જાતો દાનપતિઃ પુત્રસ્ત્વયા શૂરસ્તથાઽપરઃ। સત્યધર્મરતશ્ચાન્યો યજ્વા ચાપિ તથાઽપરઃ
તારા દ્વારા એક દાનશૂર પુત્ર, બીજો પરાક્રમી, ત્રીજો સત્ય અને ધર્મમાં રત, અને ચોથો યજ્ઞકર્તા પુત્ર થયો છે.
તદાગચ્છ વરારોહે તારિતસ્તે પિતા સુતૈઃ । ચત્વારશ્ચૈવ રાજાનસ્તથા ચાહં સુમધ્યમે
હવે, હે સુંદર કન્યા, આવો; તારા પુત્રોએ તારા પિતાને ઉગાર્યો છે. ચાર રાજાઓ અને હું, હે સુમધ્યા, બચી ગયા છીએ.
ગાલવસ્ત્વભ્યનુજ્ઞાય સુપર્ણં પન્નગાશનમ્ । પિતુર્નિર્યાત્ય તાં કન્યાં પ્રયયૌ વનમેવ હ
ગાલવે પન્નગભક્ષી સુપર્ણને વિદાય આપી, પિતાનું ઘર છોડીને કન્યાને લઈને વનમાં ગયો.
સ તુ રાજા પુનસ્તસ્યાઃ કર્તુકામઃ સ્વયંવરમ્। ઉપગમ્યાશ્રમપદં ગઙ્ગાયામુનસઙ્ગમે
પછી રાજાએ ફરીથી તેના માટે સ્વયંવર કરવાની ઈચ્છા રાખી, ગંગા-યમુના સંગમ પાસેના આશ્રમમાં ગયો.
ગૃહીતમાલ્યદામાં તાં રથમારોપ્ય માધવીમ્ । પૂરુર્યદુશ્ચ ભગિનીમાશ્રમે પર્યધાવતામ્
પુરુરવસ અને યદુએ પોતાની બહેન માધવીને ફૂલોની વણાવેલી માળા અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરાવીને રથ પર બેસાડીને આશ્રમની પરિક્રમા કરી.
નાગયક્ષમનુષ્યાણાં ગન્ધર્વમૃગપક્ષિણામ્ । શૈલદ્રુમવનૌકાનામાસીત્તત્ર સમાગમઃ
ત્યાં નાગ, યક્ષ, મનુષ્ય, ગંધર્વ, વન્ય પ્રાણી, પક્ષીઓ અને પર્વતો, વૃક્ષો તથા જંગલોમાં રહેતા અનેક જીવ એકઠા થયા.
નાનાપુરુષદેશ્યાનામીશ્વરૈશ્ચ સમાકુલમ્ । ઋષિભિર્બ્રહ્મકલ્પૈશ્ચ સમન્તાદાવૃતં વનમ્
તે જંગલ ચારેય બાજુથી બ્રહ્મા જેવા તપસ્વી ઋષિઓ, અનેક પ્રદેશોના લોકો અને રાજાઓથી ઘેરાઈ ગયું હતું, જેથી ત્યાં રાજાઓની ભીડ થઈ ગઈ.
નિર્દિશ્યમાનેષુ તુ સા વરેષુ વરવર્ણિની । વરાનુત્ક્રમ્ય સર્વાસ્તાન્વરં વૃતવતી વનમ્
જ્યારે તે સુંદર કન્યાને અનેક વર પસંદ કરવા માટે બતાવવામાં આવ્યા, ત્યારે તેણે બધા વરોને નકારીને જંગલને જ પોતાનો વર પસંદ કર્યો.
અવતીર્ય રથાત્કન્યા નમસ્કૃત્ય ચ બન્ધુષુ। ઉપગમ્ય વનં પુણ્યં તપસ્તેપે યયાતિજા
કન્યા રથમાંથી નીચે ઉતરી, પોતાના સગા-સંબંધીઓને વંદન કરી, પછી પવિત્ર જંગલમાં જઈને તપ કરવા લાગી. તે યયાતિની વંશજ હતી.
ઉપવાસૈશ્ચ વિવિધૈર્દીક્ષાભિર્નિયમૈસ્તથા । આત્મનો લઘુતાં કૃત્વા બભૂવ મૃગચારિણી
વિવિધ ઉપવાસો, દિક્ષાઓ અને નિયમો દ્વારા તેણે પોતાને અત્યંત હલકી બનાવી દીધી અને હરણની જેમ જંગલમાં ફરવા લાગી.
વૈદૂર્યાઙ્કુરકલ્પાનિ મૃદૂનિ હરિતાનિ ચ। ચરન્તી શ્લક્ષ્ણશષ્પાણિ તિક્તાનિ મધુરાણિ ચ
એમરાલ્ડ જેવા લીલા, કોમળ અંકુર અને નરમ ઘાસ, કડવી અને મીઠી બંને જાતની ઘાસો ખાઈને તે જીવન વિતાવતી.
સ્રવન્તીનાં ચ પુણ્યાનાં સુરસાનિ સુચીનિ ચ। પિબન્તી વારિમુખ્યાનિ શીતાનિ વિમલાનિ ચ
પવિત્ર પ્રવાહોની શુદ્ધ, સ્વાદિષ્ટ અને ઠંડી નદીઓનું શ્રેષ્ઠ અને નિર્મળ પાણી પીતી.
વનેષુ મૃગરાજેષુ વ્યાઘ્રવિપ્રોષિતેષુ ચ । દાવાગ્નિવિપ્રયુક્તેષુ શૂન્યેષુ ગહનેષુ ચ
તે એવા જંગલોમાં ફરતી, જ્યાં સિંહ નહોતો, વાઘો દૂર ગયા હતા, જંગલમાં અગ્નિ નહોતો અને જંગલ સુનસાન અને ઘનઘોર હતું.
ચરન્તી હરિણૈઃ સાર્ધં મૃગીવ વનચારિણી । ચચાર વિપુલં ધર્મં બ્રહ્મચર્યેણ સંવૃતમ્
હરણો સાથે હરણની જેમ જંગલમાં ફરતી અને બ્રહ્મચર્યથી ઘેરાયેલા વિશાળ ધર્મનું પાલન કરતી.
યયાતિરપિ પૂર્વેષાં રાજ્ઞાં વૃત્તમનુષ્ઠિતઃ। બહુવર્ષસહસ્રાયુર્યુયુજે કાલધર્મણા
યયાતિએ પણ પૂર્વજ રાજાઓની રીત પ્રમાણે જીવન વિતાવ્યું અને અનેક હજાર વર્ષ જીવીને અંતે સમયના નિયમને પ્રાપ્ત થયો.
પુરુર્યદુશ્ચ દ્વૌ વંશે વર્ધમાનૌ નરોત્તમૌ । તાભ્ભાં પ્રતિષ્ઠિતો લોકે પરલોકે ચ નાહુષઃ
પુરુરવસ અને યદુ, બંને પોતાના વંશમાં પ્રખ્યાત અને મહાન પુરુષ બન્યા. Nahush પણ તેમના સાથે આ લોક અને પરલોકમાં સ્થિર થયો.
મહીપતે નરપતિર્યયાતિઃ સ્વર્ગમાસ્થિતઃ। મહર્ષિકલ્પો નૃપતિઃ સ્વર્ગાગ્ર્યફલભુગ્વિભુઃ
પૃથ્વીના રાજા યયાતિ સ્વર્ગમાં પહોંચ્યા; મહાન ઋષિ જેવો તે રાજા સ્વર્ગના શ્રેષ્ઠ ફળનો આનંદ માણતો.
બહુવર્ષસહસ્રાખ્યે કાલે બહુગુણે ગતે। રાજર્ષિષુ નિષણ્ણેષુ મહીયઃસુ મહર્ધિષુ
જ્યારે અનેક હજાર વર્ષો સુધી સારા ગુણોથી ભરેલો સમય પસાર થયો અને રાજર્ષિઓ, મહાન અને તેજસ્વી રાજાઓ સ્થિર થયા,
અવમેને નરાન્સર્વાન્દેવાનૃષિગણાંસ્તથા। યયાતિર્મૂઢવિજ્ઞાનો વિસ્મયાવિષ્ટચેતનઃ
યયાતિ, આશ્ચર્યથી ભરેલા અને સમજ ગુમાવેલા મનથી, બધા મનુષ્યો, દેવતાઓ અને ઋષિગણોને અવગણવા લાગ્યા.
તતસ્તં બુબુધે દેવઃ શક્રો બલનિષૂદનઃ । તે ચ રાજર્ષયઃ સર્વે ધિગ્ધિગિત્યેવમબ્રુવન્
પછી બળનો વિનાશક દેવ ઇન્દ્રે તેને ઓળખ્યો અને બધા રાજર્ષિઓએ 'અરે અરે!' કહીને ધિક્કાર આપ્યો.
વિચારશ્ચ સમુત્પન્નો નિરીક્ષ્ય નહુષાત્મજમ્ । કોઽન્વયં કસ્ય વા રાજ્ઞઃ કથં વા સ્વર્ગમાગતઃ
Nahushના પુત્રને જોઈને ચર્ચા ઊભી થઈ: 'આ કોણ છે? કયા રાજાનો છે? અને કેવી રીતે સ્વર્ગમાં આવ્યો?'
કર્મણા કેનસિદ્ધોઽયં ક્વ વાઽનેન તપશ્ચિતમ્। કથં વા જ્ઞાયતે સ્વર્ગે કેન વા જ્ઞાયતેઽપ્યુત
કયા કર્મથી આ પદ મેળવ્યું? કયાં તેણે તપ કર્યું? સ્વર્ગમાં તેને કેવી રીતે ઓળખાય છે અને કોણે તેને ઓળખ્યું?'
એવં વિચાસ્યન્તસ્તે રાજાનં સ્વર્ગવાસિનઃ । દૃષ્ટ્વા પપ્રચ્છુરન્યોન્યં યયાતિં નૃપતિં પ્રતિ
જ્યારે એ લોકો વિચારવિમર્શ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે સ્વર્ગમાં વસતા રાજાઓએ યયાતિને જોઈને એકબીજાને પૂછવા માંડ્યું.
વિમાનપાલાઃ શતશઃ સ્વર્ગદ્વારાભિરક્ષિણઃ । પૃષ્ટા આસનપાલાશ્ચ ન જાનીમેત્યથાઽબ્રુવન્
સૈકડો વિમાનોના રક્ષકો, સ્વર્ગના દ્વારપાલો અને આસન સંભાળનારા લોકોને પૂછવામાં આવ્યા, પણ તેઓએ કહ્યું, 'અમે જાણતા નથી.'
સર્વે તે હ્યાવૃતજ્ઞાના નાભ્યજાનન્ત તં નૃપમ્ । સ મુહૂર્તાદથ નૃપો હતૌજાશ્ચાભવત્તદા
બધા જ જાણકારીથી વંચિત હતા, એ રાજાને ઓળખી શક્યા નહીં; અને થોડા જ સમયમાં એ રાજાનું બળ પણ ખોવાઈ ગયું.
અથ પ્રચલિતઃ સ્થાનાદાસનાચ્ચ પરિચ્યુતઃ। કમ્પિતેનેવ મનસા ધર્ષિતઃ શેકવાહ્નિના
પછી એ પોતાના સ્થાન પરથી હલાવી દીધો ગયો, આસન પરથી પડી ગયો, મન પણ ધ્રુજતું હતું, જાણે કોઈ જોરદાર પવન વાગ્યો હોય એમ.
મ્લાનસ્રગ્ભ્રષ્ટવિજ્ઞાનઃ પ્રભ્રષ્ટમુકુટાઙ્ગદઃ । વિઘૂર્ણન્સ્રસ્તસર્વાઙ્ગઃ પ્રભ્રષ્ટાભરણામ્બરઃ
એના ગળાનો હાર કાંઈક સુકાઈ ગયો, સમજ ખોવાઈ ગઈ, મુકુટ અને કાંડા પરથી કડાં પડી ગયા, શરીર ધ્રુજતું હતું, બધા આભૂષણો અને વસ્ત્રો પણ ઢળી પડ્યા.
અદૃશ્યમાનસ્તાન્પશ્યન્નપશ્યંશ્ચ પુનઃ પુનઃ । શૂન્યઃ શૂન્યેન મનસા પ્રપતિષ્યન્મહીતલમ્
ક્યારેક એ તેમને જોઈ શકતો, ક્યારેક નહીં, મનથી આખો ખાલી થઈ ગયો, અને એ જમીન તરફ પડવા લાગ્યો.
કિં મયા મનસા ધ્યાતમશુભં ધર્મદૂષણમ્ । યેનાહં ચલિતઃ સ્થાનાદિતિ રાજા વ્યચિન્તયત્
મારા મનમાં કયું દુષિત કે અધર્મનું વિચારો આવ્યું હતું, જેના કારણે હું મારા સ્થાન પરથી હલાઈ ગયો? એમ રાજાએ વિચાર્યું.
તે તુ તત્રૈવ રાજાનઃ સિદ્ધાશ્ચાપ્સરસસ્તથા । અપશ્યન્ત નિરાલમ્બં તં યયાતિં પરિચ્યુતમ્
ત્યાં રહેલા રાજાઓ, સિદ્ધો અને અપ્સરાઓએ યયાતિને આધાર વિના, નીચે પડતો જોઈ લીધો.