પ્રત્યાદનં ચ રાજ્યસ્ય કાર્યમૂચુર્નરાધિપાઃ । ભવતઃ સાનુબન્ધસ્ય સમુચ્છેદં ચિકીર્ષવઃ
એકઠા થયેલા રાજાઓએ કહ્યું કે રાજ્ય પાછું આપવું જોઈએ અને તેઓ તમારો અને તમારા સાથીઓનો અંત લાવવા ઈચ્છે છે.
શ્રુત્વા ચૈવં મયોસ્તાસ્તુ ભીષ્મદ્રોણકૃપાસ્તદા। જ્ઞાતિક્ષયભયાદ્રાજન્ભીતેન ભરતર્ષભ
આ સાંભળીને, ભીષ્મ, દ્રોણ, કૃપ અને હું પોતે, હે ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ, આપણા કુળના વિનાશના ભયથી ડરી ગયા.
તતઃ સ્થાસ્યન્તિ સમયે પાણ્ડવા ઇતિ મે મતિઃ। સમુચ્છેદં હિ નઃ કૃત્સ્નં વાસુદેવશ્ચિકીર્ષતિ
મને લાગે છે કે પાંડવો કરારનું પાલન કરશે, કારણ કે વાસુદેવ અમારો સંપૂર્ણ વિનાશ ઈચ્છતા નથી.
ઋતે ચ વિદુરાત્સર્વે યૂયં વધ્યા મતા મમ। ધૃતરાષ્ટ્રસ્તુ ધર્મજ્ઞો ન વધ્યઃ કુરુસત્તમઃ
વિદુરને છોડીને, હું બધા તમને મૃત્યુયોગ્ય માનું છું; પણ ધૃતરાષ્ટ્ર ધર્મ જાણે છે, તેથી એ મારવા યોગ્ય નથી, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
સમુચ્છેદં ચ કૃત્સ્નં નઃ કૃત્વા તાત જનાર્દનઃ। એકરાજ્યં કુરૂણાં સ્મ ચિકીર્ષતિ યુધિષ્ઠિરે
જો જનાર્દન અમારો સંપૂર્ણ વિનાશ કરે, તો એ યુધિષ્ઠિરને કુરુઓનું એકમાત્ર રાજા બનાવવા ઈચ્છે છે, પિતા.
તત્ર કિં પ્રાપ્તકાલં નઃ પ્રણિપાતઃ પલાયનમ્। પ્રાણાન્વા સંપરિત્યજ્ય પ્રતિયુધ્યામાહે પરાન્
આ સ્થિતિમાં, આપણા માટે યોગ્ય શું છે—આપણા શિર નમાવવું કે ભાગી જવું? કે પછી જીવ ત્યજીને દુશ્મનો સામે લડી લઈએ?
પ્રતિયુદ્ધે તુ નિયતઃ સ્યાદસ્માકં પરાજયઃ। યુધિષ્ઠિરસ્ય સર્વે હિ પાર્થિવા વશવર્તિનઃ
પણ યુદ્ધમાં તો આપણો હાર નક્કી છે, કારણ કે બધા રાજાઓ યુધિષ્ઠિરના વશમાં છે.
વિરક્તરાષ્ટ્રાશ્ચ વયં મિત્રાણિ કુપિતાનિ નઃ। ધિક્કૃતાઃ પાર્થિવૈઃ સર્વૈઃ સ્વજનેન ચ સર્વશઃ
અમે આપણા રાજ્યથી વિમુખ થઈ ગયા છીએ, મિત્રો આપણાથી રીસાઈ ગયા છે, અને બધા રાજાઓ તથા પોતાના લોકો તરફથી અપમાનિત થયા છીએ.
પ્રણિપાતે ન દોષોસ્તિ સન્ધિર્નઃ શાશ્વતીઃ સમાઃ। પિતરં ત્વેવ શોચામિ પ્રજ્ઞાનેત્રં જનાધિપમ્
આપણા શિરણમાવવાથી કોઈ દોષ નથી; સંધિથી આપણને લાંબા સમય સુધી શાંતિ મળી શકે. પણ મને તો ફક્ત પિતા માટે દુઃખ થાય છે, જે જ્ઞાનથી ભરપૂર છે.
મત્કૃતે દુઃખમાપન્નં ક્લેશં પ્રાપ્તમનન્તકમ્। કૃતં હિ તવ પુત્રૈશ્ચ પરેષામવરોધનમ્ । મત્પ્રયાર્થં પુરૈવૈતદ્વિદિતં તે નરોત્તમ
મારા કારણે પિતાએ અનંત દુઃખ અને કષ્ટ ભોગવ્યા છે; તમારા પુત્રોએ પણ મારા માટે બીજાઓને ઘેર્યા છે—આ વાત તમને સારી રીતે ખબર છે, હે મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ.
તે રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય સામાત્યસ્ય મહારથાઃ । વૈરં પ્રતિકરિષ્યન્તિ કુલોચ્છેદેન પાણ્ડવાઃ
પાંડવો, જે મહાન રથીઓ છે, રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર અને તેમના મંત્રીઓ સાથેના શત્રુત્વનો બદલો આખું કુળ નાશ કરીને લેશે.
તતો દ્રોણોઽબ્રવીદ્ભીષ્મઃ કૃપો દ્રૌણિશ્ચ ભારત। મત્વા માં મહતીં ચિન્તામાસ્થિતંવ્યથિતેન્દ્રિયં
પછી દ્રોણ, ભીષ્મ, કૃપ અને દ્રોણપુત્રે, હે ભારત, મને ભારે ચિંતામાં અને વ્યાકુળ જોઈને આમ કહ્યું:
અભિદ્રુગ્ધાઃ પરે ચેન્નો ન ભેતવ્યં પરન્તપ। અસમર્થાઃ પરે જેતુમસ્માન્યુધિ સમાસ્થિતાન્
શત્રુઓ જો અમને હુમલો કરે, તો ભય રાખવાની જરૂર નથી, હે શત્રુઓને તપાવનાર. યુદ્ધમાં અમે બધા સાથે છીએ, ત્યારે શત્રુઓ અમને જીતવામાં અસમર્થ છે.
એકૈકશઃ સમર્થાઃ સ્મો વિજેતું સર્વપાર્થિવાન્। આગચ્છન્તુ વિનેષ્યામો દર્પમેષાં શિતૈઃ શરૈઃ
અમે દરેક એકલા પણ બધા રાજાઓને જીતવાની ક્ષમતા રાખીએ છીએ. તેઓ આવે, તો અમે તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમનો અભિમાન દમાવી દઈશું.
પુરૈકેન હિ ભીષ્મેણ વિજિતાઃ સર્વપાર્થિવાઃ। મૃતે પિતર્યતિક્રુદ્ધો રથેનૈકેન ભારત
પહેલાં ભીષ્મ એકલા જ બધા રાજાઓને જીત્યા હતા. પિતાજીનું અવસાન થયા પછી, ભારે ગુસ્સામાં, તેમણે એક રથથી તેમને પરાજય આપ્યો હતો, હે ભારત.
જઘાન સુબહૂંસ્તેષાં સંરબ્ધઃ કુરુસત્તમઃ। તતસ્તે શરણં જગ્મુર્દેવવ્રતમિમં ભયાત્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીષ્મે, ક્રોધથી, ઘણા રાજાઓને માર્યા હતા. પછી, ભયથી, તેઓ બધા દેવવ્રતના શરણમાં ગયા.
સ ભીષ્મઃ સુસમર્થોઽયમસ્માભિઃ સહિતો રણે। પરાન્વિજેતું તસ્માત્તે વ્યેતુ ભીર્ભરતર્ષભ
એ જ ભીષ્મ, ખૂબ જ શક્તિશાળી, હવે યુદ્ધમાં અમારે સાથે છે, શત્રુઓને હરાવવા માટે. તેથી, તું તારો ભય દૂર કર, હે ભારતમાં શ્રેષ્ઠ.
ઇત્યેષાં નિશ્ચયો હ્યાસીત્તત્કાલેઽમિતતેજસામ્। પુરા તેષાં પૃથિવી કૃત્સ્નાસીદ્વશવર્તિની
ત્યારે, અપરિમિત શક્તિ ધરાવતા એ લોકોનો નિશ્ચય એવો હતો. એ સમયમાં, આખી ધરતી તેમના વશમાં હતી.
અસ્માન્પુનરમી નાદ્ય સમર્થા જેતુમાહવે। છિન્નપક્ષાઃ પરે હ્યદ્ય વીર્યહીનાશ્ચ પાણ્ડવાઃ
આ શત્રુઓ આજે અમને યુદ્ધમાં જીતવામાં અસમર્થ છે. પાંડવો આજે પાંખ કપાયેલા પક્ષીઓ જેવા છે, તેઓ શક્તિથી વંચિત છે.
અસ્મત્સંસ્થા ચ પૃથિવી વર્તતે ભરતર્ષભ। એકાર્થાઃ સુખદુઃખેષુ સમાનીતાશ્ચ પાર્થિવાઃ
ધરતી હવે આપણા કબજામાં છે, હે ભારતમાં શ્રેષ્ઠ. બધા રાજાઓ અમારે સાથે એકતામાં છે, સુખ-દુઃખમાં ભાગીદાર છે.
અપ્યગ્નિં પ્રવિશેયુસ્તે સમુદ્રં વા પરન્તપ। મદર્થં પાર્થિવાઃ સર્વે તદ્વિદ્ધિ કુરુસત્તમ
બધા રાજાઓ, હે શત્રુઓને તપાવનાર, મારા માટે અગ્નિમાં કે સમુદ્રમાં પણ પ્રવેશી જાય, એ જાણ, હે કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ.
ઉન્મત્તમિવ ચાપિ ત્વાં પ્રહસન્તીહ દુઃખિતમ્। વિલપન્તં બહુવિધં ભીતં પરવિકત્થને
અહીં, તેઓ તને પાગલ સમજી મજાક કરે છે, કારણ કે તું દુઃખી છે, અનેક રીતે રડતો અને ડરતો છે, અને શત્રુઓની વખાણ કરે છે.
એષાં હ્યેકૈકશો રાજ્ઞાં સમર્થં પાણ્ડવાન્પ્રતિ । આત્માનં મન્યતે સર્વો વ્યેતુ તે ભયમાગતમ્
આ દરેક રાજા પોતે પાંડવોને હરાવવા સક્ષમ છે એવું માને છે. તારો ઉદભવેલો ભય દૂર થવો જોઈએ.
જેતું સમગ્રાં સેનાં મે વાસવોઽપિ ન શક્નુયાત્। હન્તુમક્ષય્યરૂપેયં બ્રહ્મણોઽપિ સ્વયંભુવઃ
મારી આખી સેના તો વસવ પણ હરાવી શકતો નથી. આ સેના અક્ષય છે, સ્વયંભૂ બ્રહ્મા પણ તેને નાશી શકતા નથી.
યુધિષ્ઠિરઃ પુરં હિત્વા પઞ્ચગ્રામાન્સ યાચતે। ભીતો હિ મામકાત્સૈન્યાત્પ્રભાવાચ્ચૈવ મે વિભો
યુધિષ્ઠિર પોતાનું શહેર છોડી, હવે માત્ર પાંચ ગામ માગે છે. તે મારી સેના અને શક્તિથી ડર્યો છે, હે મહાન.
સમર્થં મન્યસે યચ્ચ કુન્તીપુત્રં વૃકોદરમ્। તન્મિથ્યા ન હિ મે કૃત્સ્નં પ્રભાવં વેત્સિ ભારત
તને લાગે છે કે કુંતીપુત્ર ભીમ સક્ષમ છે, પણ એ ખોટું છે. તું મારી સંપૂર્ણ શક્તિ જાણતો નથી, હે ભારત.
મત્સમો હિ ગદાયુદ્ધે પૃથિવ્યાં નાસ્તિ કશ્ચન। નાસીત્કશ્ચિદતિક્રાન્તો ભવિતા ન ચ કશ્ચન
માટી પર ગદા યુદ્ધમાં મારા સમાન કોઈ નથી. ક્યારેય હતો નહીં અને ક્યારેય થશે નહીં, જે મને પાર કરી શકે.
યુક્તો દુઃખોષિતશ્ચાહં વિદ્યાપારગતસ્તથા। તસ્માન્ન ભીમાન્નાન્યેભ્યો ભયં મે વિદ્યતે ક્વચિત્
હું કુશળ છું, દુઃખથી પકવાયો છું અને જ્ઞાનમાં પારંગત છું. તેથી, ભીમ કે બીજાઓનો મને ક્યાંયે ભય નથી.
દુર્યોધનસમો નાસ્તિ ગદાયામિતિ નિશ્ચયઃ। સઙ્કર્ષણસ્ય ભવને યત્તદૈનમુપાવસમ્
દુર્યોધન સમાન ગદા ચલાવનાર કોઈ નથી, એ નિશ્ચય છે. સંકર્ષણના ઘરમાં જે શીખ્યું, એ મેં પકડી લીધું છે.
યુદ્ધે સઙ્કર્ષણસમો બલેનાભ્યધિકો ભુવિ। ગદાપ્રહારં ભીમો મે ન જાતુ વિષહેદ્યુધિ
યુદ્ધમાં હું સંકર્ષણ સમાન છું અને પૃથ્વી પર બળમાં વધુ છું. ભીમ મારા ગદાના પ્રહારને ક્યારેય સહન કરી શકતો નથી.