કેકયા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ સર્વે લોહિતકધ્વજાઃ । અક્ષૌહિણીપરિવૃતાઃ પાણ્ડવાનભિસંશ્રિતાઃ
કેકયાના પાંચેય ભાઈઓ, બધા લાલ ધ્વજ ધરાવતા, પાંડવો તરફે પોતાની અક્ષૌહિણી સાથે જોડાયા.
એતાનેતાવતસ્તત્ર તાનપશ્યં સમાગતાન્। યે પાણ્ડવાર્થે યોત્સ્યન્તિ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય વાહિનીમ્
હું ત્યાં બધાને એકઠા થયેલા જોયા—જે પાંડવો માટે ધૃતરાષ્ટ્રની સેના સામે લડવા તૈયાર હતા.
યો વેદ `માનુષં વ્યૂહં દૈવં ગાન્ધર્વમાસુરમ્। સ તત્ર સેનાપ્રમુખે ધૃષટદ્યુમ્નો મહારથઃ
જેને માનવ, દૈવી, ગંધર્વ અને આસુર વ્યૂહોનું જ્ઞાન છે—એ મહાન રથીઘૃષ્ટદ્યુમ્ન એ સેના આગળ હતો.
ભીષ્મઃ શાન્તનવો રાજન્ભાગઃ ક્લૃપ્તઃ શિખણ્ડિનઃ તં વિરાટોઽનુસંયાતા સાર્ધં મત્સ્યૈઃ પ્રહારિભિઃ
ભીષ્મ, શાંતનુપુત્ર, રાજન, શિખંડિના ભાગે મૂકાયો; વિરાટ પોતાના મચ્છયો સાથે તેના પાછળ ગયો.
જ્યેષ્ઠસ્ય પાણ્ડુપુત્રસ્ય ભાગો મદ્રાધિપો બલી। તૌ તુ તત્રાબ્રુવન્કેચિદ્વિષમૌ નો મતાવિતિ
પાંડુના મોટા પુત્રના ભાગે મદ્રના બલવાન રાજા મૂકાયો; પણ ત્યાં કેટલાકે કહ્યું—'અમારી મતો અલગ છે.'
દુર્યોધનઃ સહસુતઃ સાર્ધં ભ્રાતૃશતેન ચ। પ્રાચ્યાશ્ચ દાક્ષિણાત્યાશ્ચ ભીમસેનસ્ય ભાગતઃ
દુર્યોધન પોતાના પુત્રો અને સો ભાઈઓ સાથે, તથા પૂર્વ અને દક્ષિણના યોદ્ધાઓ, ભીમસેનના ભાગે મૂકાયા.
અર્જુનસ્ય તુ ભાગેન કર્ણે વૈકર્તનો મતઃ। અશ્વત્થામા વિકર્ણશ્ચ સૈન્ધવશ્ચ જયદ્રથઃ
અર્જુનના ભાગે કર્ણ, વિકર્તનપુત્ર, મૂકાયો; અશ્વત્થામા, વિકર્ણ, સૈંધવ અને જયદ્રથ પણ.
અશક્યાશ્ચૈવ યે કેચિત્પૃથિવ્યાં શૂરમાનિનઃ । સર્વાંસ્તાનર્જુનઃ પાર્થઃ કલ્પયામાસ ભાગતઃ
પૃથ્વી પર જે-જે પોતાને અપરાજય યોદ્ધા માને છે, એ બધાને અર્જુન, પૃથાપુત્ર, પોતાના ભાગે રાખ્યા.
મહેષ્વાંસા રાજપુત્રા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ કેકયાઃ । કેકયાનેવ ભાગેન કૃત્વા યોત્સ્યન્તિ સંયુગે
મહાન ધનુષ્યધારી કેકયાના પાંચ રાજપુત્રો, કેકયાના ભાગે મૂકાઈ, યુદ્ધમાં લડવા તૈયાર થયા.
તેષામેવ કૃતો ભાગો માલવાઃ સાલ્વકાસ્તથા। ત્રિગર્તાનાં ચ વૈ મુખ્યૌ યૌ તૌ સંશપ્તકાવિતિ
માલવો અને સાલ્વકો પણ તેમના ભાગે મૂકાયા; અને ત્રિગર્તના બે મુખ્ય યોદ્ધા, સંશપ્તકો તરીકે ઓળખાતા, એ પણ.
દુર્યોધનસુતાઃ સર્વે તથા દુઃશાસનસ્ય ચ। સૌભદ્રેણ કૃતો ભાગો રાજા ચૈવ બૃહદ્બલઃ
દુર્યોધનના બધા પુત્રો અને દુઃશાસનના પુત્રો, સુભદ્રાપુત્રના ભાગે મૂકાયા, સાથે રાજા બૃહદ્બલ પણ.
દ્રૌપદેયા મહેષ્વાસાઃ સુવર્ણવિકૃતધ્વજાઃ । ધૃષ્ટદ્યુમ્નમુખા દ્રોણમભિયાસ્યન્તિ ભારત
દ્રૌપદીના પુત્રો, મહાન ધનુષ્યધારી અને સુવર્ણ ધ્વજ ધરાવતા, ધૃષ્ટદ્યુમ્નના નેતૃત્વમાં, દ્રોણ સામે આગળ વધશે, હે ભારત.
ચેકિતાનઃ સોમદત્તં દ્વૈરથે યોદ્ધુમિચ્છતિ। ભોજં તુ કૃતવર્માણં યુયુધાનો યુયુત્સતિ
ચેકિતાન સોમદત્ત સાથે એકલ લડાઈ કરવા ઈચ્છે છે, જ્યારે યુયુધાનો ભોજ કુળના કૃતવર્મા સામે યુદ્ધ કરવા આતુર છે.
સહદેવસ્તુ માદ્રેયઃ શૂરઃ સંક્રન્દનો યુધિ। સ્વમંશં કલ્પયામાસ શ્યાલં તે સુબલાત્મજમ્
માદ્રીપુત્ર સાહસિક સહદેવ, જે યુદ્ધમાં બહાદુર છે, તેણે તારો સગો, સુબલપુત્ર, પોતાના ભાગરૂપે પસંદ કર્યો છે.
ઉલૂકં ચૈવ કૈતવ્યં યે ચ સારસ્વતા ગણાઃ। નકુલઃ કલ્પયામાસ ભાગં માદ્રવતીસુતઃ
માદ્રીપુત્ર નકુલએ કૈતવપુત્ર ઉલૂક અને સારસ્વત વંશના યુદ્ધવીરો સામે પોતાનું સ્થાન નક્કી કર્યું છે.
યે ચાન્યે પાર્થિવા રાજન્પ્રત્યુદ્યાસ્યન્તિ સઙ્ગરે। સમાહ્વાનેન તાંશ્ચાપિ પાણ્ડુપુત્રા અકલ્પયન્
હે રાજા, યુદ્ધમાં જે બીજા રાજાઓ સામે આવશે, પાંડુપુત્રોએ પણ તેમને ચિઠ્ઠીથી લલકાર્યા છે.
એવમેષામનીકાનિ પ્રવિભક્તાનિ ભાગશઃ। યત્તે કાર્યં સપુત્રસ્ય ક્રિયતાં તદકાલિકમ્
આ રીતે, આ સેનાઓ ભાગે-ભાગે વહેંચાઈ ગઈ છે; હવે તારા પુત્ર માટે જે કામ બાકી છે, તે વિલંબ ન રાખી પૂરું કર.
ન સન્તિ સર્વે પુત્રા મે મૂઢા દુર્દ્યૂતદેવિનઃ। યેષાં યુદ્ધં બલવતા ભીમેન રણમૂર્ધનિ
મારા બધા પુત્ર મૂર્ખ નથી કે દુર્ભાગ્યશાળી જુગારથી બરબાદ થયા છે; જેમનું યુદ્ધ ભીમ જેવા શક્તિશાળી સાથે છે.
રાજાનઃ પાર્થિવાઃ સર્વે પ્રોક્ષિતાઃ કાલધર્મણા । ગાણ્ડીવાગ્નિં પ્રવેક્ષ્યન્તિ પતઙ્ગા ઇવ પાવકમ્
બધા રાજાઓ અને શાસકો, સમયના નિયમથી ઘેરાયેલા, ગાંડીવના અગ્નિમાં પતંગિયાં જેમ ઝંપલાવશે.
વિદ્રુતાં વાહિનીં મન્યે કૃતવૈરૈર્મહાત્મભિઃ । તાં રણે કેઽનુયાસ્યન્તિ પ્રભગ્નાં પાણ્ડવૈર્યુધિ
મને લાગે છે કે મહાન આત્માઓએ, જે દુશ્મનાઈ પાળી છે, એ સેનાને વિખેરી નાખશે; પછી યુદ્ધમાં પાંડવો સામે તૂટેલી એ સેનાને કોણ અનુસરે?
સર્વે હ્યતિરથાઃ શૂરાઃ કીર્તિમન્તઃ પ્રતાપિનઃ । સૂર્યપાવકયોસ્તુલ્યાસ્તેજસા સમિતિંજયાઃ
બધા જ મહાવીર, પ્રસિદ્ધ અને શક્તિશાળી છે; તેઓ સૂર્ય અને અગ્નિ જેટલા તેજસ્વી છે અને યુદ્ધમાં વિજયી છે.
યેષાં યુધિષ્ઠિરો નેતા ગોપ્તા ચ મધુસૂદનઃ । યોધૌ ચ પાણ્ડવૌ વીરૌ સવ્યસાચિવૃકોદરૌ
યુદ્ધમાં જેમનો નેતા યુધિષ્ઠિર છે, જેમનો રક્ષક મધુસૂદન છે, અને બંને પાંડવ, અર્જુન તથા ભીમ, તેમના મુખ્ય યુદ્ધવીર છે.
નકુલઃ સહદેવશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ। સાત્યકિર્દ્રુપદશ્ચૈવ ધૃષ્ટકેતુશ્ચ સાનુજઃ
નકુલ, સહદેવ, પૃષ્ઠપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, સાથીકી, દ્રુપદ અને ધૃષ્ટકેતુ પોતાના ભાઈ સાથે છે.
ઉત્તમૌજાશ્ચ પાઞ્ચાલ્યો યુધામન્યુશ્ચ દુર્જયઃ। શિખણ્ડી ક્ષત્રદેવશ્ચ તથા વૈરાટિરુત્તરઃ
પાંચાલકુળના ઉત્તમૌજ, અપરાજિત યુધામન્યુ, શિખંડી, ક્ષત્રદેવ અને વિરાટપુત્ર ઉત્તર પણ છે.
કાશયશ્ચેદયશ્ચૈવ મત્સ્યાઃ સર્વે ચ સૃઞ્જયાઃ । વિરાટપુત્રો બભ્રુશ્ચ પાઞ્ચાલાશ્ચ પ્રભદ્રકાઃ
કાશી અને એડકના રાજાઓ, બધા મત્સ્ય અને શ્રુંજય, વિરાટપુત્ર બભ્રુ અને પ્રતિષ્ઠિત પાંચાલ પણ છે.
યેષાંમિન્દ્રોઽપ્યકામાનાં ન હરેત્પૃથિવીમિમામ્। વીરાણાં રણધીરાણાં યે ભિન્દ્યુઃ પર્વતાનપિ
જેઓની પાસે એવી શક્તિ છે કે ઇન્દ્ર પણ ઇચ્છ્યા વિના એમની ધરતી લઈ શકતો નથી—એવા યુદ્ધવીર, જે પર્વતોને પણ તોડી શકે.
તાન્સર્વગુણસંપન્નાનમનુષ્યપ્રતાપિનઃ । ક્રોશતો મમ દુષ્પુત્રો યોદ્ધુમિચ્છતિ સઞ્જય
આ બધા ગુણવાન અને માનવીય પરાક્રમ ધરાવનારા સામે, મારો દુષ્ટ પુત્ર ઊંચે અવાજે લલકારતો યુદ્ધ કરવા ઈચ્છે છે, સંજય.
ઉભૌ સ્વ એકજાતીયૌ તથોભૌ ભૂમિગોચરૌ । અથ કસ્માત્પાણ્ડવાનામેકતો મન્યસે જયમ્
બન્ને પક્ષ એક જ વંશના છે, બન્ને ધરતી પર ચાલે છે; તો પછી તું પાંડવોને જ કેમ વિજયી માને છે?
પિતામહં ચ દ્રોણં ચ કૃપં કર્ણં ચ દુર્જયમ્। જયદ્રથં સોમદત્તમશ્વત્થામાનમેવ ચ
પિતામહ, દ્રોણ, કૃપ, અપરાજિત કર્ણ, જયદ્રથ, સોમદત્ત અને અશ્વત્થામા પણ છે.
સુતેજસો મહેષ્વાસાનિન્દ્રોઽપિ સહિતોઽમરૈઃ । અશક્તઃ સમરે જેતું કિં પુનસ્તાત પાણ્ડવાઃ
બધા જ મહાશક્તિશાળી અને મહાન ધનુર્ધર છે—even ઇન્દ્ર દેવતાઓ સાથે મળીને પણ યુદ્ધમાં તેમને જીતવા અસમર્થ છે; તો પાંડવો કેવી રીતે જીતે?