પ્રાજ્વલન્નગ્નયો રાજન્પૃથિવી સમકમ્પત । ઉદપાનાશ્ચ કુમ્ભાશ્ચ પ્રાસિઞ્ચઞ્શતશો જલમ્
રાજન, અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયા, ધરતી ધ્રૂજી ઉઠી અને કૂવા તથા ઘડાઓમાંથી સૈંકડો પાણી વહેવા લાગ્યું.
તમઃસંવૃતમપ્યાસીત્સર્વં જગદિદં તથા। ન દિશો નાદિશો રાજન્પ્રજ્ઞાયન્તેસ્મ રેણુના
આ આખું જગત અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું, રાજન; ધૂળના કારણે દિશાઓ કે વચ્ચેની દિશાઓ પણ ઓળખાતી નહોતી.
પ્રાદુરાસીન્મહાઞ્છબ્દઃ ખેશરીરમદૃશ્યત । સર્વેષુ રાજન્દેશેષુ તદદ્ભુતમિવાભવત્
મહાન અવાજ ઊઠ્યો અને આકાશમાં અજાણ્યું કંઈક હલનચલન થયું; રાજન, બધાં પ્રદેશોમાં એ અદ્ભુત લાગ્યું.
પ્રામથ્નાદ્ધાસ્તિનપુરં વાતો દક્ષિણપશ્ચિમઃ । આરુજન્ગણશો વૃક્ષાન્પરુષોઽશનિનિઃસ્વનઃ
દક્ષિણપશ્ચિમથી ઉગ્ર પવન હસ્તિનાપુર પર તૂટી પડ્યો, ઝુંડ ઝુંડ વૃક્ષો તોડી નાખ્યા અને વીજળી જેવી ગર્જના કરી.
યત્રયત્ર ચ વાર્ષ્ણેયો વર્તતે પથિ ભારત । તત્રતત્ર સુખો વાયુઃ સર્વં ચાસીત્પ્રદક્ષિણમ્
જ્યાં જ્યાં વૃષ્ણિકુમાર રસ્તે જતા હતા, ત્યાં ત્યાં હવા સુખદ હતી અને બધું શુભ તરફ વળી જતું હતું.
વવર્ષ પુષ્પવર્ષં ચ કમલાનિ ચ ભૂરિશઃ । સમશ્ચ પન્થા નિર્દુઃખો વ્યપેતકુશકણ્ટકઃ
ત્યાં ફૂલોની અને અનેક કમળોની વરસાદ થઈ; રસ્તો સરખો, દુઃખરહિત અને ઘાસ-કાંટા વગરનો હતો.
સંસ્તુતો બ્રાહ્મણૈર્ગીર્ભિસ્તત્રતત્ર સહસ્રશઃ । અર્ચ્યતે મધુપર્કૈશ્ચ વસુભિશ્ચ વસુપ્રદઃ
દરેક જગ્યાએ બ્રાહ્મણોએ હજારો સ્તુતિઓથી તેમની પ્રશંસા કરી અને મધ-દહીં તથા ધનના દાનથી તેમનું સન્માન કર્યું.
તં કિરન્તિ મહાત્માનં વન્યૈઃ પુષ્પૈઃ સુગન્ધિભિઃ । સ્ત્રિયઃ પથિ સમાગમ્ય સર્વભૂતહિતે રતમ્
મહાન આત્માવાળાને, જે સર્વ જીવોના કલ્યાણમાં રત હતા, રસ્તે ભેગી થયેલી સ્ત્રીઓએ સુગંધિત જંગલી ફૂલો વરસાવ્યા.
સ શાલિભવનં રમ્યં સર્વસસ્યસમાચિતમ્। સુખ પરમધર્મિષ્ઠમભ્યગાદ્ભરતર્ષભ
ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ એ મહાનુભાવે સર્વ પ્રકારની પાકથી ભરપૂર, આનંદદાયક અને ધર્મમય એવા શાલીના ગામમાં પ્રવેશ કર્યો.
પશ્યન્બહુપશૂન્ગ્રામાન્રમ્યાન્હૃદયતોપણાન્। પુરાણિ ચ વ્યતિકામન્રાષ્ટ્રાણિ વિવિધાનિ ચ
તેમણે અનેક પશુઓના ઝુંડ, હૃદયને આનંદ આપતા સુંદર ગામો, પ્રાચીન નગરો અને વિવિધ પ્રદેશો જોયા.
નિત્યં હૃષ્ટાઃ સુમનસો ભારતૈરભિરક્ષિતાઃ। નોદ્વિગ્નાઃ પરચક્રાણાં વ્યસનાનામકોવિદાઃ
ત્યાંના લોકો હંમેશાં આનંદિત અને પ્રસન્ન મનવાળા, ભારતો દ્વારા સુરક્ષિત, વિદેશી સેના અને દુઃખોથી નિર્ભય અને દુઃખ ટાળવામાં કુશળ હતા.
ઉપપ્લાવ્યાદથાગમ્ય જનાઃ પુરનિવાસિનઃ। યથ્યતિષ્ઠન્ત સહિતા વિષ્વક્સેનદિદૃક્ષયા
પછી ઉપપ્લાવ્યમાં પહોંચીને શહેરના લોકો શ્રેણીબદ્ધ ભેગા થયા અને વિશ્વક્ષેનને જોવા આતુર બન્યા.
તે તુ સર્વે સમાયાન્તમગ્નિમિદ્ધમિવ પ્રભુમ્ । અર્ચયામાસુરર્ચાર્હં દેશાતિથિમુપસ્થિતમ્
બધાએ, આગ પ્રગટાવીએ તેમ, આવનારા પૂજનીય મહાનુભાવનું સન્માન કર્યું, જેમ કે દૂરથી આવેલા મહેમાનનું કરવું.
વૃકસ્થલં સમાસાદ્ય કેશવઃ પરવીરહા । પ્રકીર્ણરશ્માવાદિત્યે વ્યોમ્નિ વૈ લોહિતાયતિ
કેશવ, શત્રુવીરોના વિનાશક, વૃકસ્થળ પહોંચ્યા ત્યારે સૂર્યના કિરણો ફેલાઈને આકાશ લાલાઈ ગયું હતું.
તતો હ્યનુચરાન્સર્વાનુવાચ મધુસૂદનઃ। યુધિષ્ઠિરસ્ય કાર્યાર્થમિહ વત્સ્યામહે વયમ્
પછી મધુસૂદને પોતાના સહયોગીઓને કહ્યું: 'યુધિષ્ઠિરના કામ માટે આપણે અહીં રોકાઈશું.'
તસ્ય તન્મતમાજ્ઞાય ચક્રુરાવસથં નરાઃ । ક્ષણેન ચાન્નપાનાનિ રરાવન્તિ સમાર્જયન્
તેમના આ નિર્ણય સાંભળી, પુરુષોએ તરત જ નિવાસની તૈયારી કરી અને થોડી જ વારમાં ખોરાક-પાણી ગોઠવી બધું સાફ કર્યું.
અવતીર્ય રથાત્તૂર્ણં કૃત્વા શૌચં યથાવિધિ । રથમોચનમાદિશ્ય સન્ધ્યામુપવિવેશ હ
તેઓ ઝડપથી રથમાંથી ઉતરી, વિધિ પ્રમાણે શુદ્ધિ કરી, રથ ઉકેલવાનો આદેશ આપીને સંધ્યા માટે બેઠા.
દારુકોઽપિ હયાન્મુક્ત્વા પરિચર્ય ચ શાસ્ત્રતઃ। મુમોચ સર્વં યોક્તાદિ મુક્ત્વા ચૈતાનવાસૃજત્
દારુક પણ ઘોડા ઉકેલી, નિયમ પ્રમાણે તેમની સેવા કરી, તમામ જોત-જામીન ખોલી તેમને છોડી દીધા.
તસ્મિન્ગ્રામે પ્રધાનાસ્તુ ય આસન્બ્રાહ્મણા નૃપ । આર્યાઃ કુલીના હ્રીમન્તો બ્રાહ્મીં વૃત્તિમનુષ્ઠિતાઃ
એ ગામમાં, રાજા, મુખ્ય બ્રાહ્મણો સૌ ઉન્નત કુળના, વિનમ્ર અને બ્રાહ્મણોની રીતને પાળનારા હતા.
તેઽભિગમ્ય મહાત્માનં હૃષીકેશમરિન્દમમ્। પૂજાં ચક્રુર્યથાન્યાયમાશીર્મઙ્ગલસંયુતામ્
તેઓ મહાત્મા હૃષીકેશ, શત્રુવિજયીને મળવા આવ્યા અને યોગ્ય રીતે પૂજા કરી, આશીર્વાદ અને શુભકામનાઓ આપી.
તે પૂજયિત્વા દાશાર્હં સર્વલોકેષુ પૂજિતમ્। ન્યવેદયન્ત વેશ્માનિ ગુણવન્તિ મહાત્મને
તેમણે સર્વ લોકોમાં પૂજિત દાશાર્હનું સન્માન કર્યા પછી, મહાત્માને પોતાના ગુણવત્તાવાળા ઘરો અર્પણ કર્યા.
તાન્પ્રભુઃ કૃતમિત્યુક્તા સત્કૃત્ય ચ યથાર્હતઃ । અભ્યેત્ય ચૈષાં વેશ્માનિ પુનરાયાત્સહૈવ તૈઃ
પ્રભુએ 'આ બધું થઈ ગયું' એમ કહી, યોગ્ય રીતે તેમનું આદર કર્યું, તેમના ઘરોની મુલાકાત લીધી અને પછી બધાને સાથે લઈ પાછા ફર્યા.
સુમૃષ્ટં ભોજયિત્વા ચ બ્રાહ્મણાંસ્તત્ર કેશવઃ । ભુક્તા ચ સહ તૈઃ સર્વૈરવસત્તાં ક્ષપાં સુખમ્
ત્યાં કેશવે બ્રાહ્મણોને સ્વાદિષ્ટ ભોજન કરાવ્યું, પછી પોતે પણ બધાં સાથે ભોજન કરીને રાતને આનંદથી વિતાવી.
તદા દૂતૈઃ સમાજ્ઞાય આયાન્તં મધુસૂદનમ્। ધૃતરાષ્ટ્રોઽબ્રવીદ્ભીષ્મમર્ચયિત્વા મહાભુજમ્
એ સમયે દૂતોથી જાણીને કે મધુસૂદન આવી રહ્યો છે, ધૃતરાષ્ટ્રે મહાબળવાન ભીષ્મનું માન કરીને તેને કહ્યું.
દ્રોણં ચ સઞ્જયં ચૈવ વિદુરં ચ મહામતિમ્ । દુર્યોદનં સહામાત્યં હૃષ્ટરોમાઽબ્રવીદિદમ્
પછી તેણે દ્રોણ, સંજય, વિદુર અને દુર્યોધન તથા તેના મંત્રીઓ સાથે, આનંદથી રોમાંચિત થઈને, આ વાત કહી.
અદ્ભુતં મહાદાશ્ચર્યં શ્રૂયતે કુરુનન્દન । સ્ત્રિયો બાલાશ્ચ વૃદ્ધાશ્ચ કથયન્તિ ગૃહેગૃહે
કુરુવંશના આનંદ, એક અદ્ભુત અને આશ્ચર્યજનક વાત દરેક ઘરમાં સ્ત્રીઓ, બાળકો અને વૃદ્ધો કહે છે.
સત્કૃત્યાચક્ષતે ચાન્યે તથૈવાન્યે સમાગતાઃ । પૃથગ્વાદાશ્ચ વર્તન્તે ચત્વરેષુ સભાસુ ચ
કેટલાંક એ વાતને સન્માનથી કહે છે, તો બીજાઓ પણ ભેગા થઈ એ જ રીતે વાત કરે છે; ચૌકમાં અને સભામાં અલગ-અલગ વાતો ચાલી રહી છે.
ઉપાયાસ્યતિ દાશાર્હઃ પાણ્ડવાર્થે પરાક્રમી । સ નો માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ સર્વથા મધુસૂદનઃ
પાંડવોના હિત માટે પરાક્રમી દાશાર્હ આવી રહ્યો છે; મધુસૂદન અમારે દરેક રીતે માન અને પૂજા પાત્ર છે.
તસ્મિન્હિ યાત્રા લોકસ્ય ભૂતાનામીશ્વરોઽહિ સઃ। તસ્મિન્ધૃતિશ્ચ વીર્યં ચ પ્રજ્ઞા ચૌજશ્ચ માધવે
કારણ કે, જગતની ગતિ એમાં છે, એ સર્વ જીવનો સ્વામી છે; માધવમાં ધીરજ, બળ, બુદ્ધિ અને તેજ છે.
સ માન્યતાં નરશ્રેષ્ઠઃ સ હિ ધર્મઃ સનાતનઃ । પૂજિતો હિ સુખાય સ્યાદસુખઃ સ્યાદપૂજિતઃ
એ પુરુષશ્રેષ્ઠનું માન કરવું જોઈએ, કારણ કે એ સનાતન ધર્મ છે; એનું સન્માન કરીએ તો સુખ મળે, અને ન કરીએ તો દુઃખ થાય.