એકં પ્રહારં યં દદ્યાં ભીમાય રુષિતો નૃપ। સ એવૈનં નયોદ્ધોરઃ ક્ષિપ્રં વૈવસ્વતક્ષયમ્
રાજા, જો હું ભીમને ગુસ્સામાં એક જ ઘા મારું, તો એ જ ઘા એની ભયાનક છાતી સાથે એને તરત જ યમલોક પહોંચાડી દેશે.
ઇચ્છેયં ચ ગદાહસ્તં રાજન્દ્રષ્ટું વૃકોદરમ્। સુચિરં પ્રાર્થિતો હ્યેષ મમ નિત્યં મનોરથઃ
હે રાજા, મને વ્રુકોદર ભીમને ગદા હાથમાં લઈને જોવાની ઇચ્છા છે; આ તો બહુ સમયથી મારું મનપસંદ સ્વપ્ન રહ્યું છે.
ગદયા નિહતો હ્યાજૌ મયા પાર્થો વૃકોદરઃ । વિશીર્ણગાવઃ પૃથિવીં પરાસુઃ પ્રપતિષ્યતિ
યુદ્ધમાં જો હું ગદાથી પૃથાના પુત્ર ભીમને ઘા મારું, તો એના અંગો તૂટી જશે અને એ નિર્વાણ થઈ જમીન પર પડી જશે.
ગદાપ્રહારાભિહતો હિમવાનપિ પર્વતઃ। સકૃન્મયા વિદીર્યેત ગિરિઃ શતસહસ્રધા
હિમાલય પણ જો મારી ગદાથી એકવાર ઘાયલ થાય, તો એ પર્વત પણ લાખો ટુકડામાં વિખુટો પડી જાય.
સ ચાપ્યેતદ્વિજાનાતિ વાસુદેવાર્જુનૌ તથા। દુર્યોધનસમો નાસ્તિ ગદાયામિતિ નિશ્ચયઃ
આ વાત તો વાસુદેવ અને અર્જુન પણ જાણે છે કે ગદા ચલાવવામાં દુર્યોધન સમો બીજો કોઈ નથી—આ તો નિશ્ચિત છે.
તત્તે વૃકોદરમયં ભયં વ્યેતુ મહાહવે। વ્યપનેષ્યામ્યહં હ્યેનં મા રાજન્વિમના ભવ
મોટા યુદ્ધમાં વ્રુકોદરથી તને જે ભય છે, એ ભૂલી જા; હું એને દૂર કરી દઈશ, રાજા, તું ચિંતા ન કર.
તસ્મિન્મયા હતે ક્ષિપ્રમર્જુનં બહવો રથાઃ । તુલ્યરૂપા વિશિષ્ટાશ્ચ ક્ષેપ્સ્યન્તિ ભરતર્ષભ
જ્યારે હું એને મારિ નાખીશ, ત્યારે અનેક રથીઓ, જે સમાન કે વધુ શક્તિશાળી છે, તરત જ અર્જુન પર તૂટી પડશે, હે ભરતવંશી.
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપો દ્રૌણિઃ કર્ણો ભૂરિશ્રવાસ્તથા । પ્રાગ્જ્યોતિષાધિપઃ શલ્યઃ સિન્ધુરાજો જયદ્રથઃ
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, કર્ણ, ભૂરિશ્રવાસ, પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા, શલ્ય, સિંધુનો રાજા અને જયદ્રથ—
એકૈક એષાં શક્તસ્તુ હન્તું ભારત પાણ્ડવાન્। સમેતાસ્તુ ક્ષણેનૈતાન્નેષ્યન્તિ યમસાદનમ્
આ બધામાંથી દરેક પાંડવોને એકલાએ મારી શકે છે, હે ભરત; અને જો બધા મળી જાય, તો પળમાં જ એમને યમલોક પહોંચાડી દેશે.
સમગ્રા પાર્થિવી સેના પાર્થમેકં ધનઞ્જયમ્। કસ્માદશક્તા નિર્જેતુમિતિ હેતુર્ન વિદ્યતે
આ આખી રાજસેના મળીને પણ પાર્થ ધનંજયને હરાવી શકે નહીં, એ માટે કોઈ કારણ નથી.
શરવ્રાતૈસ્તુ ભીષ્મેણ શતશો નિચિતોઽવશઃ। દ્રોણદ્રૌણિકૃપૈશ્ચૈવ ગન્તા પાર્થો યમક્ષયમ્
ભીષ્મના અસંખ્ય બાણવર્ષથી અને દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર તથા કૃપ દ્વારા ઘેરાઈને પાર્થ યમલોક જશે.
પિતામહોઽપિ ગાઙ્ગેયઃ શાન્તનોરધિ ભારત। બ્રહ્મર્પિસદૃશો જજ્ઞે દેવૈરપિ સુદુઃસહઃ
ભીષ્મ પિતામહ પણ, હે ભરત, શાંતનુના પુત્ર છે; એ તો બ્રહ્માસ્ત્ર જેવી તેજસ્વી પેદા થયા છે અને દેવતાઓ માટે પણ દુર્લંઘ્ય છે.
ન હન્તા વિદ્યતે ચાપિ રાજન્ભીષ્મસ્ય કશ્ચન। પિત્રા હ્યુક્તઃ પ્રસન્નેન નાકામસ્ત્વં મરિષ્યસિ
રાજા, ભીષ્મને મારનાર કોઈ નથી; કારણ કે એના પિતા ખુશ થઈને કહ્યું હતું—'તારી ઇચ્છા વિના તું મરશે નહીં.'
બ્રહ્મર્ષેશ્ચ ભરદ્વાજાદ્દ્રોણો દ્રોણ્યામજાયત। દ્રોણાજ્જજ્ઞે મહારાજ દ્રૌણિશ્ચ પરમાશ્ત્રવિત્
દ્રોણ મહર્ષિ ભરદ્વાજના પુત્ર છે, અને દ્રોણથી જ અતિશય શસ્ત્રવિદ્યા ધરાવતો દ્રોણપુત્ર જન્મ્યો, હે મહારાજ.
કૃપશ્ચાચાર્યમુખ્યોયં મહર્ષેર્ગૌતમાદપિ । શરસ્તમ્બોદ્ભવઃ શ્રીમાનવધ્ય ઇતિ મે મતિઃ
કૃપાચાર્ય, જે ગુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ છે, મહર્ષિ ગૌતમના વંશજ છે; એ બાણોના ઢગલામાંથી જન્મેલા, મહિમાવાન અને મારા મત પ્રમાણે અજય છે.
અયોનિજાસ્ત્રયો હ્યેતે પિતા માતા ચ માતુલઃ । અશ્વત્થામ્નો મહારાત સ ચ શૂરઃ સ્થિતો મમ
આ ત્રણ—પિતા, માતા અને મામા—માતૃગર્ભથી જન્મેલા નથી; અને અશ્વત્થામા, હે મહારાજ, એ પણ પરાક્રમી છે અને મારા પક્ષે ઊભો છે.
સર્વ એતે મહારાજ દેવકલ્પા મહારથાઃ। શક્રસ્યાપિ વ્યથાં કુર્યુઃ સંયુગે ભરતર્ષભ
આ બધા, હે મહારાજ, દેવતાસમાન મહારથીઓ છે; યુદ્ધમાં તો એ ઇન્દ્રને પણ મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે, હે ભરતવંશી.
નૈતેષામર્જુનઃ શક્ત એકૈકં પ્રતિવીક્ષિતુમ્। સહિતાસ્તુ નરવ્યાઘ્રા હનિષ્યન્તિ ધનઞ્જયમ્
અર્જુન આમાંથી એકને પણ એકલાએ સામનો કરી શકે તેમ નથી; પણ જો બધા મળીને આવે, તો એ પુરુષશાર્દૂલ ધનંજયને મારી નાખશે.
ભીષ્માદ્રોણકૃપાણાં ચ તુલ્યઃ કર્ણો મતો મમ। અનુજ્ઞાતશ્ચ રામેણ મત્સમોઽસીતિ ભારત
મારે દ્રષ્ટિએ, કર્ણ ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપા જેટલો જ છે; અને રામના અનુમતિથી, એ પોતાને મારી સમાન ગણાવે છે, હે ભારત.
કુણ્ડલે રુચિરે ચાસ્તાં કર્ણસ્ય સહજે શુભે । તે શચ્યર્થં મહેન્દ્રેણ યાચિતઃ સ પરન્તપઃ
કર્ણના જન્મથી મળેલા તેજસ્વી અને શુભ કુંડળો રહેવા દે; એ કુંડળો મહેન્દ્રે શચી માટે એ પરાક્રમી પાસેથી માગ્યા હતા.
અમોઘયા મહારાજ શક્ત્યા પરમભીમયા। તસ્ય શક્ત્યોપગૂઢસ્ય કસ્માજ્જીવેદ્ધનઞ્જયઃ
હે મહારાજ, કર્ણ પાસે અચૂક અને ભયાનક શક્તિ છે; એ શસ્ત્રથી ઘેરાયેલા ધનંજય કેમ જીવતો રહી શકે?
વિજયો મે ધ્રુવં રાજન્ફલં પાણાવિવાહિતમ્। અભિવ્યક્તઃ પરેષાં ચ કૃત્સ્નો ભુવિ પરાજયઃ
હે રાજા, મારી જીત નિશ્ચિત છે, જેમ કે મારા અડગ પ્રયત્નનું ફળ પણ નિશ્ચિત છે; અને દુશ્મનોનો સંપૂર્ણ પરાજય સ્પષ્ટ દેખાય છે.
અહ્ના હ્યેકેન ભીષ્મોયં પ્રયુતં હન્તિ ભારત। તત્સમાશ્ચ મહેષ્વાસા દ્રોણદ્રૌણિકૃપા અપિ
હે ભારત, ભીષ્મ એક જ દિવસે દસ હજાર લોકોને મારી શકે છે; અને દ્રોણ, દ્રૌણિ તથા કૃપા જેવા મહાન ધનુર્ધર પણ એના સમાન છે.
સંશપ્તકાનાં વૃન્દાનિ ક્ષત્રિયાણાં પરન્તપ। અર્જુનં વયમસ્માન્વા નિહન્યાત્કપિકેતનઃ
હે શત્રુવિજયી, અર્જુન અમને મારે કે અમે એને, બંને રીતે સંશપ્તકો અને ક્ષત્રિયોની ટોળીઓ નાશ પામશે.
તાંશ્ચાલમિતિ મન્યન્તે સવ્યસાચિવધે ધૃતાઃ। પાર્થિવાઃ સ ભવાંસ્તેભ્યો હ્યકસ્માદ્વ્યથતે કથમ્
જે રાજાઓ અર્જુનના વિનાશ માટે દૃઢનિશ્ચયી છે, તેઓ એ યોદ્ધાઓને અડગ માને છે; તો એમાં તું કેમ અચાનક ગભરાઈ ગયો?
ભીમસેને ચ નિહતે કોઽન્યો યુધ્યેત ભારત। પરેષાં તન્મમાચક્ષ્વ યદિ વેત્થ પરન્તપ
હે ભારત, જો ભીમસેન મારાઈ જાય તો દુશ્મન પક્ષમાં બીજું કોણ લડશે? હે પરાક્રમી, જો જાણતો હોય તો મને કહેજે.
પઞ્ચ તે ભ્રાતરઃ સર્વે ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽથ સાત્યકિઃ । પરેષાં સપ્ત યે રાજન્યોધાઃ સારં બલં મતમ્
તારા પાંચેય ભાઈઓ, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને સાત્યકી—આ સાત જણ દુશ્મન પક્ષના મુખ્ય યોદ્ધા ગણાય છે.
અસ્માકં તુ વિશિષ્ટા યે ભીષ્મદ્રોણકૃપાદયઃ । દ્રૌણિર્વિકર્તનઃ કર્ણઃ સોમદત્તોથ બાહ્લિકઃ
પણ આપણા પક્ષમાં ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપા, દ્રૌણિ, વિકર્તનપુત્ર, કર્ણ, સોમદત્ત અને બાહ્લિક વિશિષ્ટ ગણાય છે.
પ્રાગ્જ્યોતિષાધિપઃ શલ્ય આવન્ત્યૌ ચ જયદ્રથઃ। દુઃશાસનો દુર્મખશ્ચ દુઃસહશ્ચ વિશાંપતે
પ્રાગ્જ્યોતિષના રાજા, શલ્ય, બે અવંતિ, જયદ્રથ, દુશાસન, દુર્મુખ અને દુઃસહ—હે જનપતિ, એ પણ છે.
શ્રુતાયુશ્ચિત્રસેનશ્ચ પુરુમિત્રો વિવિંશતિઃ। શલો ભૂરિશ્રવાશ્ચૈવ વિકર્ણશ્ચ તવાત્મજઃ
શ્રુતાયુ, ચિત્રસેન, પુરુમિત્ર, વિવિંશતિ, શલ, ભૂરિશ્રવ અને વિકર્ણ—એ તારો પોતાનો પુત્ર છે.