મૂલ્યેનાપિ સમં કુર્યાં તવાહં દ્વિજસત્તમ। પૌરજાનપદાર્થં તુ મમાર્થો નાત્મભોગતઃ
દ્વિજશ્રેષ્ઠ, હું તને તેની બરાબર કિંમત આપી શકું, પણ મારું ધન તો શહેર અને રાજ્યના લોકો માટે છે, મારા પોતાના ભોગ માટે નથી.
કામતો હિ ધનં રાજા પારક્યં યઃ પ્રયચ્છતિ। ન સ ધર્મેણ ધર્માત્મન્યુજ્યતે યશસા ન ચ
રાજા જો કોઈની લાલચથી બીજાનું ધન આપે છે, તો એને ન તો ધર્મ મળે છે, ન જ સારા લોકોમાં યશ મળે છે.
સોઽહં પ્રતિગ્રહીષ્યામિ દદાત્વેતાં ભવાન્મમ । કુમારીં દેવગર્ભાભામેકપુત્રભવાય મે
માટે, હું આ કન્યાને સ્વીકારું છું; તમે મને એને આપો. દેવકન્યાની જેમ તેજસ્વી આ કન્યા મારા માટે એક પુત્રને જન્મ આપે.
તથા તુ બહુધા કન્યામુક્તવન્તં નરાધિપમ્ । ઉશીનરં દ્વિજશ્રેષ્ઠો ગાલવઃ પ્રત્યપૂજયત્
પછી જ્યારે રાજાએ કન્યાની વાત અનેક રીતે કરી, ત્યારે દ્વિજશ્રેષ્ઠ ગાલવે ઉશીનરનું સન્માન કર્યું.
ઉશીનરં પ્રતિગ્રાહ્ય ગાલવઃ પ્રયયૌ વનમ્ । રેમે સ તાં સમાસાદ્ય કૃતપુણ્ય ઇવ શ્રિયમ્
ઉશીનરને સ્વીકારીને ગાલવે વનમાં ગયો. એને જે કન્યા મળી, એથી એ એવો આનંદિત થયો જેમ કોઈ પુણ્યથી સંપત્તિ મેળવે.
કન્દરેષુ ચ શૈલાનાં નદીનાં નિર્ઝરેષુ ચ। ઉદ્યાનેષુ વિચિત્રેષુ વનેષૂપવનેષુ ચ
પર્વતોની ગુફાઓમાં, નદીઓના ઝરણાં પાસે, સુંદર બાગોમાં, જંગલોમાં અને વનકાંઠે,
હર્મ્યેષુ રમણીયેષુ પ્રાસાદશિખરેષુ ચ। વાતાયનવિમાનેષુ તથા ગર્ભગૃહેષુ ચ
મનોહર મહેલો, મહેલની છત પર, હવામાં ઊંચા બારણાવાળા મંડપોમાં અને અંદરના ઓરડામાં,
તતોઽસ્ય સમયે યજ્ઞે પુત્રો બાલરવિપ્રભઃ । શિબિર્નામ્નાભિવિખ્યાતો યઃ સ પાર્થિવસત્તમઃ
પછી યોગ્ય સમયે યજ્ઞ વખતે, એને એક પુત્ર થયો, જે બાળકના રડવાનો અવાજ જેટલો તેજસ્વી હતો અને જે 'શિબી' નામે પ્રસિદ્ધ થયો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ ગણાયો.
ઉપસ્થાય સ તં વિપ્રો ગાલવઃ પ્રતિગૃહ્ય ચ। કન્યાં પ્રયાતસ્તાં રાજન્દૃષ્ટવાન્વિનતાત્મજમ્
ગાલવ બ્રાહ્મણે ત્યાં જઈને એ પુત્રને લીધા પછી, કન્યાને લઈને ચાલ્યો ગયો, રાજા, અને વિનતાના પુત્રને જોયો.
ગાલવં વૈનતેયોઽથ પ્રહસન્નિદમબ્રવીત્। દિષ્ટ્યા કૃતાર્થં પશ્યામિ ભવન્તમિહ વૈ દ્વિજ
પછી ગરુડે હસીને ગાલવને કહ્યું: 'દ્વિજ, સારા ભાગ્યે તું અહીં છે અને તારો કાર્ય પૂર્ણ થયું છે, એ જોઈને મને આનંદ થયો.'
ગાલવસ્તુ વચઃ શ્રુત્વા વૈનતેયેન ભાષિતમ્ । ચતુર્ભાગાવશિષ્ટં તદાચખ્યૌ કાર્યમસ્ય હિ
ગાલવે ગરુડના શબ્દો સાંભળી, એને કહ્યું કે હજી ચોથો ભાગ કાર્ય બાકી છે.
સુપર્ણસ્ત્વબ્રવીદેનં ગાલવં વદતાં વરઃ। પ્રયત્નસ્તે ન કર્તવ્યો નૈષ સંપત્સ્યતે તવ
પણ સુપર્ણે, શ્રેષ્ઠ વક્તાએ, ગાલવને કહ્યું: 'હવે તારે વધુ પ્રયત્ન કરવાની જરૂર નથી; આ કાર્ય તું પૂર્ણ કરી શકીશ નહીં.'
પુરા હિ કાન્યકુબ્જે વૈ ગાધેઃ સત્યવતીં સુતામ્। ભાર્યાર્થે વરયત્કન્યામૃચીકસ્તેન ભાષિતઃ
ક્યારેક કાન્યકુબ્જમાં, ગાધીએ પત્ની માટે સત્યવતીને માંગતી વખતે, ઋચીકને આ વાત કહી હતી:
એકતઃશ્યામકર્ણાનાં હયાનાં ચન્દ્રવર્ચસામ્ । ભગવન્દીયતાં મહ્યં સહસ્રમિતિ ગાલવ
'ગાલવ, કૃપા કરીને મને કાળી કાનવાળા અને ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતા હજાર ઘોડા આપ.'
ઋચીકસ્તુ તથેત્યુક્ત્વા વરુણસ્યાલયં ગતઃ। અશ્વતીર્થે હયાઁલ્લબ્ધ્વા દત્તવાન્પાર્થિવાય વૈ
ઋચીકએ 'હા' કહીને, વરુણના ઘર ગયો અને અશ્વતીર્થે ઘોડા મેળવી રાજાને આપ્યા.
ઇષ્ટ્વા તે પુણ્ડરીકેણ દત્તા રાજ્ઞા દ્વિજાતિષુ। તેભ્યો દ્વે દ્વે શતે ક્રીત્વા પ્રાપ્તે તૈઃ પાર્થિવૈસ્તદા
પછી સુવર્ણ કમળથી યજ્ઞ કરીને રાજાએ એ ઘોડા બ્રાહ્મણોને આપ્યા; અને જ્યારે રાજાઓએ એ ઘોડા મેળવ્યા, ત્યારે દરેક પાસેથી બે સો ઘોડા ખરીદવામાં આવ્યા.
અપરાણ્યપિ ચત્વારિ શતાનિ દ્વિજસત્તમ । નીયમાનાનિ સંતારે હૃતાન્યાસન્નિતસ્તતઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, નજીકથી પાર લઈ જવામાં આવતા, બીજાં ચારસો ઘોડાં પણ લઈ જવામાં આવ્યા.
એવં ન શક્યમપ્રાપ્યં પ્રાપ્તું ગાલવ કર્હિચિત્ । ઇમામશ્વશતાભ્યાં વૈ દ્વાભ્યાં તસ્મૈ નિવેદય
હે ગાલવ, જે મળવું શક્ય નથી, તે ક્યારેય મળતું નથી; આ બાકી બે સો ઘોડાં તેને અર્પણ કર.
વિશ્વામિત્રાય ધર્માત્મન્ષડ્ભિરશ્વશતૈઃ સહ। તતોઽસિ ગતસંમોહઃ કૃતકૃત્યો દ્વિજોત્તમ
તમે ધર્મવંત વિશ્વામિત્રને છસો ઘોડાં સાથે આપશો, તો પછી તમારો સંકટ દૂર થશે અને તમારું કાર્ય પૂર્ણ થશે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.
ગાલવસ્તં તથેત્યુક્ત્વા સુપર્ણસહિતસ્તતઃ । આદાયાશ્વાંશ્ચ કન્યાં ચ વિશ્વામિત્રમુપાગમત્
ગાલવે 'જેમ કહ્યું તેમ' કહી, સુપર્ણ સાથે ઘોડાં અને કન્યાને લઈને વિશ્વામિત્ર પાસે ગયો.
અશ્વાનાં કાઙ્ક્ષિતાર્થાનાં ષડિમાનિ શતાનિ વૈ । શતદ્વયેન કન્યેયં ભવતા પ્રતિગૃહ્યતામ્
આ રહી તમારી ઇચ્છિત છસો ઘોડાં; અને બે સો ઘોડાં સાથે આ કન્યાને પણ તમે સ્વીકારો.
અસ્યાં રાજર્ષિભિઃ પુત્રા જાતા વૈ ધાર્મિકાસ્ત્રયઃ । ચતુર્થં જનયત્વેકં ભવાનપિ નરોત્તમમ્
આ કન્યાથી ત્રણ ધર્મનિષ્ઠ પુત્રો રાજર્ષિઓને થયા છે; હવે, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, ચોથો પુત્ર પણ આપના થકી જન્મે.
પૂર્ણાન્યેવં શતાન્યષ્ટૌ તુરગાણાં ભવન્તુ તે। ભવતો હ્યનૃણો ભૂત્વા તપઃ કુર્યાં યથાસુખમ્
હવે તમારી પાસે આઠસો ઘોડાં પૂર્ણ છે; હવે હું તમારો ઋણ મુક્ત થઈ, મનગમતું તપ કરી શકું.
વિશ્વામિત્રસ્તુ તં દૃષ્ટ્વા ગાલવં સહ પક્ષિણા। કન્યાં ચ તાં વરારોહામિદમિત્યબ્રવીદ્વચઃ
વિશ્વામિત્રે ગાલવને પક્ષી અને સુંદર કન્યાની સાથે જોઈને આ રીતે કહ્યું.
કિમિયં પૂર્વમેવેહ ન દત્તા મમ ગાલવ। પુત્રા મમૈવ ચત્વારો ભવેયુઃ કુલભાવનાઃ
ગાલવ, આ કન્યા મને પહેલાં કેમ ન આપી? તો મારા વંશને વધારતા ચાર પુત્રો મને મળ્યા હોત.
પ્રતિગૃહ્ણામિ તે કન્યામેકપુત્રફલાય વૈ । અશ્વાશ્ચાશ્રમમાસાદ્ય ચરન્તુ મમ સર્વશઃ
હું તારી કન્યાને એક પુત્ર માટે સ્વીકારું છું; ઘોડાં મારા આશ્રમમાં સ્વેચ્છાએ ફરતા રહે.
સ તયા રમમાણોઽથ વિશ્વામિત્રો મહાદ્યુતિઃ । આત્મજં જનયામાસ માધવીપુત્રમષ્ટકમ્
પછી મહાતેજી વિશ્વામિત્રે તેની સાથે સુખ માણી, માધવીનો આઠમો પુત્ર જન્માવ્યો.
જાતમાત્રં સુતં તં ચ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ । સંયોજ્યાર્થૈસ્તથા ધર્મૈરશ્વૈસ્તૈઃ સમયોજયત્
વિશ્વામિત્ર મહામુનીએ, પુત્ર જન્મતા જ, તેને ઘોડાં, ધન અને ધર્મ સાથે જોડ્યો.
અથાષ્ટકઃ પુરં પ્રાયાત્તદા સોમપુરપ્રભમ્ । નિર્યાત્ય કન્યાં શિષ્યાય કૌશિકોપિ વનં યયૌ
પછી અષ્ટક તેજસ્વી ચંદ્રનગરી જેવી નગરી તરફ ગયો; કન્યાને વિદાય આપી, કૌશિક પણ વનમાં ગયો.
ગાલવોપિ સુપર્ણેન સહ નિર્યાત્ય દક્ષિણામ્। મનસાઽતિપ્રતીતેન કન્યામિદમુવાચ હ
ગાલવ સુપર્ણ સાથે દક્ષિણ તરફ ગયો; આનંદિત હૃદયથી તેણે કન્યાને કહ્યું.