સર્વે ચ પૃથિવીપાલા મદર્થે તાત પાણ્ડવાન્। આર્યાઃ શસ્ત્રભૃતઃ શૂરાઃ સમર્થાઃ પ્રતિબાધિતું
પૃથ્વીના બધા રાજાઓ, મારા માટે, પિતા, પાંડવોને રોકવા માટે તૈયાર છે. એ બધા સજ્જન, શસ્ત્રધારી અને બહાદુર છે.
ન મામકાન્પાણ્ડવાસ્તે સમર્થાઃ પ્રતિવીક્ષિતુમ્ । પરાક્રાન્તો હ્યહં પાણ્ડૂન્સપુત્રાન્યોદ્ધુમાહવે
પાંડવો મારા સામે ઊભા રહી શકે એમ નથી; કેમ કે હું મારા પુત્રો સાથે યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યો છું.
મત્પ્રિયં પાર્થિવાઃ સર્વે યે ચિકીર્ષન્તિ ભારત । તે તાનાવારયિષ્યન્તિ ઐણેયાનિવ તન્તુના
હે ભારત, જે રાજાઓ મને પ્રસન્ન કરવા માંગે છે, તેઓ પાંડુના પુત્રોને એ રીતે રોકી લેશે જેમ સૂત્ર સોયને રોકે છે.
મહતા રથવંશેન શરજાલૈશ્ચ મામકૈઃ । અભિદ્રુતા ભવિષ્યન્તિ પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવૈઃ સહ
મારા યુદ્ધવીરોના રથ અને તીરોની વરસાદથી પાંચાલો અને પાંડવો એકસાથે ઘેરાઈ જશે.
ઉન્મત્ત ઇવ મે પુત્રો વિલપત્યેષ સઞ્જય। ન હિ શક્તો રમે જેતું ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્
મારો પુત્ર તો પાગલ જેવો બોલી રહ્યો છે, સંજય; તે યુદ્ધમાં ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને હરાવી શકે તેમ નથી.
જાનાતિ હિ યથા ભીષ્મઃ પાણ્ડવાનાં યશસ્વિનામ્। બલવત્તાં સપુત્રાણાં ધર્મજ્ઞાનાં મહાત્મનામ્
ભીષ્મને સારી રીતે ખબર છે કે પાંડવો અને તેમના પુત્રો કેટલા શક્તિશાળી, ધર્મનિષ્ઠ અને મહાન છે.
યતો નારોચયદયં વિગ્રહં તૈર્મહાત્મભિઃ। કિં તુ સઞ્જય મે બ્રૂહિ પુનસ્તેષાં વિચેષ્ટિતમ્
એટલે જ તેણે એ મહાન પાંડવો સાથે ઝઘડો કરવો પસંદ કર્યો નથી; પણ સંજય, તું મને ફરીથી તેમના કાર્યો કહેજે.
કસ્તાંસ્તરસ્વિનો ભૂયઃ સન્દીપયતિ પાણ્ડવાન્। અર્ચિષ્મતો મહેષ્વાસાન્હવિષા પાવકાનિવ
એ તેજસ્વી અને તીક્ષ્ણ ધનુર્ધારી પાંડવોને ફરીથી કોણ પ્રેરણા આપે છે, જેમ હવન સામગ્રી અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરે છે?
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ સદૈવૈતાન્સન્દીપયતિ ભારત। યુદ્ધ્યધ્વમિતિ માભૈષ્ટ યુદ્ધાદ્ભરતસત્તમાઃ
હે ભારત, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન હંમેશાં તેમને પ્રેરણા આપે છે, કહે છે: 'યુદ્ધ કરો, ડરો નહીં, હે ભારતના શ્રેષ્ઠો, યુદ્ધથી ડરશો નહીં.'
યે કેચિત્પાર્થિવાસ્તત્ર ધાર્તરાષ્ટ્રેણ સંવૃતાઃ। યુદ્ધે સમાગમિષ્યન્તિ તુમુલે શસ્ત્રસઙ્કુલે
જે રાજાઓ ત્યાં ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર સાથે જોડાયા છે, તેઓ બધા એ ભયાનક અને શસ્ત્રોથી ભરેલા યુદ્ધમાં ભેગા થશે.
તાન્સર્વાનાહવે ક્રુદ્ધાન્સાનુબન્ધાન્સમાગતાન્। અહમેકઃ સમાદાસ્યે તિમિર્યત્સ્યાનિવોદકાત્
યુદ્ધમાં જે બધા ગુસ્સામાં ભેગા થશે, તેમના સહયોગીઓ સાથે, હું એકલો જ તેમને એ રીતે શાંત કરી દઈશ જેમ પાણી અંધકાર દૂર કરે છે.
ભીષ્મં દ્રોણં કૃપં કર્ણં દ્રૌણિં શલ્યં સુયોધનમ્ । એતાંશ્ચાપિ નિરોત્સ્યામિ વેલેવ મકરાલયમ્
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દ્રૌણિ, શલ્ય અને સુયોધન—આ બધાને પણ હું એ રીતે રોકી દઈશ જેમ કિનારો દરિયાને રોકે છે.
તથા બ્રુવન્તં ધર્માત્મા પ્રાહ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ। તવ ધૈર્યં ચ વીર્યં ચ પાઞ્ચાલઃ પાણ્ડવૈઃ સહ
એવું કહેતા ધર્માત્મા રાજા યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: 'તમારી હિંમત અને બલ, પાંચાલો અને પાંડવો સાથે—'
સર્વે સમધિરૂઢાઃ સ્મ સઙ્ગ્રામાન્નઃ સમુદ્ધર । જાનામિ ત્વાં મહાબાહો ક્ષત્રધર્મે વ્યવસ્થિતમ્
'અમે બધા સંપૂર્ણ તૈયાર છીએ; અમને આ યુદ્ધમાંથી બહાર કાઢો. હે મહાબાહુ, હું જાણું છું કે તમે ક્ષત્રિય ધર્મમાં અડગ છો.'
સમર્થમેકં પર્યાપ્તં કૌરવાણાં વિનિગ્રહે । પુરસ્તાદુપયાતાનાં કૌરવાણાં યુયુત્સતામ્
'કૌરવોને કાબૂમાં લેવા માટે તમે એકલા જ પૂરતા અને સમર્થ છો, જે યુદ્ધ માટે આગળ આવ્યા છે.'
ભવત્તા યદ્વિધાતવ્યં તન્નઃ શ્રેયઃ પરંતપ। સઙ્ગ્રામાદપયાતાનાં ભગ્નાનાં શરણૈષિણામ્
'તમે જે કરો એ જ અમારો સર્વોત્તમ કલ્યાણ છે, હે શત્રુઓને હરાવનાર, યુદ્ધમાંથી ભાગી ગયેલા અને આશરો શોધનારા માટે.'
પૌરુષં દર્શયઞ્શૂરો યસ્તિષ્ઠેદગ્રતઃ પુમાન્। ક્રીણીયાત્તં સહસ્રેણ ઇતિ નીતિમતાં મતમ્
'જેઓ આગળ રહી પોતાની બહાદુરી બતાવે છે, એવા વીરને હજારથી પુરસ્કૃત કરવો જોઈએ—આ જ બુદ્ધિશાળી લોકોનું માનવું છે.'
સ ત્વં શૂરશ્ચ વીરશ્ચ વિક્રાન્તશ્ચ નરર્ષભ । ભયાર્તાનાં પરિત્રાતા સંયુગેષુ ન સંશયઃ
'તમે શૂરવીર, વીર અને પરાક્રમી છો, હે પુરુષશ્રેષ્ઠ; યુદ્ધમાં ડરેલા લોકોને બચાવનાર તમે જ છો—આમાં કોઈ શંકા નથી.'
એવં બ્રુવતિ કૌન્તેયે ધર્માત્મનિ યુધિષ્ઠિરે। ધૃષ્ટદ્યુમ્ન ઉવાચેદં માં વચો ગતસાધ્વસમ્ । સર્વાઞ્જનપદાન્સૂત યોધા દુર્યોધનસ્ય યે
કૌન્તેય યુધિષ્ઠિર ધર્મમાં અડગ રહીને આમ બોલી રહ્યા હતા ત્યારે, ધૃષ્ટદ્યુમ્ને નિર્ભય થઈને મને કહ્યું: 'સૂત, દુર્યોધનના બધા યોદ્ધાઓ, જે જે પ્રદેશોમાં છે—'
સબાહ્લિકાન્કુરૂન્બ્રૂયાઃ પ્રાતિપેયાઞ્શરદ્વતઃ । સૂતપુત્રં તથા દ્રોણં સહપુત્રં જયદ્રથમ્
—બાહ્લિકો, કુરુઓ, પ્રતિપના પુત્રો, શરદ્વત, સૂતપુત્ર, દ્રોણ અને તેનો પુત્ર, જયદ્રથ—'
દુઃશાસનં વિકર્ણં ચ તથા દુર્યોધનં નૃપમ્ ભીષ્મં ચ બ્રૂહિ ગત્વા ત્વમાશુ ગચ્છ ચ માચિરમ્
—દુઃશાસન, વિકર્ણ અને રાજા દુર્યોધન, અને ભીષ્મ—તુ તુરંત જઈને તેમને આ વાત કહેજે, વિલંબ ન કરજે.'
યુધિષ્ઠિરઃ સાધુનૈવાભ્યુપેયો મા વોઽવધીદર્જુનો દેવગુપ્તઃ। રાજ્યં દદ્ધ્વં ધર્મરાજસ્ય તૂર્ણં યાચધ્વં વૈ પાણ્ડવં લોકવીરમ્
'યુધિષ્ઠિર પાસે સદ્ભાવથી જ જવું. દેવો દ્વારા રક્ષિત અર્જુનને અવગણશો નહીં. ધર્મરાજને રાજય ઝડપથી પાછું આપો; પાંડવ મહાવીર પાસે વિનંતી કરો.'
નૈતાદૃશો હિ યોધોઽસ્તિ પૃથિવ્યામિહ કશ્ચન। યથાવિધઃ સવ્યસાચી પાણ્ડવઃ સત્યવિક્રમઃ
'આ ધરતી પર અર્જુન જેવો વામહસ્તી, સત્યવીર પાંડવ જેવો યોદ્ધા બીજો કોઈ નથી.'
દેવૈર્હિ સંભૃતો દિવ્યો રથો ગાણ્ડીવધન્વનઃ । ન સજેયોમનુષ્યેણ મા સ્મ કૃદ્ધ્વં મનો યુધિ
'ગાંડીવધારી અર્જુનનું દૈવી રથ દેવોએ તૈયાર કર્યું છે; હું પણ યુદ્ધમાં તેને ટકી શકતો નથી. તમારો મન યુદ્ધ તરફ ન વાળો.'
ક્ષત્રતેજા બ્રહ્મચારી કૌમારાદપિ પાણ્ડવઃ। તેન સંયુગમેષ્યન્તિ મન્દા વિલપતો મમ
'પાંડવને બાળપણથી જ ક્ષત્રિયની તેજ અને બ્રહ્મચર્યનું વ્રત છે; મારા શબ્દો સાંભળીને પણ મૂર્ખો યુદ્ધ કરવા આવશે.'
દુર્યોધન નિવર્તસ્વ યુદ્ધાદ્ભરતસત્તમ । ન હિ યુદ્ધં પ્રશંસન્તિ સર્વાવસ્થમરિન્દમ
'દુર્યોધન, યુદ્ધમાંથી પાછો વળી જા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ; કોઈ પણ સ્થિતિમાં બુદ્ધિશાળી લોકો યુદ્ધને શ્રેષ્ઠ માનતા નથી.'
અલમર્ધં પૃથિવ્યાસ્તે સહામાત્યસ્ય જીવિતુમ્ । પ્રયચ્છ પાણ્ડુપુત્રાણાં યથોચિતમરિન્દમ
'આધો ધરતી અને તારા મંત્રીઓ સાથે જીવવું તને પૂરતું છે; પાંડુપુત્રોને તેમનો યોગ્ય હિસ્સો આપી દે, હે શત્રુવિજયી.'
એતદ્ધિ કુરવઃ સર્વે મન્યન્તે ધર્મસંહિતમ્ । યત્ત્વં પ્રશાન્તિં મન્યેથાઃ પાણ્ડુપુત્રૈર્મહાત્મભિઃ
'કુરુઓ બધાએ ધર્મને અનુરૂપ એવું જ માન્યું છે કે તું મહાત્મા પાંડુપુત્રો સાથે શાંતિ સ્થાપે.'
અઙ્ગેમાં સમવેક્ષસ્વ પુત્ર સ્વામેવ વાહિનીમ્ । જાત એષ તવાભાવસ્ત્વં તુ મોહાન્ન બુદ્ધ્યસે
'પુત્ર, આ સેનાને તારી જ માન; આ વૈર તારા માટે જ ઊભું થયું છે, પણ તું મોહવશ એ સમજતો નથી.'
ન ત્વહં યુદ્ધમિચ્છામિ નૈતદિચ્છતિ બાહ્લિકઃ। ન ચ ભીષ્મો ન ચ દ્રોણો નાશ્વત્થામા ન સઞ્જયઃ
'હું યુદ્ધ ઇચ્છતો નથી, બાહ્લિક પણ નથી ઇચ્છતો; ભીષ્મ, દ્રોણ, અશ્વત્થામા અને સંજય પણ યુદ્ધ નથી ઇચ્છતા.'