અત્ર સત્યં ચ ધર્મશ્ચ ત્વયા સમ્યક્પ્રકીર્તિતઃ। ઇચ્છેયં તુ સમાગન્તું સમસ્તૈર્દૈવતૈરહમ્। ભૂયશ્ચ તાન્સુરાન્દ્રષ્ટુમિચ્છેયમરુણાનુજ
અહીં તું સાચાઈ અને ધર્મની યોગ્ય રીતે વાત કરી છે; પણ હું ઈચ્છું છું કે બધા દેવતાઓને એક સાથે મળું, અને ફરીથી, હે અરુણના ભાઈ, એ દેવતાઓને જોવું છે.
તમાહ વિનતાસૂનુરારોહસ્વેતિ વૈ દ્વિજમ્। આરુરોહાથ સ મુનિર્ગરુડં ગાલવસ્તદા
પછી વિનતાપુત્રે બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'મારા પર ચઢો'; અને ત્યારે મુનિ ગાલવ ગરુડ પર ચઢ્યા.
ક્રમમાણસ્ય તે રૂપં દૃશ્યતે પન્નગાશન। ભાસ્કરસ્યેવ પૂર્વાહ્ણે સહસ્રાંશોર્વિવસ્વતઃ
હે સાપખોર, જ્યારે તું આગળ વધે છે, ત્યારે તારો રૂપ જાણે સવારના સૂર્ય જેવું હજારો કિરણોવાળું દેખાય છે.
પક્ષવાતપ્રણુન્નાનાં વૃક્ષાણામનુગામિનામ્ । પ્રસ્થિતાનામિવ સમં પશ્યામીહ ગતિં ખગ
હું જોઈ શકું છું કે તારા પાંખોના પવનથી ઝાડો જાણે સાથે-સાથે દોડે છે, જાણે બધા એકસાથે મુસાફરી કરે છે, હે પંખી.
સસાગરવનામુર્વી સશૈલવનકાનનામ્ । આકર્ષન્નિવ ચાભાસિ પક્ષવાતેન ખેચર
સમુદ્રો, જંગલો, પર્વતો અને વનવગડવાળી પૃથ્વી જાણે તારી પાંખોના પવનથી ખેંચાઈ રહી હોય, હે આકાશમાં વિહરનાર.
સમીનનાગનક્રં ચ ખમિવારોપ્યતે જલમ્। વાયુના ચૈવ મહતા પક્ષવાતેન ચાનિશમ્
પાણી, જેમાં માછલીઓ, સાપો અને મગરો છે, જાણે મોટો પવન અને તારી પાંખોના સતત ઝાટકાથી આકાશમાં ઉઠી જાય છે.
તુલ્યરૂપાનનાન્મત્સ્યાંસ્તથા તિમિતિમિઙ્ગિલાન્ । નાગાશ્વનરવક્રાંશ્ચ પશ્યામ્યુન્મથિતાનિવ
સમાન રૂપવાળી માછલીઓ, મોટા જલચર, સાપો, ઘોડા અને વાંકાચાળા પ્રાણીઓ જાણે ઉછળી રહ્યા હોય એમ હું જોઈ રહ્યો છું.
મહાર્ણવસ્ય ચ રવૈઃ શ્રોત્રે મે બધિરે કૃતે। ન શ્રૃણોમિ ન પશ્યામિ નાત્મનો વેદ્મિ કારણમ્
મહાસમુદ્રના ગર્જનાથી મારા કાન બહેરા થઈ ગયા છે; હવે હું સાંભળી શકતો નથી, જોઈ શકતો નથી, અને પોતાનું કારણ પણ જાણતો નથી.
શનૈઃ સ તુ ભવાત્યાતુ બ્રહ્મવધ્યામનુસ્મરન્ । ન દૃશ્યતે રવિસ્તાત ન દિશો ન ચ ખં ખગ
જ્યારે તે ધીમે ધીમે આગળ વધે છે અને બ્રહ્મહત્યા યાદ કરે છે, ત્યારે, હે તાત, સૂર્ય, દિશાઓ કે આકાશ કંઈ પણ દેખાતું નથી, હે પંખી.
તમ એવ તુ પશ્યામિ શરીરં તે ન લક્ષયે । મણી વ જાત્યૌ પશ્યામિ ચક્ષુષી તેઽહમણ્ડજ
હું ફક્ત અંધકાર જ જોઈ શકું છું; તારો શરીર દેખાતું નથી; ફક્ત તારા મણિ જેવા બે નેત્રો જ હું જોઈ શકું છું, હે અંડજ.
શરીરં તુ ન પશ્યામિ તવ ચૈવાત્મનશ્ચ હ। પદેપદે તુ પશ્યામિ શરીરાદગ્નિમુત્થિતમ્
હું ન તો તારો શરીર જોઈ શકું છું, ન તો મારું પોતાનું. દરેક પગલે મને શરીરમાંથી અગ્નિ નીકળતી દેખાય છે.
સ મે નિર્વાપ્ય સહસા ચક્ષુષી શામ્યતે પુનઃ। તન્નિયચ્છ મહાવેગં ગમને વિનતાત્મજ
એ અગ્નિ અચાનક મારી નજરને બુઝાવી દે છે; વિનતાના પુત્ર, તું તારો જોર ઓછો કર.
ન મે પ્રયોજનં કિંચિદ્ગમને પન્નગાશન । સંનિવર્ત મહાભાગ ન વેગં વિષહામિ તે
હું આ યાત્રામાં હવે કશી જરૂરત નથી માનતો, સાપોને ખાવાવાળા મહાન, તું પાછો વળી જા, હું તારો ઝડપ સહન કરી શકતો નથી.
ગુરવે સંશ્રુતાનીહ શતાન્યષ્ટૌ હિ વાજિનામ્ । એકતઃશ્યામકર્ણાનાં શુભ્રાણાં ચન્દ્રવર્ચસામ્
અહીં મેં મારા ગુરુને માટે સૈંકડો અને આઠ ઘોડા આપવાનો વચન આપ્યું છે, જે કાળા કાનવાળા, ચોખ્ખા અને ચાંદની જેવાં તેજસ્વી છે.
તેષાં ચૈવાપવર્ગાય માર્ગં પશ્યામિ નાણ્ડજ। તતોઽયં જીવિતત્યાગે દૃષ્ટો માર્ગોમયાઽઽત્મનઃ
પણ, અંડમાંથી જન્મેલા, હું એમના મુક્તિ માટે કોઈ રસ્તો દેખાતો નથી; એટલે હવે હું મારા જીવન ત્યાગનો માર્ગ જોતો છું.
નૈવ મેઽસ્તિ ધનં કિંચિન્ન ધનેનાન્વિતઃ સુહૃત્ । ન ચાર્થેનાપિ મહતા શક્યમેતદ્વ્યપોહિતુમ્
મારે પાસે કોઈ ધન નથી, ન તો ધનવાન મિત્ર છે; અને મોટું ધન હોય તો પણ આ સમસ્યા ઉકેલી શકાતી નથી.
એવં બહુ ચ દીનં ચ બ્રુવાણં ગાલવં તદા। પ્રત્યુવાચ વ્રજન્નેવ પ્રહસન્વિનતાત્મજઃ
ગાલવ દુઃખી થઈને ઘણું બોલતો હતો ત્યારે વિનતાના પુત્ર હસતાં હસતાં આગળ જતા જવાબ આપ્યો.
નાતિપ્રજ્ઞોઽસિ વિપ્રર્ષે યોત્માનં ત્યુક્તુમિચ્છસિ । ન ચાપિ કૃત્રિમઃ કાલઃ કાલો હિ પરમેશ્વરઃ
હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, જો તું પોતાને ત્યાગવા માંગે છે તો તું બહુ બુદ્ધિશાળી નથી; અને સમય તો બનાવટનો નથી—સમય તો સર્વશક્તિમાન છે.
કિમહં પૂર્વમેવેહ ભવતા નાભિચોદિતઃ। ઉપાયોઽત્ર મહાનસ્તિ યેનૈતદુપપદ્યતે
તમે મને પહેલાં જ કેમ નહીં કહ્યું? આ માટે એક મોટો ઉપાય છે, જેના દ્વારા આ શક્ય બને છે.
તદેષ ઋષભો નામ પર્વતઃ સાગરાન્તિકે। અત્ર વિશ્રમ્ય ભુક્ત્વા ચ નિવર્તિષ્યાવ ગાલવ
આ પહાડનું નામ ઋષભ છે, જે દરિયાની નજીક છે; અહીં આપણે આરામ કરી ખાઈએ અને પછી પાછા વળી જઈશું, ગાલવ.
ઋષભસ્ય તતઃ શૃઙ્ગં નિપત્ય દ્વિજપક્ષિણૌ। શાણ્ડિલીં બ્રાહ્મણીં તત્ર દદૃશો તપોન્વિતામ્
પછી ઋષભ શિખર પર ઊતરીને, દ્વિજપક્ષી અને ગાલવે ત્યાં તપસ્વિ બ્રાહ્મણી શાંડિલીને જોયા.
અભિવાદ્ય સુપર્ણસ્તુ ગાલવશ્ચાભિપૂજ્ય તામ્। તયા ચ સ્વાગતેનોક્તૌ વિષ્ટરે સન્નિષીદતુઃ
સુપર્ણે તેમને વંદન કર્યું અને ગાલવે પણ સન્માન આપ્યો; તેણે સ્વાગત કર્યું અને બંનેને બેઠા રહેવા કહ્યું.
સિદ્ધમન્નં તયા દત્તં બલિમન્ત્રોપબૃંહિતમ્ । ભુક્ત્વા તૃપ્તાવુભૌ ભૂમૌ સુપ્તૌ તાવનુમોહિતૌ
તેણે તૈયાર કરેલું પ્રસાદ, મંત્ર અને હવનથી પવિત્ર કરેલું, તેમને આપ્યું; બંનેએ તૃપ્ત થઈ જમી લીધું અને પછી જમીન પર સુઈ ગયા.
મુહૂર્તાત્પ્રતિબુદ્ધસ્તુ સુપર્ણો ગમનેપ્સયા । ` તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાઙ્ગી તાપસીં બ્રહ્મચારિણીમ્
થોડા સમય પછી સુપર્ણ જાગ્યો અને જવા ઈચ્છ્યો; તેણે તપસ્વિ, સૌંદર્યથી ભરપૂર, બ્રહ્મચારી કન્યાને જોયી.
ગ્રહીતું હિ મનશ્ચક્રે રૂપાત્સાક્ષાદિવ શ્રિયમ્ ।' અથ ભ્રષ્ટતનૂજાઙ્ગમાત્માનં દદૃશે ખગઃ
તેના મનમાં તેને મેળવવાની ઈચ્છા જાગી, જાણે એ લક્ષ્મી સ્વયં હોય; પછી પક્ષીએ જોયું કે તેનું સાપનું શરીર ગુમ થઈ ગયું છે.
માંસપિણ્ડોપમોઽભૂત્સ મુખપાદાન્વિતઃ ખગઃ। ગાલવસ્તં તથા દૃષ્ટ્વા વિમનાઃ પર્યપૃચ્છત
પક્ષી હવે માત્ર માંસનો ગાંઠ જેવો, મોઢું અને પગવાળો બની ગયો હતો; એમ જોઈને ગાલવ ચિંતિત થઈને પૂછવા લાગ્યો.
કિમિદં ભવતા પ્રાપ્તમિહાગમનજં ફલમ્। વાસોઽયમિહ કાલં તુ કિયન્તં નૌ ભવિષ્યતિ
અહીં આવવાથી તને આ શું પરિણામ મળ્યું? હવે આપણે અહીં કેટલો સમય રોકાવાનું છે?
કિં નુ તે મનસા ધ્યાતમશુભં ધર્મદૂષણમ્ । ન હ્યયં ભવતઃ સ્વલ્પો વ્યભિચારો ભવિષ્યતિ
તારે મનમાં કશું અશુભ કે અધર્મથી ભરેલું વિચાર્યું હતું? કેમ કે તારો આ ગુનો નાનો નથી.
સુપર્ણોઽથાબ્રવીદ્વિપ્રં પ્રધ્યાતં વૈ મયા દ્વિજ । ઇમાં સિદ્ધામિતો નેતું તત્ર યત્ર પ્રજાપતિઃ
પછી સુપર્ણે બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'હે દ્વિજ, મેં આ વિષયમાં ધ્યાન કર્યું છે. હવે હું આ સિદ્ધ સ્ત્રીને અહીંથી એ સ્થળે લઈ જઈશ જ્યાં પ્રજાપતિ વસે છે.'
યત્ર દેવો મહાદેવો યત્ર વિષ્ણુઃ સનાતનઃ । યત્ર ધર્મશ્ચ યજ્ઞશ્ચ તત્રેયં નિવસેદિતિ
જ્યાં મહાદેવ ભગવાન છે, જ્યાં સનાતન વિષ્ણુ છે, જ્યાં ધર્મ અને યજ્ઞ છે—ત્યાં એ રહે.