તે રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય સામાત્યસ્ય મહારથાઃ । વૈરં પ્રતિકરિષ્યન્તિ કુલોચ્છેદેન પાણ્ડવાઃ
પાંડવો, જે મહાન રથીઓ છે, રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર અને તેમના મંત્રીઓ સાથેના શત્રુત્વનો બદલો આખું કુળ નાશ કરીને લેશે.
તતો દ્રોણોઽબ્રવીદ્ભીષ્મઃ કૃપો દ્રૌણિશ્ચ ભારત। મત્વા માં મહતીં ચિન્તામાસ્થિતંવ્યથિતેન્દ્રિયં
પછી દ્રોણ, ભીષ્મ, કૃપ અને દ્રોણપુત્રે, હે ભારત, મને ભારે ચિંતામાં અને વ્યાકુળ જોઈને આમ કહ્યું:
અભિદ્રુગ્ધાઃ પરે ચેન્નો ન ભેતવ્યં પરન્તપ। અસમર્થાઃ પરે જેતુમસ્માન્યુધિ સમાસ્થિતાન્
શત્રુઓ જો અમને હુમલો કરે, તો ભય રાખવાની જરૂર નથી, હે શત્રુઓને તપાવનાર. યુદ્ધમાં અમે બધા સાથે છીએ, ત્યારે શત્રુઓ અમને જીતવામાં અસમર્થ છે.
એકૈકશઃ સમર્થાઃ સ્મો વિજેતું સર્વપાર્થિવાન્। આગચ્છન્તુ વિનેષ્યામો દર્પમેષાં શિતૈઃ શરૈઃ
અમે દરેક એકલા પણ બધા રાજાઓને જીતવાની ક્ષમતા રાખીએ છીએ. તેઓ આવે, તો અમે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમનો અભિમાન દમાવી દઈશું.
પુરૈકેન હિ ભીષ્મેણ વિજિતાઃ સર્વપાર્થિવાઃ। મૃતે પિતર્યતિક્રુદ્ધો રથેનૈકેન ભારત
પહેલાં ભીષ્મ એકલા જ બધા રાજાઓને જીત્યા હતા. પિતાજીનું અવસાન થયા પછી, ભારે ગુસ્સામાં, તેમણે એક રથથી તેમને પરાજય આપ્યો હતો, હે ભારત.
જઘાન સુબહૂંસ્તેષાં સંરબ્ધઃ કુરુસત્તમઃ। તતસ્તે શરણં જગ્મુર્દેવવ્રતમિમં ભયાત્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીષ્મે, ક્રોધથી, ઘણા રાજાઓને માર્યા હતા. પછી, ભયથી, તેઓ બધા દેવવ્રતના શરણમાં ગયા.
સ ભીષ્મઃ સુસમર્થોઽયમસ્માભિઃ સહિતો રણે। પરાન્વિજેતું તસ્માત્તે વ્યેતુ ભીર્ભરતર્ષભ
એ જ ભીષ્મ, ખૂબ જ શક્તિશાળી, હવે યુદ્ધમાં અમારે સાથે છે, શત્રુઓને હરાવવા માટે. તેથી, તું તારો ભય દૂર કર, હે ભારતમાં શ્રેષ્ઠ.
ઇત્યેષાં નિશ્ચયો હ્યાસીત્તત્કાલેઽમિતતેજસામ્। પુરા તેષાં પૃથિવી કૃત્સ્નાસીદ્વશવર્તિની
ત્યારે, અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા એ લોકોનો નિશ્ચય એવો હતો. એ સમયમાં, આખી ધરતી તેમના વશમાં હતી.
અસ્માન્પુનરમી નાદ્ય સમર્થા જેતુમાહવે। છિન્નપક્ષાઃ પરે હ્યદ્ય વીર્યહીનાશ્ચ પાણ્ડવાઃ
આ શત્રુઓ આજે અમને યુદ્ધમાં જીતવામાં અસમર્થ છે. પાંડવો આજે પાંખ કપાયેલા પક્ષીઓ જેવા છે, તેઓ શક્તિથી વંચિત છે.
અસ્મત્સંસ્થા ચ પૃથિવી વર્તતે ભરતર્ષભ। એકાર્થાઃ સુખદુઃખેષુ સમાનીતાશ્ચ પાર્થિવાઃ
ધરતી હવે આપણા કબજામાં છે, હે ભારતમાં શ્રેષ્ઠ. બધા રાજાઓ અમારે સાથે એકતામાં છે, સુખ-દુઃખમાં ભાગીદાર છે.
અપ્યગ્નિં પ્રવિશેયુસ્તે સમુદ્રં વા પરન્તપ। મદર્થં પાર્થિવાઃ સર્વે તદ્વિદ્ધિ કુરુસત્તમ
બધા રાજાઓ, હે શત્રુઓને તપાવનાર, મારા માટે અગ્નિમાં કે સમુદ્રમાં પણ પ્રવેશી જાય, એ જાણ, હે કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ.
ઉન્મત્તમિવ ચાપિ ત્વાં પ્રહસન્તીહ દુઃખિતમ્। વિલપન્તં બહુવિધં ભીતં પરવિકત્થને
અહીં, તેઓ તને પાગલ સમજી મજાક કરે છે, કારણ કે તું દુઃખી છે, અનેક રીતે રડતો અને ડરતો છે, અને શત્રુઓની વખાણ કરે છે.
એષાં હ્યેકૈકશો રાજ્ઞાં સમર્થં પાણ્ડવાન્પ્રતિ । આત્માનં મન્યતે સર્વો વ્યેતુ તે ભયમાગતમ્
આ દરેક રાજા પોતે પાંડવોને હરાવવા સક્ષમ છે એવું માને છે. તારો ઉદભવેલો ભય દૂર થવો જોઈએ.
જેતું સમગ્રાં સેનાં મે વાસવોઽપિ ન શક્નુયાત્। હન્તુમક્ષય્યરૂપેયં બ્રહ્મણોઽપિ સ્વયંભુવઃ
મારી આખી સેના તો વસવ પણ હરાવી શકતો નથી. આ સેના અક્ષય છે, સ્વયંભૂ બ્રહ્મા પણ તેને નાશી શકતા નથી.
યુધિષ્ઠિરઃ પુરં હિત્વા પઞ્ચગ્રામાન્સ યાચતે। ભીતો હિ મામકાત્સૈન્યાત્પ્રભાવાચ્ચૈવ મે વિભો
યુધિષ્ઠિર પોતાનું શહેર છોડી, હવે માત્ર પાંચ ગામ માગે છે. તે મારી સેના અને શક્તિથી ડર્યો છે, હે મહાન.
સમર્થં મન્યસે યચ્ચ કુન્તીપુત્રં વૃકોદરમ્। તન્મિથ્યા ન હિ મે કૃત્સ્નં પ્રભાવં વેત્સિ ભારત
તને લાગે છે કે કુંતીપુત્ર ભીમ સક્ષમ છે, પણ એ ખોટું છે. તું મારી સંપૂર્ણ શક્તિ જાણતો નથી, હે ભારત.
મત્સમો હિ ગદાયુદ્ધે પૃથિવ્યાં નાસ્તિ કશ્ચન। નાસીત્કશ્ચિદતિક્રાન્તો ભવિતા ન ચ કશ્ચન
માટી પર ગદા યુદ્ધમાં મારા સમાન કોઈ નથી. ક્યારેય હતો નહીં અને ક્યારેય થશે નહીં, જે મને પાર કરી શકે.
યુક્તો દુઃખોષિતશ્ચાહં વિદ્યાપારગતસ્તથા। તસ્માન્ન ભીમાન્નાન્યેભ્યો ભયં મે વિદ્યતે ક્વચિત્
હું કુશળ છું, દુઃખથી પકવાયો છું અને જ્ઞાનમાં પારંગત છું. તેથી, ભીમ કે બીજાઓનો મને ક્યાંયે ભય નથી.
દુર્યોધનસમો નાસ્તિ ગદાયામિતિ નિશ્ચયઃ। સઙ્કર્ષણસ્ય ભવને યત્તદૈનમુપાવસમ્
દુર્યોધન સમાન ગદા ચલાવનાર કોઈ નથી, એ નિશ્ચય છે. સંકર્ષણના ઘરમાં જે શીખ્યું, એ મેં પકડી લીધું છે.
યુદ્ધે સઙ્કર્ષણસમો બલેનાભ્યધિકો ભુવિ। ગદાપ્રહારં ભીમો મે ન જાતુ વિષહેદ્યુધિ
યુદ્ધમાં હું સંકર્ષણ સમાન છું અને પૃથ્વી પર બળમાં વધુ છું. ભીમ મારા ગદાના પ્રહારને ક્યારેય સહન કરી શકતો નથી.
એકં પ્રહારં યં દદ્યાં ભીમાય રુષિતો નૃપ। સ એવૈનં નયોદ્ધોરઃ ક્ષિપ્રં વૈવસ્વતક્ષયમ્
રાજા, જો હું ભીમને ગુસ્સામાં એક જ ઘા મારું, તો એ જ ઘા એની ભયાનક છાતી સાથે એને તરત જ યમલોક પહોંચાડી દેશે.
ઇચ્છેયં ચ ગદાહસ્તં રાજન્દ્રષ્ટું વૃકોદરમ્। સુચિરં પ્રાર્થિતો હ્યેષ મમ નિત્યં મનોરથઃ
હે રાજા, મને વ્રુકોદર ભીમને ગદા હાથમાં લઈને જોવાની ઇચ્છા છે; આ તો બહુ સમયથી મારું મનપસંદ સ્વપ્ન રહ્યું છે.
ગદયા નિહતો હ્યાજૌ મયા પાર્થો વૃકોદરઃ । વિશીર્ણગાવઃ પૃથિવીં પરાસુઃ પ્રપતિષ્યતિ
યુદ્ધમાં જો હું ગદાથી પૃથાના પુત્ર ભીમને ઘા મારું, તો એના અંગો તૂટી જશે અને એ નિર્વાણ થઈ જમીન પર પડી જશે.
ગદાપ્રહારાભિહતો હિમવાનપિ પર્વતઃ। સકૃન્મયા વિદીર્યેત ગિરિઃ શતસહસ્રધા
હિમાલય પણ જો મારી ગદાથી એકવાર ઘાયલ થાય, તો એ પર્વત પણ લાખો ટુકડામાં વિખુટો પડી જાય.
સ ચાપ્યેતદ્વિજાનાતિ વાસુદેવાર્જુનૌ તથા। દુર્યોધનસમો નાસ્તિ ગદાયામિતિ નિશ્ચયઃ
આ વાત તો વાસુદેવ અને અર્જુન પણ જાણે છે કે ગદા ચલાવવામાં દુર્યોધન સમો બીજો કોઈ નથી—આ તો નિશ્ચિત છે.
તત્તે વૃકોદરમયં ભયં વ્યેતુ મહાહવે। વ્યપનેષ્યામ્યહં હ્યેનં મા રાજન્વિમના ભવ
મોટા યુદ્ધમાં વ્રુકોદરથી તને જે ભય છે, એ ભૂલી જા; હું એને દૂર કરી દઈશ, રાજા, તું ચિંતા ન કર.
તસ્મિન્મયા હતે ક્ષિપ્રમર્જુનં બહવો રથાઃ । તુલ્યરૂપા વિશિષ્ટાશ્ચ ક્ષેપ્સ્યન્તિ ભરતર્ષભ
જ્યારે હું એને મારિ નાખીશ, ત્યારે અનેક રથીઓ, જે સમાન કે વધુ શક્તિશાળી છે, તરત જ અર્જુન પર તૂટી પડશે, હે ભરતવંશી.
ભીષ્મો દ્રોણઃ કૃપો દ્રૌણિઃ કર્ણો ભૂરિશ્રવાસ્તથા । પ્રાગ્જ્યોતિષાધિપઃ શલ્યઃ સિન્ધુરાજો જયદ્રથઃ
ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ, દ્રોણપુત્ર, કર્ણ, ભૂરિશ્રવાસ, પ્રાગ્જ્યોતિષનો રાજા, શલ્ય, સિંધુનો રાજા અને જયદ્રથ—
એકૈક એષાં શક્તસ્તુ હન્તું ભારત પાણ્ડવાન્। સમેતાસ્તુ ક્ષણેનૈતાન્નેષ્યન્તિ યમસાદનમ્
આ બધામાંથી દરેક પાંડવોને એકલાએ મારી શકે છે, હે ભરત; અને જો બધા મળી જાય, તો પળમાં જ એમને યમલોક પહોંચાડી દેશે.
સમગ્રા પાર્થિવી સેના પાર્થમેકં ધનઞ્જયમ્। કસ્માદશક્તા નિર્જેતુમિતિ હેતુર્ન વિદ્યતે
આ આખી રાજસેના મળીને પણ પાર્થ ધનંજયને હરાવી શકે નહીં, એ માટે કોઈ કારણ નથી.