વેપમાનશ્ચ કૌન્તેયઃ પ્રાક્રોશન્મહતો રજન્। ધનઞ્જયવચઃ શ્રુત્વા હર્ષોત્સિક્તમના ભૃશમ્
કુંતીપુત્ર ધનંજયના વચન સાંભળી આનંદથી ભરાઈ ગયો અને કાંપતો કાંપતો જોરદાર ગર્જના કરી.
તસ્ય તં નિનદં શ્રુત્વા સંપ્રાવેપન્ત ધન્વિનઃ । વાહનાનિ ચ સર્વામિ શકૃન્મૂત્રે પ્રમુસ્રુવુઃ
આ ગર્જના સાંભળતાં જ બધા ધનુર્ધારીઓ ડરી ગયા અને તમામ પશુઓએ તરત જ માટી અને મૂત્ર છોડી દીધું.
ઇત્યુક્ત્વા કેશવં તત્ર તથા ચોહ્વા વિનિશ્ચયમ્। અનુજ્ઞાતો નિવવૃતે પરિષ્વજ્ય જનાર્દનમ્
ત્યાં કેશવને પોતાનો નિશ્ચય જણાવી embrace કરીને અનુમતિ મેળવી, તે પાછો વળી ગયો.
તેષુ રાજસુ સર્વેષુ નિવૃત્તેષુ જનાર્દનઃ। તૂર્ણમભ્યગમદ્ધૃષ્ટઃ શૈબ્યસુગ્રીવવાહનઃ
બધા રાજાઓ ચાલ્યા ગયા પછી, જનાર્દન તત્કાળ શૈબ્ય અને સુગ્રીવ નામના ઘોડાઓથી જોડાયેલા રથ પર ચઢી દ્રઢતાથી આગળ વધ્યો.
તે હયા વાસુદેવસ્ય દારુકેણ પ્રચોદિતાઃ । પન્થાનમાચેમુરિવ ગ્રસમાના ઇવામ્બરમ્
વાસુદેવના એ ઘોડાઓને દારુકે હાંકી, તેઓ આકાશને ગળી જતાં હોય એમ ઝડપથી માર્ગ પર દોડી નીકળ્યા.
અથાપશ્યન્મહાબાહુર્ઋષીનધ્વનિ કેશવઃ । બ્રાહ્યા શ્રિયા દીપ્યમાનાન્સ્થિતાનુભયતઃ પથિ
પછી મહાબાહુ કેશવે રસ્તા પર બંને બાજુએ તેજથી ઝગમગતા મહર્ષિઓને ઊભેલા જોયા.
સોઽવતીર્ય રથાત્તૂર્ણમભિવાદ્ય જનાર્દનઃ। યથાવૃત્તાનૃષીન્સર્વાનભ્યભાષત પૂજયન્
ત્યારે જનાર્દને ઝડપથી રથમાંથી ઊતર્યો, બધા ઋષિઓને યોગ્ય રીતે વંદન કરી, માન આપતો સંવાદ કર્યો.
કચ્ચિલ્લોકેષુ કુશલં કચ્ચિદ્ધર્મઃ સ્વનુષ્ઠિતઃ । બ્રાહ્મણાનાં ત્રયો વર્ણાઃ કચ્ચિત્તિષ્ઠન્તિ શાસને । ` પિતૃદેવાતિથિભ્યશ્ચ કચ્ચિત્પૂતા સ્વનુષ્ઠિતાઃ
દુનિયામાં બધું સુખાકારીથી છે ને? ધર્મ યોગ્ય રીતે પાળવામાં આવે છે ને? બ્રાહ્મણોના ત્રણ વર્ણ શિસ્તમાં છે ને? પિતૃ, દેવ અને અતિથિ માટેના કર્મ યોગ્ય રીતે થાય છે ને?
તેભ્યઃ પ્રયુજ્ય તાં પૂજાં પ્રોવાચ મધુસૂદનઃ। ભગવન્તઃ ક્વ સંસિદ્ધાઃ કોઽવધિર્ભવતામિહ
પછી મધુસૂદને તેમને યોગ્ય માન આપ્યા પછી પૂછ્યું: 'ભગવંતો, તમે ક્યાં જાઓ છો? અહીં આવવાનો તમારો હેતુ શું છે?'
કિં વા કાર્યં ભગવતામહં કિં કરવાણિ યઃ । કેનાર્થેનોપપ્તંપ્રાપ્તા ભગવન્તો મહીતલમ્
'ભગવંતો, તમારે કઈ કાર્ય છે? હું તમારા માટે શું કરી શકું? તમે કયા હેતુથી ધરા પર આવ્યા છો?'
એવમુક્તાઃ કેશવેન મુનયઃ શંસિતવ્રતાઃ । નારદપ્રમુખાઃ સર્વે પ્રત્યનન્દન્ત કેશવમ્
કેશવે આવું પૂછતાં, નારદાદિ સર્વે દૃઢવ્રતી ઋષિઓએ આનંદપૂર્વક તેનો સ્વાગત કર્યો.
અધશ્શિરાઃ સર્પમાલી મહર્ષિઃ સ હિ દેવલઃ । અર્વાવસુઃ સુજાનુશ્ચ મૈત્રેયઃ શુનકો બલી
મહર્ષિ દેવલ, જે સર્પમાળ ધારણ કરતા અને માથું નમાવેલું હતું, અર્વાવસુ, સુજાનુ, મૈત્રેય અને બલવાન શૂણક,
બકો દાલ્ભ્યઃ સ્થૂલશિરાઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્તથા। આપોદધૌમ્યો ધૌમ્યશ્ચ આણિમાણ્ડવ્યકૌશિકૌ
બક, દાલ્ભ્ય, સ્થૂલશિરા, કૃષ્ણદ્વૈપાયન, આપોદધૌમ્ય, ધૌમ્ય, ઋષિ આણિમાંડવ્ય અને કૌશિક,
દામોષ્ણીષસ્ત્રિષવણઃ પર્ણાદો ઘટજાનુકઃ। મૌઞ્જાયનો વાયુભક્ષઃ પારાશર્યોઽથ શાલિકઃ
દામ, ઉષ્ણીષ, ત્રિશવન, પર્ણાદ, ઘટજાનુક, મૌંજયન, વાયુભક્ષ, પારાશર અને શાલિક,
શીલવાનશનિર્ધાતા શૂન્યપાલોઽકૃતવ્રણઃ। શ્વેતકેતુઃ કહોલશ્ચ રામશ્ચૈવ મહાતપાઃ
શીલવાન, અશનિર્ધાતા, શૂન્યપાલ, અકૃતવ્રણ, શ્વેતકેતુ, કહોલ અને મહાતપસ્વી રામ,
તમબ્રવીજ્જામદગ્ન્ય ઉપેત્ય મધુસૂદનમ્। પરિષ્વજ્ય ચ ગોવિન્દં સુરાસુરપતેઃ સખા
પછી જામદગ્ન્યે મધુસૂદન પાસે જઈ, દેવાસુરપતિના મિત્ર ગોવિંદને હૃદયપૂર્વક ભેટી અને કહ્યું.
દેવર્ષયઃ પુણ્યકૃતો બ્રાહ્મણાશ્ચ બહુશ્રુતાઃ । રાજર્ષયશ્ચ દાશાર્હ માનયન્તિ તપસ્વિનઃ
દાશાર્હ, દેવઋષિઓ, પુણ્ય કર્મો કરનારા, વિદ્વાન બ્રાહ્મણો અને રાજઋષિઓ બધા તપસ્યાનો આદર કરે છે.
દૈવાસુરસ્ય દ્રુષ્ટારઃ પુરાણસ્ય મહામતે। સમેત પાર્થિવં ક્ષત્રં દિદૃક્ષન્તશ્ચ સર્વતઃ। સભાસદશ્ચ રાજાનસ્ત્વાં ચ સત્યં જનાર્દનમ્
મહાન બુદ્ધિશાળી, દેવ અને અસુરોના પ્રાચીન યુદ્ધના જાણકારો, ચારેય દિશાના રાજાઓ અને યુદ્ધવીરો, સભ્યગણ અને રાજાઓ, અને તું, સત્યસ્વરૂપ જનાર્દન, બધા તને જોવા ઈચ્છે છે.
એતન્મહત્પ્રેક્ષણીયં દ્રુષ્ટુમિચ્છામ કેશવ
કેશવ, અમે આ મહાન અને અદ્ભુત દૃશ્ય જોવા માંગીએ છીએ.
ધર્માર્થસહિતા વાચઃ શ્રોતુમિચ્છામ માધવ। ત્વયોચ્યમાનાઃ કુરુષુ રાજમધ્યે પરન્તપ
માધવ, અમે ઈચ્છીએ છીએ કે તું કુરુઓની વચ્ચે, રાજાઓની સભામાં, ધર્મ અને લાભથી ભરપૂર વચન બોલે અને અમે એ સાંભળીએ.
સભાયાં મધુરા વાચઃ શુશ્રૂષન્તસ્ત્વયેરિતાઃ । કુરૂણાં પ્રતિવાચશ્ચ શ્રોતુમિચ્છામ માધવ
માધવ, અમે સભામાં તારા મીઠા વચનો સાંભળવા આતુર છીએ અને સાથે કુરુઓનું ઉત્તર પણ સાંભળવા માંગીએ છીએ.
ભીષ્મદ્રોણાદયશ્ચૈવ વિદુરશ્ચ મહામતિઃ । ત્વં ચ યાદવશાર્દૂલ સભાયાં વૈ સમેષ્યથ
ભીષ્મ, દ્રોણ અને અન્ય મહાનો, વિદુર પણ, અને તું યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ, બધા સભામાં હાજર રહેશે.
તવ વાક્યાનિ દિવ્યાનિ તથા તેષાં ચ માધવ। શ્રોતુમિચ્છામ ગોવિન્દ સત્યાનિ ચ હિતાનિ ચ। આપૃષ્ટોઽસિ મહાબાહો પુનર્દ્રક્ષ્યામહે વયમ્
ગોવિંદ, અમે તારા દૈવીક વચનો અને તેમનાં પણ, જે સત્ય અને હિતકારી હોય, એ સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ. મહાબાહુ, તું વિદાય લઈશ પછી અમે તને ફરીથી જોઈશું.
યાહ્યવિઘ્નેન વૈ વીર દ્રક્ષ્યામસ્ત્વાં સભાગતમ્। આસીનમાસને દિવ્યે બલતેજઃસમાહિતમ્
વીર, તું નિર્વિઘ્ને જા; અમે તને સભામાં સુંદર આસન પર બેઠેલો, તેજ અને બળથી ઉજ્જવળ જોઈશું.
પ્રયાન્તં દેવકીપુત્રં પરવીરરુજો દશ। મહારથા મહાબાહુમન્વયુઃ શસ્ત્રપાણયઃ
દેવકીપુત્ર, શત્રુવિરોના દમનકર્તા જ્યારે રવાના થયા, ત્યારે દસ મહારથીઓ શસ્ત્રો સાથે તેમના પાછળ ગયા.
પદાતીનાં સહસ્રં ચ સાદિનાં ચ પરન્તપ। ભોજ્યં ચ વિપુલં રાજન્પ્રેષ્યાશ્ચ શતશોપરે
પદાતીઓની હજારની ટુકડી, અનેક ઘુડસવારો, રાજન, ઘણું જમવાનું અને સોંથી વધુ સેવકો પણ તેમના સાથે ગયા.
કથં પ્રયાતો દાશાર્હો મહાત્મા મધુસૂદનઃ। કાનિ વા વ્રજતસ્તસ્ય નિમિત્તાનિ મહૌજસઃ
મહાત્મા દાશાર્હ, મધુસૂદન કેવી રીતે રવાના થયા અને જ્યારે એ મહાન પુરુષ જતા હતા ત્યારે કયા શાકુન દેખાયા?
તસ્ય પ્રયાણે યાન્યસન્નિમિત્તાનિ મહાત્મનઃ। તાનિ મે શ્રૃણુ સર્વાણિ દૈવાન્યૌત્પાતિકાનિ ચ
એ મહાત્માના પ્રસ્થાન સમયે જે દેવદત્ત અને અશુભ શાકુન દેખાયા, એ બધાં મને સાંભળ.
અનભ્રેઽશનિનિર્ઘોષઃ સવિદ્યુત્સમજાયત । અન્વગેવ ચ પર્જન્યઃ પ્રાવર્ષદ્વિઘને ભૃશમ્
મેઘ ન હોય છતાં વીજળી સાથે ગર્જના થઈ અને તરત જ ઘનઘોર વાદળમાંથી ભારે વરસાદ પડ્યો.
પ્રત્યગૂહુર્મહાનદ્યઃ પ્રાઙ્મુખાઃ સિન્ધુસપ્તમાઃ । વિપરિતા દિશઃ સર્વા ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન
મહાનદીઓ, સાતે સિંધુઓ, પશ્ચિમ તરફ વહી, દિશાઓ ઉલટી પડી ગઈ અને કંઈ જ સમજાતું નહોતું.