ધર્મજ્ઞો ધૃતિમાન્પ્રાજ્ઞઃ સર્વભૂતેષુ કેશવઃ । ઈશ્વરઃ સર્વભૂતાનાં દેવદેવઃ સનાતનઃ
કેશવ સર્વ જીવોમાં ધર્મ જાણે છે, ધીર અને બુદ્ધિશાળી છે; તે સર્વનો સ્વામી, દેવોમાં દેવ અને સદાકાળ છે.
તં સર્વગુણસંપન્નં શ્રીવત્સકૃતલક્ષણમ્। સંરિષ્વજ્ય કૌન્તેયઃ સન્દેષ્ટુમુપચક્રમે
જેમાં સર્વ ગુણો છે અને શ્રીવત્સનું ચિહ્ન છે, એવા કેશવને કૌંતેયે હળવે હૃદયથી ભેટી, પોતાનો સંદેશ આપવાનું શરૂ કર્યું.
યા સા બાલ્યાત્પ્રભૃત્યસ્માન્પર્યવર્ધયતાબલા। ઉપવાસતપઃશીલા સદા સ્વસ્ત્યયને રતા
જેણે બાળપણથી જ અમને સ્નેહથી ઉછેર્યા, ઉપવાસ, તપ અને શુભ કાર્યોમાં હંમેશા તત્પર રહી—
દેવતાતિથિપૂજાસુ ગુરુશુશ્રૂષણે રતા। વત્સલા પ્રિયપુત્રા ચ માતાઽસ્માકં જનાર્દન
દેવ-અતિથિનું પૂજન, વડીલની સેવા અને પોતાના પુત્રો પર પ્રેમ રાખતી, એ જ અમારી માતા છે, જનાર્દન.
સુયોધનભયાદ્યા નો ત્રાયતામિત્રકર્શન । મહતો મૃત્યુસંબાધુદ્દુસ્તરાન્નૌરિવાર્ણવાત્
હે શત્રુઓને હરાવનાર, સુયોધનના ભય અને મહામરણના સંકટમાંથી, જેમ નાવ દરિયાથી બચાવે છે એમ, એ અમને બચાવે.
અસ્મત્કૃતે ચ સતતં યયા દુઃખાનિ માધવ । અનુભૂતાન્યદુઃખાર્હાં તાં સ્મ પૃચ્છેરનામયમ્
હે માધવ, અમારા માટે તેણે સતત જે દુઃખ સહન કર્યા છે, જે તે લાયક પણ નહોતી, તેની તું ખેરખબર લે.
ભૃશમાશ્વાસયેશ્ચૈનાં પુત્રશોકપરિપ્લુતામ્ । અભિવાદ્ય સ્વજેથાસ્ત્વં પાણ્ડવાન્પરિકીર્તયન્
પુત્રશોકથી વ્યાકુળ થયેલી માતાને તું ખુબ શાંતવના આપજે અને પાંડવોની વાત કરીને, પહેલાં વંદન કરીને, એના મનને હળવું કરજે.
ઊઢાત્પ્રભૃતિ દુઃખાનિ શ્વશુરાણામરિન્દમ। નિરાકારાઽતદર્હા ચ પશ્યન્તી દુઃખમશ્રુતે
હે શત્રુવિનાશક, લગ્નથી જ એણે સાસરિયામાં અનરાધાર દુઃખ જોયાં છે, અને એવી પીડા સહન કરી છે જે સાંભળવામાં પણ નથી આવતી.
અપિ જાતુ સ કાલઃ સ્યાત્કૃષ્ણ દુઃખવિપર્યયઃ । યદહં માતરં ક્લિષ્ટાં સુખં દદ્યામરિન્દમ
હે કૃષ્ણ, ક્યારેક એવો સમય આવે કે એના દુઃખ દૂર થાય અને હું, શત્રુવિનાશક, મારી પીડાતી માતાને સુખ આપી શકું.
પ્રવ્રજન્તોઽનુધાવન્તીં કૃપણાં પુત્રગૃદ્ધિનીમ્ । રુદતીમપહાયૈનામગચ્છામ વયં વનમ્
જ્યારે અમે વનમાં જવા નીકળી રહ્યા હતા, ત્યારે એ બિચારી માતા, પુત્રોની લાગણીમાં, રડતી અને અમને પીછો કરતી રહી, પણ અમે એને પાછળ છોડી દઈ ગયા.
સા નૂનં મ્રિયતે દુઃખૈઃ સા ચેજ્જીવતિ કેશવ। તથા પુત્રાધિભિર્ગાઢમાર્તામર્ચય સત્કૃત
નક્કી છે કે એ દુઃખથી મરી રહી છે; જો એ હજી જીવતી હોય, હે કેશવ, તો પુત્રશોકથી વ્યથિત એવી એને તું સન્માનપૂર્વક મળજે.
અભિવાદ્યાઽથ સા કૃષ્ણ ત્વયા મદ્વચવાદ્વિભો । ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ કૌરવ્યો રાજાનશ્ચ વયોધિકાઃ
પછી, હે કૃષ્ણ, મારી તરફથી એને વંદન કરીને, ધૃતરાષ્ટ્ર, કૌરવો અને વયમાં મોટા રાજાઓને પણ મારા સંદેશ આપજે.
ભીષ્મં દ્રોણં કૃપં ચૈવ મહારાજં ચ વાહ્લિકમ્। દ્રૌણિં ચ સોમદત્તં ચ સર્વાંશ્ચ ભરતાન્પૃથક્
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, મહારાજ વહલિક, દ્રોણપુત્ર, સોમદત્ત અને દરેક ભારતોને પણ અલગથી વંદન કરજે.
યથાવયો યથાસ્થાનં પ્રપદ્યસ્વ જનાર્દન।' વિદુરં ચ મહાપ્રાજ્ઞં કુરૂણાં મન્ત્રધારિણમ્। અગાધબુદ્ધિં મર્મજ્ઞં સ્વજેથા મધુસૂદન
જેની જેમ વય અને સ્થાન છે, તેમ તેમ, હે જનાર્દન, તું બધાને મળજે; અને કુરૂઓના બુદ્ધિશાળી, અંતરયામી અને મંત્રધારી વિદુરને પણ, હે મધુસૂદન, મારા તરફથી સંદેશ આપજે.
ઇત્યુક્ત્વા કેશવં તત્ર રાજમધ્યે યુધિષ્ઠિરઃ। અનુજ્ઞાતો નિવવૃતે કૃષ્ણં કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્
આ રીતે કેશવને રાજાઓની વચ્ચે કહ્યા પછી, યુધિષ્ઠિરે મંજૂરી લઈને, કૃષ્ણની પરિક્રમા કરી પાછો ફર્યો.
વ્રજન્નેવ તુ બીભત્સુઃ સખાયં પુરુષર્ષભમ્ । અબ્રવીત્પરવીરઘ્રં દાશાર્હમપરાજિતમ્
જ્યારે એ જતો રહ્યો, ત્યારે અર્જુને પોતાના મિત્ર, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, શત્રુવિરોધક અને અજેય દાશાર્હને કહ્યું.
યદસ્માકં વિભો વૃત્તં પુરા વૈ મન્ત્રનિશ્ચયે । અર્ધરાજ્યસ્ય ગોવિદ વિદિતં સર્વરાજસુ
હે પ્રભુ, પહેલાં અમારી વચ્ચે રાજ્યના વહેંચાણ અંગે જે ચર્ચા થઈ હતી, એ બધાં રાજાઓને ખબર છે.
તચ્ચેદ્દદ્યાદખઙ્ગેન સત્કૃત્યાનવમત્ય ચ। પ્રિયં મે સ્યાન્મહાબાહો મુચ્યેરન્મહતો ભયાત્
જો એ બધું નિષ્ઠાપૂર્વક, માન આપીને અને કોઈ ઉપેક્ષા કર્યા વિના આપે, તો, હે મહાબાહુ, એ મને ગમશે અને અમે મોટા ભયમાંથી મુક્ત થઈ જઈશું.
અતશ્ચેદન્યથાકર્તા ધાર્તરાષ્ટ્રોઽનુપાયવિત્। અન્તં નૂનં કરિષ્યામિ ક્ષત્રિયાણાં જનાર્દન
જો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર યોગ્ય રીતથી વર્તશે નહીં, તો, હે જનાર્દન, હું ચોક્કસપણે ક્ષત્રિયોના અંતનો કારણ બનીશ.
એવમુક્તે પાણ્ડવેન સમહૃષ્યદ્વૃકોદરઃ। મુહુર્મુહુઃ ક્રોધવશાત્પ્રાવેપત ચ પાણ્ડવઃ
પાંડુપુત્રએ આવું કહ્યું ત્યારે ભીમસેન આનંદથી ભરાઈ ગયો, પણ ગુસ્સામાં વારંવાર કાંપી ઉઠ્યો.
વેપમાનશ્ચ કૌન્તેયઃ પ્રાક્રોશન્મહતો રજન્। ધનઞ્જયવચઃ શ્રુત્વા હર્ષોત્સિક્તમના ભૃશમ્
કુંતીપુત્ર ધનંજયના વચન સાંભળી આનંદથી ભરાઈ ગયો અને કાંપતો કાંપતો જોરદાર ગર્જના કરી.
તસ્ય તં નિનદં શ્રુત્વા સંપ્રાવેપન્ત ધન્વિનઃ । વાહનાનિ ચ સર્વામિ શકૃન્મૂત્રે પ્રમુસ્રુવુઃ
આ ગર્જના સાંભળતાં જ બધા ધનુર્ધારીઓ ડરી ગયા અને તમામ પશુઓએ તરત જ માટી અને મૂત્ર છોડી દીધું.
ઇત્યુક્ત્વા કેશવં તત્ર તથા ચોહ્વા વિનિશ્ચયમ્। અનુજ્ઞાતો નિવવૃતે પરિષ્વજ્ય જનાર્દનમ્
ત્યાં કેશવને પોતાનો નિશ્ચય જણાવી embrace કરીને અનુમતિ મેળવી, તે પાછો વળી ગયો.
તેષુ રાજસુ સર્વેષુ નિવૃત્તેષુ જનાર્દનઃ। તૂર્ણમભ્યગમદ્ધૃષ્ટઃ શૈબ્યસુગ્રીવવાહનઃ
બધા રાજાઓ ચાલ્યા ગયા પછી, જનાર્દન તત્કાળ શૈબ્ય અને સુગ્રીવ નામના ઘોડાઓથી જોડાયેલા રથ પર ચઢી દ્રઢતાથી આગળ વધ્યો.
તે હયા વાસુદેવસ્ય દારુકેણ પ્રચોદિતાઃ । પન્થાનમાચેમુરિવ ગ્રસમાના ઇવામ્બરમ્
વાસુદેવના એ ઘોડાઓને દારુકે હાંકી, તેઓ આકાશને ગળી જતાં હોય એમ ઝડપથી માર્ગ પર દોડી નીકળ્યા.
અથાપશ્યન્મહાબાહુર્ઋષીનધ્વનિ કેશવઃ । બ્રાહ્યા શ્રિયા દીપ્યમાનાન્સ્થિતાનુભયતઃ પથિ
પછી મહાબાહુ કેશવે રસ્તા પર બંને બાજુએ તેજથી ઝગમગતા મહર્ષિઓને ઊભેલા જોયા.
સોઽવતીર્ય રથાત્તૂર્ણમભિવાદ્ય જનાર્દનઃ। યથાવૃત્તાનૃષીન્સર્વાનભ્યભાષત પૂજયન્
ત્યારે જનાર્દને ઝડપથી રથમાંથી ઊતર્યો, બધા ઋષિઓને યોગ્ય રીતે વંદન કરી, માન આપતો સંવાદ કર્યો.
કચ્ચિલ્લોકેષુ કુશલં કચ્ચિદ્ધર્મઃ સ્વનુષ્ઠિતઃ । બ્રાહ્મણાનાં ત્રયો વર્ણાઃ કચ્ચિત્તિષ્ઠન્તિ શાસને । ` પિતૃદેવાતિથિભ્યશ્ચ કચ્ચિત્પૂતા સ્વનુષ્ઠિતાઃ
દુનિયામાં બધું સુખાકારીથી છે ને? ધર્મ યોગ્ય રીતે પાળવામાં આવે છે ને? બ્રાહ્મણોના ત્રણ વર્ણ શિસ્તમાં છે ને? પિતૃ, દેવ અને અતિથિ માટેના કર્મ યોગ્ય રીતે થાય છે ને?
તેભ્યઃ પ્રયુજ્ય તાં પૂજાં પ્રોવાચ મધુસૂદનઃ। ભગવન્તઃ ક્વ સંસિદ્ધાઃ કોઽવધિર્ભવતામિહ
પછી મધુસૂદને તેમને યોગ્ય માન આપ્યા પછી પૂછ્યું: 'ભગવંતો, તમે ક્યાં જાઓ છો? અહીં આવવાનો તમારો હેતુ શું છે?'
કિં વા કાર્યં ભગવતામહં કિં કરવાણિ યઃ । કેનાર્થેનોપપ્તંપ્રાપ્તા ભગવન્તો મહીતલમ્
'ભગવંતો, તમારે કઈ કાર્ય છે? હું તમારા માટે શું કરી શકું? તમે કયા હેતુથી ધરા પર આવ્યા છો?'