લપ્સ્યસે વીરશયનં કામમેતદવાપ્સ્યસિ। સ્થિરો ભવ સહામાત્યો વિમર્દો ભવિતા મહાન્
તને વીરશયન મળશે, તું ઇચ્છે છે એ પણ તને મળશે; તું અને તારા મંત્રીઓ મજબૂત રહેજે, કારણ કે મોટો સંઘર્ષ થવાનો છે.
યચ્ચૈતન્મન્યસે મૂઢ ન મે કશ્ચિદ્વ્યતિક્રમઃ। પાણ્ડવેષ્વિતિ તત્સર્વં નિબોધ ત્વં નરાધિપ
હે રાજા, તું જે માને છે કે મેં પાંડવો સામે કોઈ અપરાધ કર્યો નથી—એ બધું તું જાણ.
શ્રિયાં સંતપ્યમાનેન પાણ્ડવાનાં મહાત્મનામ્ । ત્વયા દુર્મન્ત્રિતં દ્યૂતં સૌબલેન ચ ભારત
પાંડવોની સમૃદ્ધિથી તું જલતો હતો, દુર્વિચારથી અને સૌબલ સાથે મળીને તું જ દ્યુતનું આયોજન કર્યું, હે ભારત.
કથં ચ જ્ઞાતયસ્તાત શ્રેયાંસઃ સાધુસંમતાઃ । તથાઽન્યાય્યમુપસ્થાતું જિહ્મેનાજિહ્મચારિણઃ
હે પિતા, જે સારા કુટુંબના અને સારા લોકોમાં માન્ય છે, એવા સગાંઓ કેવી રીતે અયોગ્ય રીતે સીધા માણસો સાથે વાંકું વર્તન કરી શકે?
અક્ષદ્યૂતં મહાપ્રજ્ઞ સતાં મતિવિનાશનમ્ । અસતાં તત્ર જાયન્તે ભેદાશ્ચ વ્યસનાનિ ચ
હે બુદ્ધિશાળી, દ્યુત સારા લોકો માટે વિનાશક છે; ખરાબોમાં તો ત્યાં ફૂટ અને દુઃખ જ પેદા થાય છે.
તદિદં વ્યસનં ઘોરં ત્વયા દ્યૂતમુખં કૃતમ્ । અસમીક્ષ્ય સદાચારાન્સાર્ધં પાપાનુબન્ધનૈઃ
આ ભયાનક દુઃખ, એટલે કે દ્યુત, તું જ લાવ્યું છે, સારા આચારની પરવા કર્યા વિના અને પાપના પરિણામ સાથે.
કશ્ચાન્યો ભ્રાતૃભાર્યાં વૈ વિપ્રકર્તૃં તથાર્હતિ। આનીય ચ સભાં વ્યક્તં યથોક્તા દ્રૌપદી ત્વયા
કોણ બીજું એવું છે કે ભાઈની પત્નીને અપમાનિત કરે અને દ્રૌપદીને સભામાં ખુલ્લેઆમ લાવીને, તું જે રીતે બોલ્યો એ બોલે?
કુલીના શીલસંપન્ના પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી । મહિષી પાણ્ડુપુત્રાણાં તથા વિનિકૃતા ત્વયા
કુળીન, સદગુણવંતી અને જીવથી પણ વધારે માન્ય, પાંડુપુત્રોની રાણી—એવી દ્રૌપદીનું તું અપમાન કર્યું.
જાનન્તિ કુરવઃ સર્વે યથોક્તાઃ કુરુસંસદિ । દુઃશાસનેન કૌન્તેયાઃ પ્રવ્રજન્તઃ પરન્તપાઃ
કુરુ સભામાં હાજર બધા જ જાણે છે કે દુઃશાસને કુંતીપુત્રોને કેવી રીતે વનમાં મોકલ્યા હતા.
સમ્યગ્વૃત્તેષ્વલુબ્ધેષુ સતતં ધર્મચારિષુ । સ્વેષુ બન્ધુષુ કઃ સાધુશ્ચરેદેવમસાંપ્રતમ્
સદા સારા, નિર્લોભ અને ધર્મમાં સ્થિર પોતાના સગાઓમાંથી કોણ એવો અયોગ્ય કામ કરે?
નૃશંસાનામનાર્યાણાં તથા પરુષભાષણમ્ । કર્ણદુઃશાસનાભ્યાં ચ ત્વયા ચ બહુશઃ કૃતમ્
કર્ણ, દુઃશાસન અને તું ઘણી વાર ક્રૂર અને અશોભન વચન બોલ્યા છે.
સહ માત્રા પ્રદગ્ધું તાન્બાલકાન્વારણાવતે । આસ્થિતઃ પરમો યત્નો ન સમૃદ્ધશ્ચ તત્તવ
વારણાવટમાં તું પોતાની માતા સાથે મળીને એ બાળકોને જીવતા સળગાવવા ઘણો પ્રયત્ન કર્યો, પણ તારો ઈરાદો સફળ થયો નહીં.
ઊષુશ્ચ સુચિરં કાલં પ્રચ્છન્નાઃ પાણ્ડવાસ્તદા। માત્રા સહૈકચક્રાયાં બ્રાહ્મણસ્ય નિવેશને
પછી પાંડવો પોતાની માતા સાથે એકચક્રા ગામના બ્રાહ્મણના ઘરમાં લાંબા સમય સુધી છુપાઈને રહ્યા.
વિષેણ સર્પબન્ધૈશ્ચ યતિતાઃ પાણ્ડવાસ્ત્વયા । સર્વોપાયૈર્વિનાશાય ન સમૃદ્ધં ચ તત્તવ
તમે પાંડવોને ઝેરથી અને સાપથી બાંધીને પણ નાશ કરવા અનેક ઉપાય કર્યા, પણ તારો કોઈ પ્રયાસ સફળ થયો નહીં.
એવંબુદ્ધિઃ પાણ્ડવેષુ મિથ્યાવૃત્તિઃ સદા ભવાન્ । કથં તે નાપરાધોઽસ્તિ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ
પાંડવો પ્રત્યે તારો હંમેશા ખોટો અને દગાખોર વલણ રહ્યું છે; તો આવા મહાન પાંડવો સામે તું પોતે નિર્દોષ છે એમ કેમ કહી શકે?
એવંવૃત્તઃ કથં રાજ્યે સ્થાતુમર્હસિ પાપકૃત્। સ રાજ્યાચ્ચ સુખાચ્ચૈવ હાસ્યસે કુલપાંસન
જે દુષ્ટ કામ કરે છે, એ રાજમાં રહેવાનો અધિકાર કેમ રાખે? તું તો રાજ્ય અને સુખ બન્નેમાંથી બહાર ફેંકાઈ જશે, વંશના કલંક.
યચ્ચૈભ્યો યાચમાનેભ્યઃ પિત્ર્યમંશં ન દિત્સતિ । તચ્ચ પાપ પ્રદાતાઽસિ ભ્રષ્ટૈશ્વર્યો નિપાતિતઃ
અને જ્યારે પાંડવો પોતાના પિતૃહક માટે તારી પાસે ભીખ માગતા હતા, ત્યારે પણ તું દીધું નહીં; એમાં તું પાપી છે, તારો ઐશ્વર્ય છીનવાઈ ગયું છે અને તું પતિત થયો છે.
કૃત્વા બહૂન્યકાર્યાણિ પાણ્ડવેષુ નૃશંસવત્। મિથ્યાવૃત્તિરનાર્યઃ સન્નદ્ય વિપ્રતિપદ્યસે
પાંડવો પર તું અનેક ક્રૂર અને અયોગ્ય કામો કર્યા, ખોટું વર્તન રાખ્યું અને અશોભન બનીને હજુ પણ તેમની સામે ઊભો છે.
માતાપિતૃભ્યાં ભીષ્મેણ દ્રોણેન વિદુરેણ ચ। શામ્યેતિ મુહુરુક્તોસિ ન ચ શામ્યસિ પાર્થિવ
માતા, પિતા, ભીષ્મ, દ્રોણ અને વિદુરે તને વારંવાર શાંતિ માટે કહ્યું છે, પણ રાજા, તું સાંભળતો નથી.
શમે હિ સુમહાઁલ્લાભસ્તવ પાર્થસ્ય ચોભયોઃ । ન ચ રોચયસે રાજન્કિમન્યદ્બુદ્ધિલાઘવાત્
શાંતિથી તને અને અર્જુનને બંનેને મોટો લાભ થતો, પણ રાજા, તું એ ગમતું નથી—આ સિવાય બીજું શું છે, આ તો બુદ્ધિની ઓછાશ છે.
ન શર્મ પ્રાપ્સ્યસે રાજન્નુત્ક્રમ્ય સુહૃદાં વચઃ। અધર્મ્યમયશસ્યં ચ ક્રિયતે પાર્થિવ ત્વયા
મિત્રોના ઉપદેશને અવગણીને, રાજા, તને સુખ મળતું નથી; તું અધર્મ અને બદનામીને વ્હાલું રાખી રહ્યો છે.
એવં બ્રુવતિ દાશાર્હે દુર્યોધનમમર્ષણમ્ । દુઃશાસન ઇદં વાક્યમબ્રવીત્કરુસંસદિ
દાશાર્હ વંશજ એ રીતે દુર્યોધનને કહ્યા ત્યારે, દુઃશાસને કુરુ સભામાં આ વચન કહ્યાં.
ન ચેત્સન્ધાસ્યસે રાજન્સ્વેન કામેન પાણ્ડવૈઃ। બદ્ધ્વા કિલ ત્વાં દાસ્યન્તિ કુન્તીપુત્રાય કૌરવાઃ
રાજા, જો તું પોતાની ઈચ્છાથી પાંડવો સાથે શાંતિ નહીં કરે, તો કૌરવો તને બાંધીને કુંતીપુત્રને સોંપી દેશે.
વૈકર્તનં ત્વાં ચ માં ચ ત્રીનેતાન્મનુજર્ષભ । પાણ્ડવેભ્યઃ પ્રદાસ્યન્તિ ભીષ્મો દ્રોણઃ પિતા ચ તે
ભીષ્મ, દ્રોણ અને તારો પિતા, કર્ણ, તું અને હું—આ ત્રણને પાંડવોને સોંપી દેશે, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ.
ભ્રાતુરેતદ્વચઃ શ્રુત્વા ધાર્તરાષ્ટ્રઃ સુયોધનઃ । ક્રુદ્ધઃ પ્રાતિષ્ઠતોત્થાય મહાનાગ ઇવ શ્વસન્
ભાઈના આ વચન સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર સુયોધન ગુસ્સામાં ઊભો થયો અને મહાન સાપની જેમ શ્વાસ લેતો બહાર નીકળી ગયો.
વિદુરં ચ સોમદત્તં ચ મહારાજં ચ બાહ્લિકમ્। કૃપં ચ સોમદત્તં ચ ભીષ્મં દ્રોણં જનાર્દનમ્
પછી તેણે વિદુર, સોમદત્ત, મહારાજ બાહ્લિક, કૃપ, સોમદત્ત, ભીષ્મ, દ્રોણ અને જનાર્દનને સંબોધ્યા.
સર્વાનેતાનનાદૃત્ય દુર્મતિર્નિરપત્રપઃ। અશિષ્ટવદમર્યાદો માની માન્યાવમાનિતા
બધા વડીલોનુ અવમાન કરીને, આ દુષ્ટબુદ્ધિ અને નિર્લજ્જ, શિસ્ત અને સંયમ વગરનો, ઘમંડી માણસે માનનીય લોકોનું અપમાન કર્યું છે.
તં પ્રસ્થિતમભિપ્રેક્ષ્ય ભ્રાતરો મનુજર્ષભમ્। અનુજગ્મુઃ સહામાત્યા રાજાનશ્ચાપિ સર્વશઃ
જ્યારે એ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભાઈએ પ્રસ્થાન કર્યું, ત્યારે તેના ભાઈઓ, એમના મંત્રીઓ અને બધા રાજાઓ પણ એને અનુસરી ગયા.
સભાયામુત્થિતં ક્રુદ્ધં પ્રસ્થિતં ભ્રાતૃભિઃ સહ। દુર્યોધનમભિપ્રેક્ષ્ય ભીષ્મઃ શાન્તનવોઽબ્રવીત્
સભામાંથી ગુસ્સામાં ઊભો થઈ પોતાના ભાઈઓ સાથે જતા દુર્યોધનને જોઈને, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મએ કહ્યું.
ધર્માર્થાવભિસન્ત્યજ્ય સંરમ્ભં યોઽનુમન્યતે । હસન્તિ વ્યસને તસ્ય દુર્હૃદો નચિરાદિવ
જે માણસ ધર્મ અને લાભને છોડી ગુસ્સાને પસંદ કરે છે, એના દુઃખ સમયે દુષ્ટહૃદયવાળા લોકો ટૂંક સમયમાં એની હાસ્ય કરે છે.