એતત્સમર્થં પાર્થાનાં તવ ચૈવ યશસ્કરમ્। ક્રિયમાણં ભવેત્કૃષ્ણ ક્ષત્રસ્ય ચ સુખાવહમ્
આ કામ પાંડવો અને તારા માટે યોગ્ય છે અને નામ પણ અપાવે છે; હે કૃષ્ણ, આવું કરવાથી ક્ષત્રિયોને સુખ મળશે.
ક્ષત્રિયેણ હિ હન્તવ્યઃ ક્ષત્રિયો લોભમાસ્થિતઃ। અક્ષત્રિયો વા દાશાર્હ સ્વધર્મમનુતિષ્ઠતા
હે દાશાર્હ, લોભમાં પડેલા ક્ષત્રિયને પોતાનું ધર્મ પાળતો ક્ષત્રિય મારવો જોઈએ, પછી ભલે એ ક્ષત્રિય હોય કે ન હોય.
અન્યત્ર બ્રાહ્મણાત્તાત સર્વપાપેષ્વવસ્થિતાત્। ગુરુર્હિ સર્વવર્ણાનાં બ્રાહ્મણઃ પ્રસૃતાગ્રભુક્
પપ્પા, બ્રાહ્મણ સિવાય, ભલે તે બધા પાપોમાં જ હોય, કોઈને પણ દંડ આપી શકાય છે; કારણ કે બ્રાહ્મણ બધા વર્ણનો ગુરુ છે અને સૌથી આગળ માન્ય છે.
યથાઽવધ્યે વધ્યમાને ભવેદ્દોષો જનાર્દન । સ વધ્યસ્યાવધે દૃષ્ટ ઇતિ ધર્મવિદો વિદુઃ
હે જનાર્દન, જેમ અયોગ્ય માણસને મારવામાં દોષ લાગે છે, એમ જ જેને મારવો જોઈએ એને ન મારવામાં પણ ધર્મ જાણનારા દોષ માને છે.
યથા ત્વાં ન સ્પૃશેદેષ દોષઃ કૃષ્ણ તથા કુરુ। પાણ્ડવૈઃ સહ દાશર્હૈઃ સૃઞ્જયૈશ્ચ સસૈનિકૈઃ
હે કૃષ્ણ, તું પાંડવો, દાશાર્હો, શ્રુંજયો અને તેમની સેના સાથે એવું કરજે કે આ દોષ તને ન લાગે.
પુનરુક્તં ચ વક્ષ્યામિ વિશ્રમ્ભેણ જનાર્દન। કા તુ સીમન્તિની માદૃકં પૃથિવ્યામસ્તિ કેશવ
હે જનાર્દન, હું ફરીથી સ્પષ્ટ કહીશ: હે કેશવ, પૃથ્વી પર મારી જેવી બીજી કઈ સ્ત્રી છે?
સુતા દ્રુપદરાજસ્ય વેદિમધ્યાત્સમુત્થિતા। ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય ભગિની તવ કૃષ્ણ પ્રિયા સખી
હું દ્રુપદરાજાની દીકરી, યજ્ઞકુંડમાંથી જન્મેલી, ધૃષ્ટદ્યુમ્નની બહેન અને તારી પ્રિય સખી છું, હે કૃષ્ણ.
આજમૂઢકુલં પ્રાપ્ત સ્નુષા પાણ્ડોર્મહાત્મનઃ । મહિષી પાણ્ડુપુત્રાણાં પઞ્ચેન્દ્રસમવર્ચસામ્
હું બકુલમાં જન્મેલા વંશમાં આવી, મહાત્મા પાંડુની વહુ અને પાંચ ઇન્દ્ર જેવી તેજસ્વી પાંડુપુત્રોની રાણી બની.
સુતા મે પઞ્ચભિર્વીરૈઃ પઞ્ચ જાતા મહારથાઃ । અભિમન્યુર્યથા કૃષ્ણ તથા તે તવ ધર્મતઃ
મારા ગર્ભેથી પાંચ મહાન રથીઓ, પાંચ વીરોથી જન્મ્યા; હે કૃષ્ણ, અભિમન્યુ પણ ધર્મથી તારો છે, જેમકે એ પાંચ મારા છે.
સાઽહં કેશગ્રહં પ્રાપ્તા પરિક્લિષ્ટા સભાં ગતા। પશ્યતાં પાણ્ડુપુત્રાણાં ત્વયિ જીવતિ કેશવ
હું, જેણે વાળ પકડીને અપમાન સહેલું, સભામાં ખેંચાઈ ગઈ, એ સમયે પાંડુપુત્રો જોઈ રહ્યા હતા અને તું પણ જીવતો હતો, હે કેશવ.
જીવસ્તુ પાણ્ડુપુત્રેષુ પઞ્ચાલેષ્વથ વૃષ્ણિષુ। દાસીભાતાઽસ્મિ પાપાનાં સભામધ્યે વ્યવસ્થિતા
પાંડુપુત્રો, પંચાલો અને વૃષ્ણિઓ જીવતા હોવા છતાં, હું દુષ્ટોની સભામાં દાસી જેવી ઉભી રહી.
નિરમર્ષેષ્વચેષ્ટેષુ પ્રેક્ષ્યમાણેષુ પાણ્ડુષુ । પાહિ મામિતિ ગોવિન્દ મનસા ચિન્તિતોસિ મે
પાંડવો ગુસ્સો કે હલનચલન કર્યા વિના જોઈ રહ્યા, ત્યારે હે ગોવિંદ, મારા મનમાં 'મને બચાવ' એમ તારો વિચાર આવ્યો.
યત્ર માં ભગવાન્રાજા શ્વશુરો વાક્યમબ્રવીત્। વરં વૃણીષ્વ પાઞ્ચાલિ વરાર્હાઽસિ મતા મમ
જ્યારે મારા શ્વશુર, પુણ્યશાળી રાજાએ કહ્યું, 'પાંચાલી, તું વર માંગ, તું વર લાયક અને મને પ્રિય છે,'
અદાસાઃ પાણ્ડવાઃ સન્તુ સરથાઃ સાયુધા ઇતિ। મયોક્તે યત્ર નિર્મુક્તા વનવાસાય કેશવ
ત્યારે મેં કહ્યું, 'પાંડવો રથ અને શસ્ત્રો સાથે મુક્ત થાય,' હે કેશવ, તો તેઓ વનમાં જવા મુક્ત થયા.
એવંવિધાનાં દુઃખાનામભિજ્ઞોઽસિ જનાર્દન । ત્રાયસ્વ પુણ્ડરીકાક્ષ સભર્તૃજ્ઞાતિબાન્ધવાન્
હે જનાર્દન, તું આવા દુઃખો જાણે છે; હે કમળનેત્ર, મને અને મારા પતિઓ, સગાં-વહાલાને બચાવ.
નન્વહં કૃષ્ણ ભીષ્મસ્ય ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય ચોભયોઃ । શ્નુષા ભવામિ ધર્મેણ સાઽહં દાસીકૃતા બલાત્
હે કૃષ્ણ, હું ધર્મથી ભીષ્મ અને ધૃતરાષ્ટ્રની વહુ છું, છતાં મને બળજબરીથી દાસી બનાવવામાં આવી.
ધિક્પાર્થસ્ય ધનુષ્મત્તાં ભીમસેનસ્ય ધિગ્બલમ્। યત્ર દુર્યોધનઃ કૃષ્ણ મુહૂર્તમપિ જીવતિ
અર્જુનના ધનુષ્યના પરાક્રમને શરમ આવે, ભીમસેનની તાકાતને પણ શરમ આવે, જયારે દુશ્મન દુર્યોધન, હે કૃષ્ણ, એક ક્ષણ પણ જીવતો રહે છે.
યદિ તેઽહમનુગ્રાહ્યા યદિ તેઽસ્તિ કૃપા મયિ। ધાર્તરાષ્ટ્રેષુ વૈ કોપઃ સર્વઃ કૃષ્ણ વિધીયતામ્
જો હું તારી દયા લાયક હોઉં, જો તને મારા પર કાંઈ દયા હોય, તો, હે કૃષ્ણ, તારો આખો ગુસ્સો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો પર જ ઉતાર.
ઇત્યુક્ત્વા મૃદુસંહારં વૃજિનાગ્રં સુદર્શનમ્। સુનીલમસિતાપાઙ્ગી સર્વગન્ધાદિવાસિતમ્
આવું કહીને, સૌમ્ય સ્વભાવવાળી, દુઃખની મહારાણી, સૌંદર્યથી ભરપૂર, ગાઢ વાદળી અને કાળી આંખોવાળી, સુગંધોથી સુગંધિત કૃષ્ણા,
સર્વલક્ષણસંપન્નં મહાભુજગવર્ચસમ્ । કેશપક્ષં વરારોહા ગૃહ્વ વામેન પાણિના
સૌ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને મહાન સાપ જેવી તેજવાળી, ઊંચા નિતંબવાળી એ સ્ત્રીએ ડાબા હાથથી પોતાના વાળ પકડી લીધા.
પદ્માક્ષી પુણ્ડરીકાક્ષમુપેત્ય ગજગામિની । અશ્રુપૂર્ણેક્ષણા કૃષ્ણા કૃષ્ણં વચનમબ્રવીત્
પદ્મ જેવી આંખોવાળી, ગજગતિવાળી કૃષ્ણા, આંખોમાં આંસુ ભરાઈને, કૃષ્ણ પાસે આવી અને બોલી.
અયં તે પુણ્ડરીકાક્ષ દુઃશાસનકરોદ્ધૃતઃ। સ્મર્તવ્યઃ સર્વકાર્યેષુ પરેષાં સન્ધિમિચ્છતામ્
હે પદ્મનેત્ર, આ વાળ દુઃશાસનના હાથથી ખેંચાયા હતા; જે કોઈ બીજાઓ સાથે શાંતિ ઈચ્છે છે, તેને દરેક કામમાં આ વાત યાદ રાખવી જોઈએ.
યદિ ભીમાર્જુનૌ કૃષ્ણ કૃપણૌ સન્ધિકામુકૌ । પિતા મે યોત્સ્યતે વૃદ્ધઃ સહ પુત્રૈર્મહારથૈઃ
જો ભીમ અને અર્જુન, હે કૃષ્ણ, દુઃખી અને શાંતિ તરફ વળેલા હોય, તો મારો વૃદ્ધ પિતા પોતાના પુત્રો અને મહાન રથીઓ સાથે યુદ્ધ કરશે.
પઞ્ચ ચૈવ મહાવીર્યાઃ પુત્રા મે મધુસૂદન । અભિમન્યું પુરસ્કૃત્ય યોત્સ્યન્તે કુરુભિઃ સહ
મારા પાંચે પરાક્રમી પુત્રો, હે મધુસૂદન, અભિમન્યુને આગળ રાખીને, કૌરવો સાથે યુદ્ધ કરશે.
દુઃશાસનભુજં શ્યામં સંછિન્નં પાંસુકુણ્ઠિતમ્। યદ્યહં તુ ન પશ્યામિ કા શાન્તિર્હૃદયસ્ય મે
જો હું દુઃશાસનના કાળા હાથને, કપાયેલા અને ધૂળથી મલિન થયેલા, જોઈ શકી નહીં, તો મારા હૃદયને શાંતિ કઈ રીતે મળે?
ત્રયોદશ હિ વર્ષાણિ પ્રતીક્ષન્ત્યા ગતાનિ મે। વિધાય હૃદયે મન્યું પ્રદીપ્તમિવ પાવકમ્
ત્રણ વર્ષથી વધુ સમયથી હું રાહ જોઈ રહી છું, અને મારા હૃદયમાં ગુસ્સો અગ્નિ જેવી જ્વાળા બનીને સળગી રહ્યો છે.
વિદીર્યતે મે હૃદયં ભીમવાક્શલ્યપીડિતમ્ । યોઽયમદ્ય મહાબાહુર્ધર્મમેવાનુપશ્યતિ
મારું હૃદય ભીમના કડક શબ્દોથી દુઃખી થઈને ફાટી જાય છે, જ્યારે આ મહાબાહુ આજે માત્ર ધર્મને જ જુએ છે.
ઇત્યુક્ત્વા બાષ્પરુદ્ધેન કણ્ઠેનાયતલોચના । રુરોદ કૃષ્ણા સોત્કમ્પં સસ્વરં બાષ્પગદ્ગદમ્
આવી વાત કહીને, આંખો પહોળી અને ગળો આંસુથી બંધાઈ ગયો હતો, કૃષ્ણા કંપતી અવાજે, રડતાં રડતાં બોલી.
સ્તનૌ પીનાયતશ્રોણી સહિતાવભિવર્ષતી। દ્રવીભૂતમિવાત્યુષ્ણં મુઞ્ચન્તી વારિ નેત્રજમ્
પુષ્ટ સ્તન અને પહોળા નિતંબવાળી એ સ્ત્રીએ, આંખોમાંથી ખૂબ જ ગરમ આંસુઓ વહાવીને, જાણે પોતે જ ઓગળી રહી હોય એમ રડી.
તામુવાચ મહાબાહુઃ કેશવઃ પરિસાન્ત્વયન્। અચિરાદ્દ્રક્ષ્યસે કૃષ્ણે રુદતીર્ભરતસ્ત્રિયઃ
મહાબાહુ કેશવે તેને શાંતિ આપી કહ્યું: 'હે કૃષ્ણે, તું જલ્દી જ ભારતવંશની સ્ત્રીઓને રડતી જોઈશ.'