટલાક પ્રાણીઓને પણ પોતાના તીરો વડે ઘાયલ કર્યા.
અભ્યાશમાગતાંશ્ચાન્યાન્ખડ્ગેન નિરકૃન્તત। કાંશ્ચિદેણાન્સમાજઘ્ને શક્ત્યા શક્તિમતાં વરઃ
જે આવે છે તેમને તેણે તલવારથી કાપી નાખ્યા, અને શસ્ત્રકૌશલ્યમાં સર્વોત્તમ હોવાથી, કેટલાક હરણોને શસ્ત્રથી ઘાયલ કર્યા.
ગદામણ્ડલતત્ત્વજ્ઞશ્ચચારામિતવિક્રમઃ। તોમરૈરસિભિશ્ચાપિ ગદામુસલકમ્પનૈઃ
ગદા ચલાવવાની સાચી રીત જાણતો અને અવિરત પરાક્રમથી ભરપૂર, તેણે ભાલા, તલવાર અને ગદા-મુસળ પણ હલાવ્યા.
ચચાર સ વિનિઘ્નન્વૈ વન્યાંસ્તત્ર મૃગદ્વિજાન્। રાજ્ઞા ચાદ્ભુતવીર્યેણ યોધૈશ્ચ સમરપ્રિયૈઃ
ત્યાં તેણે જંગલના જાનવરો અને પક્ષીઓને માર્યા, અને યુદ્ધપ્રેમી યોદ્ધાઓ તથા અદ્ભુત બળ ધરાવતા રાજા સાથે ફરતો રહ્યો.
લોડ્યમાનં મહારણ્યં તત્યજુઃ સ્મ મૃગાધિપાઃ। તત્ર વિદ્રુતયૂથાનિ હતયૂથપતીનિ ચ
જ્યારે મોટું જંગલ હલચલથી ભરાયું, ત્યારે પ્રાણીઓના રાજાએ તેને છોડી દીધું; ત્યાં ટોળાં ભાગી ગયા, અને તેમના નેતાઓ માર્યા ગયા.
મૃગયૂથાન્યથૌત્સુક્યાચ્છબ્દં ચક્રુસ્તતસ્તતઃ। શુષ્કાશ્ચાપિ નદીર્ગત્વા જલનૈરાશ્યકર્શિતાઃ
હરણોના ટોળાં ગભરાઈને અહીં-ત્યાં અવાજો કરતા; સુકાઈ ગયેલી નદીઓ સુધી જઈ, પાણીના અભાવે દુર્બળ થઈ ગયા.
વ્યાયામક્લાન્તહૃદયાઃ પતન્તિ સ્મ વિચેતસઃ। ક્ષુત્પિપાસાપરીતાશ્ચ શ્રાન્તાશ્ચ પતિતા ભુવિ
અતિશય દોડધામથી થાકેલા, તેઓ બેભાન થઈ જમીન પર પડી ગયા; ભૂખ અને તરસથી પીડાઈને, થાકી ગયા અને ધરતી પર ઢળી પડ્યા.
કેચિત્તત્ર નરવ્યાઘ્રૈરભક્ષ્યન્ત બુભુક્ષિતૈઃ। કેચિદગ્નિમથોત્પાદ્ય સંસાધ્ય ચ વનેચરાઃ
કેટલાક ત્યાં ભૂખ્યા મનુષ્યરૂપ વાઘો દ્વારા ખાઈ ગયા; કેટલાકે અગ્નિ ઉગારી, જંગલમાં જીવતા રહ્યા.
ભક્ષયન્તિ સ્મ માંસાનિ પ્રકુટ્ય વિધિવત્તદા। તત્ર કેચિદ્ગજા મત્તા બલિનઃ શસ્ત્રવિક્ષતાઃ
ત્યારે તેમણે માંસ યોગ્ય રીતે શેકી અને ખાધું; ત્યાં કેટલાક મદમસ્ત અને બળવાન હાથીઓ શસ્ત્રઘાતથી ઘાયલ થયા.
સંકોચ્યાગ્રકરાન્ભીતાઃ પ્રાદ્રવન્તિ સ્મ વેગિતાઃ। શકૃન્મૂત્રં સૃજન્તશ્ચ ક્ષરન્તઃ શોણિતં બહુ
ડરથી, તેમણે સુંડ અંદર ખેંચી ઝડપથી ભાગ્યા, અને દહીં-મૂત્ર છોડી, ઘણું લોહી વહાવ્યું.
વન્યા ગજવરાસ્તત્ર મમૃદુર્મનુજાન્બહૂન્। તદ્વનં બલમેઘેન શરધારેણ સંવૃતમ્। વ્યરોચત મૃગાકીર્ણં રાજ્ઞા હતમૃગાધિપમ્
ત્યાં જંગલના મહાન હાથીઓએ અનેક મનુષ્યોને મારી નાખ્યા; તે જંગલ, તીક્ષ્ણ બાણવર્ષાથી ઢંકાઈને, જાનવરોથી ભરાયું અને રાજાએ પ્રાણીઓના રાજાને મારી નાખ્યો તે કારણે તેજસ્વી લાગતું હતું.
તતો મૃગસહસ્રાણિ હત્વા સબલવાહનઃ। તત્ર મેઘઘનપ્રખ્યં સિદ્ધચારણસેવિતમ્
પછી, હજારો પ્રાણીઓનો વધ કરીને, પોતાની સેના અને રથ સાથે, તેણે ત્યાં સિદ્ધો અને ચારણો વસે છે એવું ઘનઘોર મેઘ જેવું જંગલ જોયું.
વનમાલોકયામાસ નગરાદ્યોજનદ્વયે। મૃગાનનુચરન્વન્યાઞ્શ્રમેણ પરિપીડિતઃ
શહેરથી બે યોજન દૂર તે જંગલમાં, હરણોનો પીછો કરતા, પોતે પણ થાકી ગયો હતો.
મૃગાનનુચરન્રાજા વેગેનાશ્વાનચોદયત્। રાજા મૃગપ્રસઙ્ગેન વનમન્યદ્વિવેશ હ
હરણો પાછળ દોડતો રાજા ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવતો રહ્યો; આ રીતે શિકાર કરતા તે બીજું જંગલમાં પ્રવેશી ગયો.
એક એવોત્તમબલઃ ક્ષુત્પિપાસાશ્રમાન્વિતઃ। સ વનસ્યાન્તમાસાદ્ય મહચ્છૂન્યં સમાસદત્
એકલો, મહાન બળ ધરાવતો, ભૂખ, તરસ અને થાકથી પીડાઈને, તેણે જંગલના અંત સુધી પહોંચી, એક વિશાળ ખાલી જગ્યા જોઈ.
તચ્ચાપ્યતીત્ય નૃપતિરુત્તમાશ્રમસંયુતમ્। મનઃપ્રહ્લાદજનનં દૃષ્ટિકાન્તમતીવ ચ
પછી તે રાજા એ જગ્યા પાર કરી, ઉત્તમ આશ્રમોથી શોભાયમાન, મનને આનંદ આપતી અને આંખોને ખૂબ જ ભાતીતી એવી જગ્યા પર પહોંચ્યો.
સીતમારુતસંયુક્તં જગામાન્યન્મહદ્વનમ્। પુષ્પિતૈઃ પાદપૈઃ કીર્ણમતીવ સુખશાદ્વલમ્
શીતળ પવનથી સુસજ્જ, તે બીજું વિશાળ જંગલમાં ગયો, જ્યાં ફૂલેલા વૃક્ષો અને ખૂબ સુખદ ઘાસના મેદાન હતા.