તાઃ સભાઃ કેશવઃ સર્વા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ। અસમીક્ષ્યૈવ દાશાર્હ ઉપાયાત્કુરુસદ્મ તત્
કેશવે ત્યાંની સભાઓ અને વિવિધ રત્નો તરફ નજર પણ ન કરી, દાશાર્હ વંશજ એવા કેશવે સીધા કૌરવોના મહેલમાં પ્રવેશ કર્યો.
ઉપપ્લાવ્યાદિહ ક્ષત્તરુપાયાતો જનાર્દનઃ। વૃકસ્થલે નિવસતિ સ ચ પ્રાતરિહૈષ્યતિ
ક્ષત્ત, જનાર્દન ઉપપ્લવ્યપુરથી અહીં આવ્યા છે; તેઓ વૃકસ્થળા ગામે રહે છે અને સવારે અહીં આવશે.
આહુકાનામધિપતિઃ પુરોગઃ સર્વસાત્વતામ્। મહામના મહાવીર્યો મહાસત્વો જનાર્દનઃ
આહુકોનો સ્વામી, સર્વ સાત્વતોમાં અગ્રણિ, મહાન મનવાળો, મહાન શક્તિશાળી અને મહાન આત્માવાળો જનાર્દન સૌને આગળથી નેવે છે.
સ્ફીતસ્ય વૃષ્ણિરાષ્ટ્રસ્ય ભર્તા ગોપ્તા ચ માધવઃ । ત્રયાણામપિ લોકાનાં ભગવાન્પ્રપિતામહઃ
માધવ વૃષ્ણિ રાજ્યના સ્વામી અને રક્ષક છે; તેઓ ત્રણેય લોકના પણ ભગવાન અને પ્રપિતામહ છે.
વૃષ્ણ્યન્ધકાઃ સુમનસો યસ્ય પ્રજ્ઞામુપાસતે। આદિત્યા વસવો રુદ્રા યથા બુદ્ધિં બૃહસ્પતેઃ
વૃષ્ણિ અને અંધક વંશના સારા મનવાળા લોકો તેમની બુદ્ધિને પૂજે છે, જેમ આદિત્ય, વસુ અને રુદ્રો બૃહસ્પતિની બુદ્ધિને માન આપે છે.
તસ્મૈ પૂજાં પ્રયોક્ષ્યામિ દાશાર્હાય મહાત્મને । પ્રત્યક્ષં તવ ધર્મજ્ઞ તાં મે કથયતઃ શ્રુણુ
એ મહાત્મા દાશાર્હ માટે હું પૂજા કરવાનું નક્કી કર્યું છે; ધર્મને જાણનારા, હું જે કહું છું તે તમે સીધા સાંભળો.
એકવર્ણૈઃ સુક્લૃપ્તાઙ્ગૈર્બાહ્લિજાતૈર્હયોત્તમૈઃ। ચતુર્યક્તાન્રથાંસ્તસ્મૈ રૌક્માન્દાસ્યામિ ષોડશ
બાહ્લિક વંશના એક રંગના, સુંદર આકારવાળા શ્રેષ્ઠ ઘોડાઓ જોડાયેલા, સોનાથી શોભિત એવા સોળ રથ હું તેમને આપશ.
નિત્યપ્રભિન્નાન્માતઙ્ગાનીષાદન્તાન્પ્રહારિણઃ। અષ્ટાનુચરમેકૈકમષ્ટૌ દાસ્યામિ કૌરવ
કૌરવ, હું તેમને આઠ હાથી આપશ, દરેક સાથે આઠ સેવક, હંમેશા મદમાં, તીખા દાંતવાળા અને યુદ્ધકુશળ.
દાસીનામપ્રજાતાનાં શુભાનાં રુક્મવર્ચસામ્ । શતમસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ દાસાનામપિ તાવતામ્
સુંદર, સોનાની આભૂષણે શોભાયમાન, યુવાન એવી શત જેટલી દાસીઓ અને એટલાજ દાસો પણ હું તેમને આપશ.
આવિકં ચ સુખસ્પર્શં પાર્વતીયૈરુપાહૃતમ્ । તદપ્યસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ સહસ્ત્રાણિ દાશાષ્ટ ચ
પર્વતો પરથી લવાવેલા, સ્પર્શે મૃદુ એવા આઠ હજાર ઓઢણ પણ હું તેમને આપીશ.
અજિનાનાં સહસ્રાણિ ચીનદેશોદ્ભવાનિ ચ। તાન્યપ્યસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ યાવદર્હતિ કેશવઃ
ચીન દેશથી આવેલા, જેટલા કેશવને ગમે તેટલા હજારો અજિન પણ હું તેમને આપીશ.
દિવા રાત્રૌ ચ ભાત્યેષ સુતેજા વિમલો મણિઃ । તમપ્યસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ તમર્હતિ હિ કેશવઃ
દિવસે અને રાત્રે તેજસ્વી અને નિર્દોષ એવા મણિ પણ હું તેમને આપીશ, કારણ કે કેશવ એના યોગ્ય છે.
એકેનાભિપતત્યહ્ના યોજનાનિ ચતુર્દશ । યાનમશ્વતરીયુક્તં દાસ્યે તસ્મૈ તદપ્યહમ્
એક જ દિવસે ચૌદ યોજન દોડે એવું ખચ્ચરો જોડાયેલું વાહન પણ હું તેમને આપીશ.
યાવન્તિ વાહનાન્યસ્ય યાવન્તઃ પુરુષાશ્ચ તે । તતોષ્ટગુણમપ્યસ્મૈ ભોજ્યં દાસ્યામ્યહં સદા
તેમના પાસે જેટલા વાહનો અને માણસો છે, તેના આઠગણું ભોજન હું તેમને હંમેશા પૂરૂં પાડીશ.
મમ પુત્રાશ્ચ પૌત્રશ્ચ સર્વે દુર્યોધનાદૃતે। પ્રત્યુદ્યાસ્યન્તિ દાશાર્હં રથૈર્મૃષ્ટૈઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ
મારા બધા પુત્રો અને પૌત્રો, દુર્યોધન સિવાય, સુંદર રીતે શોભાયમાન રથોમાં બેસીને દાશાર્હને આવકારવા જશે.
સ્વલઙ્કૃતાશ્ચ કલ્યાણ્યઃ પાદૈરેવ સહસ્રશઃ। વારમુખ્યા મહાભાગં પ્રત્યુદ્યાસ્યન્તિ કેશવમ્
સુંદર રીતે શણગારેલી, મુખ્ય સ્ત્રીઓની આગેવાનીમાં, હજારો કળ્યાણવંતી સ્ત્રીઓ પગપાળા કેશવને આવકારવા જશે.
નગરાદપિ યાઃ કાશ્ચિદ્ગમિષ્યન્તિ જનાર્દનમ્ । દ્રષ્ટું કન્યાશ્ચ કલ્યાણ્યસ્તાશ્ચ યાસ્યન્ત્યનાવૃતાઃ
નગરની કુંવારીઓ પણ, જે જનાર્દનને જોવા જશે, ખુલ્લા વાળે અને સુંદર રીતે ત્યાં પહોંચશે.
સસ્ત્રીપુરુષબાલં ચ નગરં મધુસૂદનમ્ । ઉદીક્ષતાં મહાત્માનં ભાનુમન્તમિવ પ્રજાઃ
સ્ત્રી, પુરુષ અને બાળકો સહિત આખું નગર મહાત્મા અને તેજસ્વી મધુસૂદનને એ રીતે જોશે જેમ લોકો તેજવંતી સૂર્યને જુએ છે.
મહાધ્વજપતાકાશ્ચ ક્રિયન્તાં સર્વતો દિશઃ। જલાવસિક્તો વિરજાઃ પન્થાસ્તસ્યેતિ ચાન્વશાત્
મોટા ધ્વજ અને પટાકાઓ બધા દિશામાં લહેરાવાવાં, રસ્તાઓ પાણીથી છાંટીને ધૂળમુક્ત અને સ્વચ્છ કરાવાં—એવી આજ્ઞા આપી.
દુઃશાસનસ્ય ચ ગૃહં દુર્યોધનગૃહાદ્વરમ્ । તદદ્ય ક્રિયતાં ક્ષિપ્રં સુસંમૃષ્ટમલઙ્કૃતમ્
દુઃશાસનનું ઘર દુર્યોધનના ઘર કરતાં ઉત્તમ છે; આજે જ એ ઘર સારી રીતે સાફ કરીને સુંદર રીતે શણગારી તૈયાર કરો.
એતદ્ધિ રુચિરાકારૈઃ પ્રાસાદૈરુપશોભિતમ્ । શિવં ચ રમણીયં ચ સર્વર્તુ સુમહાધનમ્
આ ઘર સુંદર મહેલો વડે શોભાયમાન છે, શુભ અને આનંદદાયક છે, બધા ઋતુમાં સુખદાયક છે અને બહુ ધનવાન છે.
સર્વમસ્મિન્ગૃહે રત્નં મમ દુર્યોધનસ્ય ચ। યદ્યદર્હતિ વાર્ષ્ણેયસ્તત્તદ્દેયમસંશયમ્
આ ઘરનાં બધાં રત્નો, મારા અને દુર્યોધનના—વૃષ્ણિવંશી જે લાયક હોય એ બધું નિઃશંકપણે તેને આપો.
રાજન્બહુમતશ્ચાસિ ત્રૈલોક્યસ્યાપિ સત્તમઃ। સંભાવિતશ્ચ લોકસ્ય સંમતશ્ચાસિ ભારત
રાજા, તમે ત્રણેય લોકમાં બહુ માન પામેલા છો, શ્રેષ્ઠ પુરુષ છો; લોકોમાં પણ તમારો બહુ સન્માન થાય છે અને ભરતવંશમાં પણ તમે માન્ય છો.
યત્ત્વમેવંગતે બ્રૂયાઃ પશ્ચિમે વયસિ સ્થિતઃ। શાસ્ત્રાદ્વા સુપ્રતર્કાદ્વા સુસ્થિરઃ સ્થવિરો હ્યસિ
તમે જીવનના અંતમાં આવી વાતો કહો છો—એ શાસ્ત્રથી હોય કે સારી સમજથી—એથી તમારી સ્થિરતા અને પ્રૌઢતા દેખાય છે.
લેખા શશિનિભાઃ સૂર્યે મહોર્મિરિવ સાગરે। ધર્મસ્ત્વયિ તથા રાજન્નિતિ વ્યવસિતાઃ પ્રજાઃ
જેમ ચંદ્રની રેખાઓ સૂર્ય પર દેખાય છે, કે મહાસાગરમાં ઊંચા મોજાં હોય છે, એમ praja-ઓ માને છે કે ધર્મ તમારી અંદર સ્થિર છે, રાજા.
સદૈવ ભાવિતો લોકો ગુણૌઘૈસ્તવ પાર્થિવ । ગુણાનાં રક્ષણે નિત્યં પ્રયતસ્વ સબાન્ધવઃ
હંમેશાં જગત તમને ગુણોથી ભરપૂર માનતું આવ્યું છે, રાજા; તમે અને તમારા બંધુઓ એ ગુણોની હંમેશા રક્ષા કરવા પ્રયત્ન કરો.
આર્જવં પ્રતિપદ્યસ્વ મા બાલ્યાદ્બ્રહુ નીનશઃ। રાજન્પુત્રાંશ્ચ પૌત્રાંશ્ચ સુહૃદશ્ચૈવ સુપ્રિયાન્
સાદગી અપનાવો; બાળપણની જેમ નાનાપણું ન લાવો. રાજા, તમારા પુત્રો, પૌત્રો અને પ્રિય મિત્રોનું હંમેશાં લાડ કરો.
યત્ત્વં દિત્સસિ કૃષ્ણાય રાજન્નતિથયે બહુ । એતદન્યચ્ચ દાશાર્હઃ પૃથિવીમપિ ચાર્હતિ
રાજા, તમે કૃષ્ણને મહાન અતિથિ સમજી જે આપવું ઇચ્છો છો—એ બધું અને એથી પણ વધુ, દાશાર્હ તો પૃથ્વી પણ પાત્ર છે.
ન તુ ત્વં ધર્મમુદ્દિશ્ય તસ્ય વા પ્રિયકારણાત્। એતદ્દિત્સસિ કૃષ્ણાય સત્યેનાત્માનમાલભે
પણ તમે ધર્મના ભાવથી કે કૃષ્ણ માટેના પ્રેમથી આ આપતા નથી; હું સાચું કહું છું, એ તમારું હેતુ નથી.
માયૈષા સત્યમેવૈતચ્છદ્મૈતદ્ભૂરિદક્ષિણા । જાનામિ ત્વન્મતં રાજન્ગૂઢં બાહ્યેન કર્મણા
આ કોઈ માયા નથી, સાચું જ છે; બહારથી આપતા generous દેખાવ છો, પણ એ માત્ર દેખાવ છે. રાજા, હું જાણું છું કે તમારો સાચો ઇરાદો અંદર છુપાયેલો છે.