અશ્વાનાં કાઙ્ક્ષિતાર્થાનાં ષડિમાનિ શતાનિ વૈ । શતદ્વયેન કન્યેયં ભવતા પ્રતિગૃહ્યતામ્
આ રહી તમારી ઇચ્છિત છસો ઘોડાં; અને બે સો ઘોડાં સાથે આ કન્યાને પણ તમે સ્વીકારો.
અસ્યાં રાજર્ષિભિઃ પુત્રા જાતા વૈ ધાર્મિકાસ્ત્રયઃ । ચતુર્થં જનયત્વેકં ભવાનપિ નરોત્તમમ્
આ કન્યાથી ત્રણ ધર્મનિષ્ઠ પુત્રો રાજર્ષિઓને થયા છે; હવે, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, ચોથો પુત્ર પણ આપના થકી જન્મે.
પૂર્ણાન્યેવં શતાન્યષ્ટૌ તુરગાણાં ભવન્તુ તે। ભવતો હ્યનૃણો ભૂત્વા તપઃ કુર્યાં યથાસુખમ્
હવે તમારી પાસે આઠસો ઘોડાં પૂર્ણ છે; હવે હું તમારો ઋણ મુક્ત થઈ, મનગમતું તપ કરી શકું.
વિશ્વામિત્રસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા ગાલવં સહ પક્ષિણા। કન્યાં ચ તાં વરારોહામિદમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
વિશ્વામિત્રે ગાલવને પક્ષી અને સુંદર કન્યાની સાથે જોઈને આ રીતે કહ્યું.
કિમિયં પૂર્વમેવેહ ન દત્તા મમ ગાલવ। પુત્રા મમૈવ ચત્વારો ભવેયુઃ કુલભાવનાઃ
ગાલવ, આ કન્યા મને પહેલાં કેમ ન આપી? તો મારા વંશને વધારતા ચાર પુત્રો મને મળ્યા હોત.
પ્રતિગૃહ્ણામિ તે કન્યામેકપુત્રફલાય વૈ । અશ્વાશ્ચાશ્રમમાસાદ્ય ચરન્તુ મમ સર્વશઃ
હું તારી કન્યાને એક પુત્ર માટે સ્વીકારું છું; ઘોડાં મારા આશ્રમમાં સ્વેચ્છાએ ફરતા રહે.
સ તયા રમમાણોઽથ વિશ્વામિત્રો મહાદ્યુતિઃ । આત્મજં જનયામાસ માધવીપુત્રમષ્ટકમ્
પછી મહાતેજી વિશ્વામિત્રે તેની સાથે સુખ માણી, માધવીનો આઠમો પુત્ર જન્માવ્યો.
જાતમાત્રં સુતં તં ચ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ । સંયોજ્યાર્થૈસ્તથા ધર્મૈરશ્વૈસ્તૈઃ સમયોજયત્
વિશ્વામિત્ર મહામુનીએ, પુત્ર જન્મતા જ, તેને ઘોડાં, ધન અને ધર્મ સાથે જોડ્યો.
અથાષ્ટકઃ પુરં પ્રાયાત્તદા સોમપુરપ્રભમ્ । નિર્યાત્ય કન્યાં શિષ્યાય કૌશિકોપિ વનં યયૌ
પછી અષ્ટક તેજસ્વી ચંદ્રનગરી જેવી નગરી તરફ ગયો; કન્યાને વિદાય આપી, કૌશિક પણ વનમાં ગયો.
ગાલવોપિ સુપર્ણેન સહ નિર્યાત્ય દક્ષિણામ્। મનસાઽતિપ્રતીતેન કન્યામિદમુવાચ હ
ગાલવ સુપર્ણ સાથે દક્ષિણ તરફ ગયો; આનંદિત હૃદયથી તેણે કન્યાને કહ્યું.
જાતો દાનપતિઃ પુત્રસ્ત્વયા શૂરસ્તથાઽપરઃ। સત્યધર્મરતશ્ચાન્યો યજ્વા ચાપિ તથાઽપરઃ
તારા દ્વારા એક દાનશૂર પુત્ર, બીજો પરાક્રમી, ત્રીજો સત્ય અને ધર્મમાં રત, અને ચોથો યજ્ઞકર્તા પુત્ર થયો છે.
તદાગચ્છ વરારોહે તારિતસ્તે પિતા સુતૈઃ । ચત્વારશ્ચૈવ રાજાનસ્તથા ચાહં સુમધ્યમે
હવે, હે સુંદર કન્યા, આવો; તારા પુત્રોએ તારા પિતાને ઉગાર્યો છે. ચાર રાજાઓ અને હું, હે સુમધ્યા, બચી ગયા છીએ.
ગાલવસ્ત્વભ્યનુજ્ઞાય સુપર્ણં પન્નગાશનમ્ । પિતુર્નિર્યાત્ય તાં કન્યાં પ્રયયૌ વનમેવ હ
ગાલવે પન્નગભક્ષી સુપર્ણને વિદાય આપી, પિતાનું ઘર છોડીને કન્યાને લઈને વનમાં ગયો.
સ તુ રાજા પુનસ્તસ્યાઃ કર્તુકામઃ સ્વયંવરમ્। ઉપગમ્યાશ્રમપદં ગઙ્ગાયામુનસઙ્ગમે
પછી રાજાએ ફરીથી તેના માટે સ્વયંવર કરવાની ઈચ્છા રાખી, ગંગા-યમુના સંગમ પાસેના આશ્રમમાં ગયો.
ગૃહીતમાલ્યદામાં તાં રથમારોપ્ય માધવીમ્ । પૂરુર્યદુશ્ચ ભગિનીમાશ્રમે પર્યધાવતામ્
પુરુરવસ અને યદુએ પોતાની બહેન માધવીને ફૂલોની વણાવેલી માળા અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરાવીને રથ પર બેસાડીને આશ્રમની પરિક્રમા કરી.
નાગયક્ષમનુષ્યાણાં ગન્ધર્વમૃગપક્ષિણામ્ । શૈલદ્રુમવનૌકાનામાસીત્તત્ર સમાગમઃ
ત્યાં નાગ, યક્ષ, મનુષ્ય, ગંધર્વ, વન્ય પ્રાણી, પક્ષીઓ અને પર્વતો, વૃક્ષો તથા જંગલોમાં રહેતા અનેક જીવ એકઠા થયા.
નાનાપુરુષદેશ્યાનામીશ્વરૈશ્ચ સમાકુલમ્ । ઋષિભિર્બ્રહ્મકલ્પૈશ્ચ સમન્તાદાવૃતં વનમ્
તે જંગલ ચારેય બાજુથી બ્રહ્મા જેવા તપસ્વી ઋષિઓ, અનેક પ્રદેશોના લોકો અને રાજાઓથી ઘેરાઈ ગયું હતું, જેથી ત્યાં રાજાઓની ભીડ થઈ ગઈ.
નિર્દિશ્યમાનેષુ તુ સા વરેષુ વરવર્ણિની । વરાનુત્ક્રમ્ય સર્વાસ્તાન્વરં વૃતવતી વનમ્
જ્યારે તે સુંદર કન્યાને અનેક વર પસંદ કરવા માટે બતાવવામાં આવ્યા, ત્યારે તેણે બધા વરોને નકારીને જંગલને જ પોતાનો વર પસંદ કર્યો.
અવતીર્ય રથાત્કન્યા નમસ્કૃત્ય ચ બન્ધુષુ। ઉપગમ્ય વનં પુણ્યં તપસ્તેપે યયાતિજા
કન્યા રથમાંથી નીચે ઉતરી, પોતાના સગા-સંબંધીઓને વંદન કરી, પછી પવિત્ર જંગલમાં જઈને તપ કરવા લાગી. તે યયાતિની વંશજ હતી.
ઉપવાસૈશ્ચ વિવિધૈર્દીક્ષાભિર્નિયમૈસ્તથા । આત્મનો લઘુતાં કૃત્વા બભૂવ મૃગચારિણી
વિવિધ ઉપવાસો, દિક્ષાઓ અને નિયમો દ્વારા તેણે પોતાને અત્યંત હલકી બનાવી દીધી અને હરણની જેમ જંગલમાં ફરવા લાગી.
વૈદૂર્યાઙ્કુરકલ્પાનિ મૃદૂનિ હરિતાનિ ચ। ચરન્તી શ્લક્ષ્ણશષ્પાણિ તિક્તાનિ મધુરાણિ ચ
એમરાલ્ડ જેવા લીલા, કોમળ અંકુર અને નરમ ઘાસ, કડવી અને મીઠી બંને જાતની ઘાસો ખાઈને તે જીવન વિતાવતી.
સ્રવન્તીનાં ચ પુણ્યાનાં સુરસાનિ સુચીનિ ચ। પિબન્તી વારિમુખ્યાનિ શીતાનિ વિમલાનિ ચ
પવિત્ર પ્રવાહોની શુદ્ધ, સ્વાદિષ્ટ અને ઠંડી નદીઓનું શ્રેષ્ઠ અને નિર્મળ પાણી પીતી.
વનેષુ મૃગરાજેષુ વ્યાઘ્રવિપ્રોષિતેષુ ચ । દાવાગ્નિવિપ્રયુક્તેષુ શૂન્યેષુ ગહનેષુ ચ
તે એવા જંગલોમાં ફરતી, જ્યાં સિંહ નહોતો, વાઘો દૂર ગયા હતા, જંગલમાં અગ્નિ નહોતો અને જંગલ સુનસાન અને ઘનઘોર હતું.
ચરન્તી હરિણૈઃ સાર્ધં મૃગીવ વનચારિણી । ચચાર વિપુલં ધર્મં બ્રહ્મચર્યેણ સંવૃતમ્
હરણો સાથે હરણની જેમ જંગલમાં ફરતી અને બ્રહ્મચર્યથી ઘેરાયેલા વિશાળ ધર્મનું પાલન કરતી.
યયાતિરપિ પૂર્વેષાં રાજ્ઞાં વૃત્તમનુષ્ઠિતઃ। બહુવર્ષસહસ્રાયુર્યુયુજે કાલધર્મણા
યયાતિએ પણ પૂર્વજ રાજાઓની રીત પ્રમાણે જીવન વિતાવ્યું અને અનેક હજાર વર્ષ જીવીને અંતે સમયના નિયમને પ્રાપ્ત થયો.
પુરુર્યદુશ્ચ દ્વૌ વંશે વર્ધમાનૌ નરોત્તમૌ । તાભ્ભાં પ્રતિષ્ઠિતો લોકે પરલોકે ચ નાહુષઃ
પુરુરવસ અને યદુ, બંને પોતાના વંશમાં પ્રખ્યાત અને મહાન પુરુષ બન્યા. Nahush પણ તેમના સાથે આ લોક અને પરલોકમાં સ્થિર થયો.
મહીપતે નરપતિર્યયાતિઃ સ્વર્ગમાસ્થિતઃ। મહર્ષિકલ્પો નૃપતિઃ સ્વર્ગાગ્ર્યફલભુગ્વિભુઃ
પૃથ્વીના રાજા યયાતિ સ્વર્ગમાં પહોંચ્યા; મહાન ઋષિ જેવો તે રાજા સ્વર્ગના શ્રેષ્ઠ ફળનો આનંદ માણતો.
બહુવર્ષસહસ્રાખ્યે કાલે બહુગુણે ગતે। રાજર્ષિષુ નિષણ્ણેષુ મહીયઃસુ મહર્ધિષુ
જ્યારે અનેક હજાર વર્ષો સુધી સારા ગુણોથી ભરેલો સમય પસાર થયો અને રાજર્ષિઓ, મહાન અને તેજસ્વી રાજાઓ સ્થિર થયા,
અવમેને નરાન્સર્વાન્દેવાનૃષિગણાંસ્તથા। યયાતિર્મૂઢવિજ્ઞાનો વિસ્મયાવિષ્ટચેતનઃ
યયાતિ, આશ્ચર્યથી ભરેલા અને સમજ ગુમાવેલા મનથી, બધા મનુષ્યો, દેવતાઓ અને ઋષિગણોને અવગણવા લાગ્યા.
તતસ્તં બુબુધે દેવઃ શક્રો બલનિષૂદનઃ । તે ચ રાજર્ષયઃ સર્વે ધિગ્ધિગિત્યેવમબ્રુવન્
પછી બળનો વિનાશક દેવ ઇન્દ્રે તેને ઓળખ્યો અને બધા રાજર્ષિઓએ 'અરે અરે!' કહીને ધિક્કાર આપ્યો.