ઋષભસ્ય તતઃ શૃઙ્ગં નિપત્ય દ્વિજપક્ષિણૌ। શાણ્ડિલીં બ્રાહ્મણીં તત્ર દદૃશો તપોન્વિતામ્
પછી ઋષભ શિખર પર ઊતરીને, દ્વિજપક્ષી અને ગાલવે ત્યાં તપસ્વિ બ્રાહ્મણી શાંડિલીને જોયા.
અભિવાદ્ય સુપર્ણસ્તુ ગાલવશ્ચાભિપૂજ્ય તામ્। તયા ચ સ્વાગતેનોક્તૌ વિષ્ટરે સન્નિષીદતુઃ
સુપર્ણે તેમને વંદન કર્યું અને ગાલવે પણ સન્માન આપ્યો; તેણે સ્વાગત કર્યું અને બંનેને બેઠા રહેવા કહ્યું.
સિદ્ધમન્નં તયા દત્તં બલિમન્ત્રોપબૃંહિતમ્ । ભુક્ત્વા તૃપ્તાવુભૌ ભૂમૌ સુપ્તૌ તાવનુમોહિતૌ
તેણે તૈયાર કરેલું પ્રસાદ, મંત્ર અને હવનથી પવિત્ર કરેલું, તેમને આપ્યું; બંનેએ તૃપ્ત થઈ જમી લીધું અને પછી જમીન પર સુઈ ગયા.
મુહૂર્તાત્પ્રતિબુદ્ધસ્તુ સુપર્ણો ગમનેપ્સયા । ` તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગી તાપસીં બ્રહ્મચારિણીમ્
થોડા સમય પછી સુપર્ણ જાગ્યો અને જવા ઈચ્છ્યો; તેણે તપસ્વિ, સૌંદર્યથી ભરપૂર, બ્રહ્મચારી કન્યાને જોયી.
ગ્રહીતું હિ મનશ્ચક્રે રૂપાત્સાક્ષાદિવ શ્રિયમ્ ।' અથ ભ્રષ્ટતનૂજાઙ્ગમાત્માનં દદૃશે ખગઃ
તેના મનમાં તેને મેળવવાની ઈચ્છા જાગી, જાણે એ લક્ષ્મી સ્વયં હોય; પછી પક્ષીએ જોયું કે તેનું સાપનું શરીર ગુમ થઈ ગયું છે.
માંસપિણ્ડોપમોઽભૂત્સ મુખપાદાન્વિતઃ ખગઃ। ગાલવસ્તં તથા દૃષ્ટ્વા વિમનાઃ પર્યપૃચ્છત
પક્ષી હવે માત્ર માંસનો ગાંઠ જેવો, મોઢું અને પગવાળો બની ગયો હતો; એમ જોઈને ગાલવ ચિંતિત થઈને પૂછવા લાગ્યો.
કિમિદં ભવતા પ્રાપ્તમિહાગમનજં ફલમ્। વાસોઽયમિહ કાલં તુ કિયન્તં નૌ ભવિષ્યતિ
અહીં આવવાથી તને આ શું પરિણામ મળ્યું? હવે આપણે અહીં કેટલો સમય રોકાવાનું છે?
કિં નુ તે મનસા ધ્યાતમશુભં ધર્મદૂષણમ્ । ન હ્યયં ભવતઃ સ્વલ્પો વ્યભિચારો ભવિષ્યતિ
તારે મનમાં કશું અશુભ કે અધર્મથી ભરેલું વિચાર્યું હતું? કેમ કે તારો આ ગુનો નાનો નથી.
સુપર્ણોઽથાબ્રવીદ્વિપ્રં પ્રધ્યાતં વૈ મયા દ્વિજ । ઇમાં સિદ્ધામિતો નેતું તત્ર યત્ર પ્રજાપતિઃ
પછી સુપર્ણે બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'હે દ્વિજ, મેં આ વિષયમાં ધ્યાન કર્યું છે. હવે હું આ સિદ્ધ સ્ત્રીને અહીંથી એ સ્થળે લઈ જઈશ જ્યાં પ્રજાપતિ વસે છે.'
યત્ર દેવો મહાદેવો યત્ર વિષ્ણુઃ સનાતનઃ । યત્ર ધર્મશ્ચ યજ્ઞશ્ચ તત્રેયં નિવસેદિતિ
જ્યાં મહાદેવ ભગવાન છે, જ્યાં સનાતન વિષ્ણુ છે, જ્યાં ધર્મ અને યજ્ઞ છે—ત્યાં એ રહે.
સોઽહં ભગવતીં યાચે પ્રણતઃ પ્રિયકામ્યયા। મયૈતન્નામ પ્રધ્યાતં મનસા શોચસા કિલ
હું પ્રિયતા માટે નમ્રતાથી ભગવાનીને વિનંતી કરું છું. મેં મનમાં દુઃખ સાથે આ નામનું ધ્યાન કર્યું છે.
તદેવં બહુમાનાત્તે મયેહાનીપ્સિતં કૃતમ્ । સુકૃતં દુષ્કૃતં વા ત્વં માહાત્મ્યાત્ક્ષન્તુમર્હસિ
તમારા માન માટે મેં અહીં તમારું ઇચ્છિત કામ કર્યું છે. એ સારા કે ખરાબ હોય, તમે મહાનતાથી તેને માફ કરો.
સા તૌ તદાઽબ્રવીત્તુષ્ટા પતગેન્દ્રદ્વિજર્ષભૌ। ન ભેતવ્યં સુપર્ણોઽસિ સુપર્ણ ત્યજ સંભ્રમમ્
પછી પ્રસન્ન થઈને એ સ્ત્રીએ પંખીઓના રાજા અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'ડરશો નહીં સુપર્ણ, ચિંતાને છોડો.'
નિન્દિતાસ્મિ ત્વયા વત્સ ન ચ નિન્દાં ક્ષમામ્યહમ્ । લોકેભ્યઃ સપદિ ભ્રશ્યેદ્યો માં નિન્દેત પાપકૃત્
બાળક, તું મને નિંદ્યા કરી છે અને હું નિંદા સહન કરતી નથી. જે પાપી મને નિંદે છે તે તરત જ લોકોથી પડી જાય છે.
હીનયાઽલક્ષણૈઃ સર્વૈસ્તથાઽનિન્દિતયા મયા। આચારં પ્રતિગૃહ્ણન્ત્યા સિદ્ધિઃ પ્રાપ્તેયમુત્તમા
નિચા લક્ષણો અને નિંદા છતાં, યોગ્ય વર્તન સ્વીકારીને મને શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ મળી છે.
આચારઃ ફલતે ધર્મમાચારઃ ફલતે ધનમ્ । આચારાચ્છ્રિયમાપ્નોતિ આચારો હન્ત્યલક્ષણમ્
વર્તનથી ધર્મ મળે છે, વર્તનથી ધન મળે છે. વર્તનથી સમૃદ્ધિ મળે છે અને વર્તન દુર્લક્ષણો દૂર કરે છે.
તદાયુષ્મન્ખગપતે યથેષ્ટં ગમ્યતામિતઃ । ન ચ તે ગર્હણીયાઽહં ગર્હિતવ્યાઃ સ્ત્રિયઃ ક્વચિત્
હે દીર્ઘાયુ પંખીઓના રાજા, હવે ઇચ્છા પ્રમાણે અહીંથી જાઓ. હું તમારી દોષારોપણ પાત્ર નથી અને સ્ત્રીઓને ક્યારેય દોષ ન આપવો.
યદિ ત્વમાત્મનો હ્યર્થે માં ચૈવાદાતુમિચ્છસિ। તદેવ નષ્ટદેહસ્તુ સ્યા વૈ ત્વં પન્નગાશન
જો તું પોતાના લાભ માટે મને આપવાનો ઈચ્છે છે તો, હે સાપ ખાવાવાળા, તું શરીર ગુમાવનાર બની જશ.
તસ્યૈવ હિ પ્રસાદેન દેવદેવસ્ય ચિન્તનાત્ । ત્વં તુ સાઙ્ગસ્તુ સઞ્જાતઃ પુનરેવ ભવિષ્યસિ
માત્ર દેવદેવના કૃપાથી અને તેમના ધ્યાનથી, તું સંપૂર્ણ થયો છે અને ફરી એવો જ થશો.
બભૂવતુસ્તતસ્તસ્ય પક્ષૌ દ્રવિણવત્તરૌ
પછી તેના બંને પાંખો ખૂબ ધનવાન બની ગયા.
અનુજ્ઞાતસ્તુ શાણ્ડિલ્યા યથાગતમુપાગમત્ । નૈવ ચાસાદયામાસ તથારૂપાંસ્તુરઙ્ગમાન્
શાંડિલ્યની પરવાનગી લઈને, તે જેમ આવ્યો તેમ પાછો ગયો અને તેને એવા ઘોડા ફરી ક્યાંય મળ્યા નહીં.
વિશ્વામિત્રોઽથ તં દૃષ્ટ્વા ગાલવં ચાધ્વનિ સ્થિતઃ । ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠો વૈનતેયસ્ય સન્નિધૌ
પછી વિશ્વામિત્રે માર્ગ પર ગાલવને જોયા અને વૈનતેયની હાજરીમાં, શ્રેષ્ઠ વક્તાએ કહ્યું:
યસ્ત્વયા સ્વયમેવાર્થઃ પ્રતિજ્ઞાતો મમ દ્વિજ। તસ્ય કાલોઽપવર્ગસ્ય યથા વા મન્યતે ભવાન્
'હે દ્વિજ, જે કાર્ય તું મને આપવાનું વચન આપ્યું હતું, તે તું હાથમાં લીધું છે. તેને પૂરૂં કરવાનો સમય તારી ઇચ્છા પ્રમાણે છે.'
પ્રતીક્ષિષ્યામ્યહં કાલમેતાવન્તં તથા પરમ્ । યથાસંસિધ્યતે વિપ્ર સ માર્ગસ્તુ નિશામ્યતામ્
'હું એ સમય અને વધુ પણ રાહ જોઈશ. હે બ્રાહ્મણ, જ્યારે કાર્ય પૂરૂં થાય, ત્યારે માર્ગ નક્કી કરવો.'
સુપર્ણોઽથાબ્રવીદ્દીનં ગાલવં ભૃશદુઃખિતમ્ । પ્રત્યક્ષં ખલ્વિદાનીં મે વિશ્વામિત્રો યદુક્તવાન્
પછી સુપર્ણે દુઃખી અને વ્યથિત ગાલવને કહ્યું: 'હવે વિશ્વામિત્રે જે કહ્યું છે તે મને સ્પષ્ટ સમજાયું છે.'
તદાગચ્છ દ્વિજશ્રેષ્ઠ મન્ત્રયિષ્યાવ ગાલવ । નાદત્ત્વા ગુરવે શક્યં કૃત્સ્નમર્થં ત્વયાઽઽસિતુમ્
'આવો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, આપણે વિચાર કરીએ, ગાલવ. ગુરુને આપ્યા વિના તું આખું કાર્ય પૂરૂં કરી શકતો નથી.'
અથાહ ગાલવં દીનં સુપર્ણઃ પતતાં વરઃ। નિર્મિતં વહ્નિના ભૂમૌ વાયુના શોધિતં તથા। યસ્માદ્ધિરણ્મયં સર્વં હિરણ્યં તેન ચોચ્યતે
પછી પંખીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ગરુડે દુઃખી ગાલવને કહ્યું: 'સોનું એ માટે કહેવાય છે કારણ કે તે જમીન પર અગ્નિ દ્વારા બને છે અને પવનથી શુદ્ધ થાય છે; એટલે બધું સોનું એ સોનાં માટે જ કહેવાય છે.'
ધત્તે ધારયતે ચેદમતસ્માત્કારણાદ્ધનમ્ । તદેતત્રિષુ લોકેષુ ધનં તિષ્ઠતિ શાશ્વતમ્
'આ સંપત્તિ દુનિયાને આધાર આપે છે અને પોષે છે; તેથી ત્રણેય લોકમાં ધન હંમેશાં ટકી રહે છે.'
નિત્યં પ્રોષ્ઠપદાભ્યાં ચ શુક્રે ધનપતૌ તથા। મનુષ્યેભ્યઃ સમાદત્તે શુક્રશ્ચિત્તાર્જિતં ધનમ્
'પ્રોષ્ઠપદ નામના બે નક્ષત્રો અને ધનના સ્વામી શુક્ર હંમેશાં મનુષ્યોએ મહેનતથી મેળવેલું ધન ગ્રહણ કરે છે.'
અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યૌ રક્ષ્યેતે ધનદેન ચ। એવં ન શક્યતે લબ્ધુમલબ્ધવ્યં દ્વિજર્ષભ । ઋતે ચ ધનમશ્વાનાં નાવાપ્તિર્વિદ્યતે તવ
'અજૈકપાદ અને અહિર્બુધ્ન્ય પણ ધનાદા દ્વારા રક્ષાય છે; તેથી, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ધન વિના જે મળવું અશક્ય છે તે મળી શકતું નથી, અને ધન વિના તને ઘોડા પણ મળવા શક્ય નથી.'