પાપસ્યાસ્ય નૃશંસસ્ય ત્યક્તધર્મસ્ય દુર્મતેઃ । નોત્સહેઽનર્થસંયુક્તાઃ શ્રોતું વાચઃ કથંચન
આ પાપી, નિર્દય, ધર્મ છોડનાર અને દુષ્ટ મનુષ્યના દુઃખથી ભરેલા શબ્દો હું સહન કરી શકતો નથી.
ઇત્યુક્ત્વા ભરતશ્રેષ્ઠો વૃદ્ધઃ પરમમન્યુમાન્ । ઉત્થાય તસ્માત્પ્રાતિષ્ઠદ્ભીષ્મઃ સત્યપરાક્રમઃ
આ રીતે કહીને, મહાન ક્રોધથી ભરેલા અને સત્યપ્રતિ પ્રતિષ્ઠિત એવા વયસ્ક ભીષ્મ, ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ, ત્યાંથી ઊભા થઈ ચાલ્યા ગયા.
પ્રાતરુત્થાય કૃષ્ણસ્તુ કૃતવાન્સર્વમાહ્નિકમ્। બ્રાહ્મણૈરભ્યનુજ્ઞાતઃ પ્રયયૌ નગરં પ્રતિ
સવારમાં જાગીને કૃષ્ણે પોતાના રોજના બધા કર્મો કર્યા અને બ્રાહ્મણો પાસેથી today લઈ, શહેર તરફ રવાના થયા.
તં પ્રયાન્તં મહાબાહુમનુજ્ઞાપ્ય મહાબલમ્ । પર્યવર્તન્ત તે સર્વે વૃકસ્થલનિવાસિનઃ
મહાબળવાન કૃષ્ણને વિદાય આપી, વૃકસ્થલાના બધા રહેવાસીઓ પાછા ફર્યા.
પ્રદદૌ પુણ્ડરીકાક્ષો રત્નાનિ ચ ધનાનિ ચ। તાન્પ્રસ્થાપ્ય મહાબાહુરુપાયાત્કુરુસંસદમ્
પદ્મનેત્ર કૃષ્ણે રત્નો અને ધન આપ્યું; પછી તેમને વિદાય આપી, મહાબાહુ કૃષ્ણ કુરુ સભામાં પહોંચ્યા.
ધાર્તરાષ્ટ્રાસ્તમાયાન્તં પ્રત્યુઞ્જગ્મુઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ । દુર્યોધનાદૃતે સર્વે ભીષ્મદ્રોણકૃપાદયઃ
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો, દુર્યોધન સિવાય, ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને અન્ય સૌ શોભાયમાન થઈને કૃષ્ણને મળવા આવ્યા.
પૌરાશ્ચ બહુલા રાજન્હૃષીકેશં દિદૃક્ષવઃ । યાનૈર્બહુવિધૈરન્યે પદ્ભિરેવ તથાઽપરે
રાજા, અનેક નાગરિકો હૃષીકેશને જોવા ઉત્સુક હતા; કેટલાક વિવિધ વાહનોમાં આવ્યા અને કેટલાક પગપાળા આવ્યા.
સ વૈ પથિ સમાગમ્ય ભીષ્મેણાક્લિષ્ટકર્મણા । દ્રોણેન ધાર્તરાષ્ટ્રૈશ્ચ તૈર્વૃતો નગરં યયૌ
માર્ગમાં ભીષ્મ, દ્રોણ અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો સાથે મળીને, કૃષ્ણ તેમના ઘેરાવમાં શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
કૃષ્ણસંમાનનાર્થં ચ નગરં સમલઙ્કૃતમ્। બભૂવ રાજમાર્ગશ્ચ બહુરત્નસમાચિતઃ
કૃષ્ણના સન્માન માટે શહેર સુંદર રીતે શોભાયું હતું અને રાજમાર્ગ પર અનેક કિંમતી રત્નો છલકાતાં હતાં.
ન ચ કશ્ચિદ્ગૃહે રાજંસ્તદાઽઽસીદ્ભરતર્ષભ। ન સ્ત્રી ન વૃદ્ધો ન શિશુર્વાસુદેવદિદૃક્ષયા
એ સમયે, ભારતવંશના મહાન, Vasudevaને જોવા માટે કોઈપણ પોતાના ઘરમાં નહોતું—ન સ્ત્રી, ન વૃદ્ધ, ન બાળક.
રાજમાર્ગે નરાસ્તસ્મિન્સંસ્તુવન્ત્યવનિં ગતાઃ । તસ્મિન્કાલે મહારાજ હૃષીકેશપ્રવેશને
એ રાજમાર્ગ પર, મહારાજા, ઘણા લોકો જમીન પર આવીને, હૃષીકેશના પ્રવેશ સમયે ધરતીની પ્રશંસા કરતા હતા.
આવૃતાનિ વરસ્ત્રીભિર્ગૃહાણિ સુમહાન્ત્યપિ । પ્રચલન્તીવ ભારેણ દૃશ્યન્તેસ્મ મહીતલે
મહાન અને વિશાળ ઘરોમાં પણ, શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ભરેલા, એમ લાગતું હતું કે ધરતી પર એ ઘરો તેમના વજનથી દોળાઈ રહ્યા છે.
તથા ચ ગતિમન્તસ્તે વાસુદેવસ્ય વાજિનઃ । પ્રનષ્ટગતયોઽભૂવન્રાજમાર્ગે નરૈર્વૃતે
એ રીતે વાસુદેવના તેજસ્વી ઘોડાઓ, રાજમાર્ગ પર લોકોની ભીડથી ઘેરાઈને, પોતાની દોડ ગુમાવી બેઠાં.
સ ગૃહં ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પ્રાવિશચ્છત્રુકર્શનઃ। પાણ્ડુરૈઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ પ્રાસાદૈરુપશોભિતમ્
પછી શત્રુઓને હરાવનાર, કમળની આંખો ધરાવનાર પાંડવ, ધૃતરાષ્ટ્રના શ્વેત મહેલો વડે શોભિત એવા ઘરમા પ્રવેશ્યા.
તિસ્રઃ કક્ષ્યા વ્યતિક્રમ્ય કેશવો રાજવેશ્મનઃ । વૈચિત્રવીર્યં રાજાનમભ્યગચ્છદરિન્દમઃ
પછી કેશવે રાજમહેલની ત્રણ વાડીઓ પાર કરી, વૈચિત્રવીર્ય નામના રાજાને મળવા ગયા.
અભ્યાગચ્છતિ દાશાર્હે પ્રજ્ઞાચક્ષુર્નરાધિપઃ । તહૈવ દ્રોણભીષ્માભ્યામુદતિષ્ઠન્મહાયશાઃ
દશાર્હ વંશજ નજીક આવતા, વિદ્વાન અને પ્રસિદ્ધ રાજા, દ્રોણ અને ભીષ્મ સાથે, ઊભા રહીને આવકાર્યા.
કૃપશ્ચ સોમદત્તશ્ચ મહારાજશ્ચ બાહ્લિકઃ। આસનેભ્યોઽચલન્સર્વે પૂજયન્તો જનાર્દનમ્
કૃપ, સોમદત્ત અને મહારાજ બાહ્લિક—બધા જ પોતાના બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા રહીને જનાર્દનનું સન્માન કરવા લાગ્યા.
તતો રાજાનમાસાદ્ય ધૃતરાષ્ટ્રં યશસ્વિનમ્। સભીષ્મં પૂજયામાસ વાર્ષ્ણેયો વાગ્ભિરઞ્જસા
પછી વાર્ષ્ણેયે, ભીષ્મ સાથે, ધૃતરાષ્ટ્ર મહારાજ પાસે જઈ, મીઠા અને સન્માનભર્યા શબ્દોથી તેમનું સન્માન કર્યું.
તેષુ ધર્માનુપૂર્વી તાં પ્રયુજ્ય મધુસૂદનઃ । યથાવયઃ સમીયાય રાજભિઃ સહ માધવઃ
ત્યાં મધુસૂદને, ધર્મ પ્રમાણે, રાજાઓને તેમની ઉંમર મુજબ વિનમ્રતાથી પ્રણામ કર્યા.
અથ દ્રોણં સબાહ્લીકં સપુત્રં ચ યશસ્વિનમ્। કૃપં ચ સોમદત્તં ચ સમીયાય જનાર્દનઃ
પછી જનાર્દને દ્રોણ, પુત્રવાળા બાહ્લિક, કૃપ અને સોમદત્ત—આ બધા પ્રસિદ્ધ પુરુષોને પણ વિનમ્રતાથી મળ્યા.
તત્રાસીદૂર્જિતં મૃષ્ટં કાઞ્ચનં મહદાસનમ્ । શાસનાદ્ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય તત્રોપાવિશદચ્યુતઃ
ત્યાં એક સુંદર, ચમકતું અને સોનાનું વિશાળ આસન હતું; ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશથી અચ્યૂત એ આસન પર બેઠા.
અથ ગાં મધુપર્કં ચાપ્યુદકં ચ જનાર્દને । ઉપજહ્નુર્યથાન્યાયં ધૃતરાષ્ટ્રપુરોહિતાઃ
પછી ધૃતરાષ્ટ્રના પુરોહિતોએ નિયમ પ્રમાણે જનાર્દન માટે ગાય, મધુપર્ક અને પાણી લાવ્યાં.
કૃતાતિથ્યસ્તુ ગોવિન્દઃ સર્વાન્પરિહસન્કુરૂન્ । આસ્તે સાંબન્ધિકં કુર્વન્કુરુભિઃ પરિવારિતઃ
ગોવિંદનું યથાયોગ્ય આથિથ્ય થયા પછી, તેઓ કૌરવોની વચ્ચે બેઠા અને સૌ સાથે કુટુંબની જેમ હળવાશથી વાતો કરતા રહ્યાં.
સોઽર્ચિતો ધૃતરાષ્ટ્રેણ પૂજિતશ્ચ મહાયશાઃ । રાજાનં સમનુજ્ઞાપ્ય નિરક્રામદરિન્દમઃ
એ રીતે ધૃતરાષ્ટ્ર અને સૌના સન્માનથી પામ્યા પછી, પ્રસિદ્ધ શત્રુવિનાશક રાજાને વિદાય લઈ ત્યાંથી નીકળી પડ્યા.
તૈઃ સમેત્ય યથાન્યાયં કુરુભિઃ કુરુસંસદિ । વિદુરાવસથં રમ્યમુપાતિષ્ઠત માધવઃ
કૌરવો સાથે સભામાં યથાવિધિ મુલાકાત કરી, માધવે વિદુરના સુખદ નિવાસસ્થાને ગયા.
વિદુરઃ સર્વકલ્યાણૈરભિગમ્ય જનાર્દનમ્ । અર્ચયામાસ દાશાર્હં સર્વકામૈરુપસ્થિતમ્
વિદુરે સર્વશ્રેષ્ઠ શુભાશયથી જનાર્દનનું આવકાર કર્યું અને દશાર્હને ઈચ્છિત બધું આપી સન્માન આપ્યું.
કૃતાતિથ્યં તુ ગોવિન્દં વિદુરઃ સર્વધર્મવિત્। કુશલં પાણ્ડુપુત્રાણામપૃચ્છન્મધુસૂદનમ્
ગોવિંદનું યથાયોગ્ય આથિથ્ય કર્યા પછી, સર્વધર્મવિદ વિદુરે મધુસૂદનને પાંડુપુત્રોની ખબર પુછવી શરૂ કરી.
પ્રીયમાણસ્ય સુહૃદો વિદુરો બુદ્ધિસત્તમઃ । ધર્માર્થનિત્યસ્ય સતો ગતરોવસ્ય ધીમતઃ
પ્રીય મિત્ર વિદુર, જે બુદ્ધિશાળી, ધર્મ અને કલ્યાણમાં સતત સ્થિર અને લાંબા સમય પછી આવેલા હતા—તેમને,
તસ્ય સર્વં સવિસ્તારં પાણ્ડવાનાં વિચેષ્ટિતમ્ । ક્ષત્તુરાચષ્ટ દાશાર્હઃ સર્વં પ્રત્યક્ષદર્શિવાન્
દશાર્હે, જે બધું પોતે જોઈ ચૂક્યા હતા, એમને પાંડવોના તમામ કાર્યક્લાપો વિગતે કહી સંભળાવ્યા.
અથોપગમ્ય વિદુરમપરાહ્ણે જનાર્દનઃ। પિતૃષ્વસારં સ પૃથામભ્યગચ્છદરિન્દમઃ
પછી બપોર પછી, જનાર્દન વિદુર પાસે ગયા અને પછી પિતૃસ્વસા પૃથાને મળવા ગયા.