પ્રાપ્તોઽસ્મિ પાણ્ડવાન્ગત્વા તં વિજાનીત કૌરવાઃ। યથાવયઃ કુરૂન્સર્વાન્પ્રતિનન્દન્તિ પાણ્ડવાઃ
હું પાંડવો પાસે જઈને પાછો આવ્યો છું, હે કૌરવો, જાણો કે પાંડવો બધાં કુરુઓને વય પ્રમાણે વંદન કરે છે.
અભિવાદયન્તિ વૃદ્ધાંશ્ચ વયસ્યાંશ્ચ વયસ્યવત્। પુનશ્ચાભ્યવદન્પાર્થાઃ પ્રતિપૂજ્ય યથાવયઃ
પાંડવો વડીલોને આદરપૂર્વક વંદન કરે છે અને સમવયસ્કોને મિત્રતાથી મળે છે; પછી ફરીથી, દરેકને વય પ્રમાણે સન્માન આપીને, પાંડવો સૌને અભિવાદન કરે છે.
યથાહં ધૃતરાષ્ટ્રેણ શિષ્ટઃ પૂર્વમિતો ગતઃ। અબ્રવં પાણ્ડવાન્ગત્વા નાત્ર કિઞ્ચન હાપિતમ્
મને ધૃતરાષ્ટ્રે જે રીતે શીખવ્યું હતું, એ પ્રમાણે જ હું પાંડવો પાસે બોલ્યો; મારા સંદેશામાં કંઈયું પણ છૂટ્યું નથી.
પૃચ્છામિ ત્વાં સઞ્જય રાજમધ્યે યદબ્રવીદ્વાક્યમદીનસત્વઃ। જનાર્દનસ્તાત યુધાં પ્રણેતા દુરાત્મનાં જીવિતચ્છિન્મહાત્મા
હે સંજય, રાજાઓની વચ્ચે હું તને પૂછું છું: ધૈર્યવાન અને દુષ્ટોના વિનાશક એવા જનાર્દને શું કહ્યું?
આગુલ્ફેભ્યોઽભિસંવીતઃ પ્રયતોઽહં કૃતાઞ્જલિઃ। શુદ્ધાન્તં પ્રાવિશં રાજન્નાખ્યાતો નરસિંહયોઃ
હું હાથ જોડીને, શુદ્ધ મનથી, અંદરની ઓરડીમાં પ્રવેશ્યો અને એ બે સિંહ સમાન પુરુષોને મારી હાજરીની જાણ કરી.
ન ચાભિમન્યુર્ન યમૌ તં દેશમભિજગ્મતુઃ । યત્ર કૃષ્ણૌ ચ કૃષ્ણા ચ સત્યભામા ચ ભામિની
જ્યાં કૃષ્ણ, કૃષ્ણા અને તેજસ્વી સત્યભામા હતા, ત્યાં અભિમન્યુ કે યમના બંને ભાઈ હાજર નહોતા.
ઉભૌ મધ્વાસવક્ષીબૌ વરચન્દનરૂષિતૌ । સ્ત્રગ્વિણૌ વરવસ્ત્રાઙ્ગૌ વરાભરણભૂષિતૌ
બન્ને મહાન પુરુષો સુગંધિત ચંદનથી અંકિત, સુંદર વસ્ત્રો અને અલંકારો પહેરી, માથે હાર અને મધમિશ્રિત દ્રાક્ષરસ પીધેલા હતા.
નૈકરત્નવિચિત્રં ચ કાઞ્ચનં ચ વરાસનમ્। નાનાસ્તરણસંસ્તીર્ણં યત્રાસાતે નરર્ષભૌ
ત્યાં અનેક રત્નોથી શોભતા અને વિવિધ ઓઢણીઓથી સુશોભિત સોનાનું આસન હતું, જ્યાં એ બે શ્રેષ્ઠ પુરુષો બેઠા હતા.
સત્યાઙ્કમુપધાનં તુ કૃત્વા શેતે જનાર્દનઃ। અર્જુનાઙ્કગતૌ પાદૌ કેશવસ્યોપલક્ષયે। અર્જુનસ્ય ચ કૃષ્ણાયાઃ શુભાયાશ્ચાઙ્કગાવુભૌ
જનાર્દન સત્યાની ગોદને તાકિયું બનાવી સૂતો હતો; કેશવના પગ અર્જુનના ગોદમાં હતા, અને કૃષ્ણા તથા શુભા સ્ત્રી બંનેના ગોદમાં અર્જુનના પગ રાખેલા હતા.
કાઞ્ચનં પાદપીઠં તુ પાર્થો વૈ પ્રાદિશન્મુદા। દાસીભ્યામાહૃતં મહ્યં સ્પૃષ્ટ્વા ભૂમાવુપાવિશમ્
પાર્થએ આનંદથી મને સોનાનું પાદપીઠ બતાવ્યું, જે બે દાસીઓએ લાવ્યું હતું; મેં તેને જમીનને સ્પર્શી બેઠી ગયો.
ઊર્ધ્વરેખાઙ્કિતૌ પાદૌ પાર્થસ્ય શુભલક્ષણૌ। પાદપીઠાદપહૃતૌ ધારયેતાં વરસ્ત્રિયૌ
પાર્થના શુભ રેખાઓવાળા પગ પાદપીઠ પરથી ઉતારીને એ બે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓએ પોતાના હાથમાં લીધા.
ન નૂનં કલ્મષં કિઞ્ચિન્મમ કર્મસુ વિદ્યતે। સ્ત્રીરત્નાભ્યાં સમેતૌ યન્મિથો મામભ્યભાષતામ્
મારા કાર્યોમાં કોઈ પાપ નથી, કારણ કે એ બે રત્ન સમાન સ્ત્રીઓએ મને પ્રેમથી મળીને વાત કરી.
વિસ્મયો મે મહાનાસીદાસ્ત્રં મે બહુસઙ્ગતમ્। હૃષ્ટાનિ ચૈવ રોમાણિ દૃષ્ટ્વા તૌ સહિતાવુભૌ
મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થયું, કારણ કે મારું શસ્ત્ર સારી રીતે તૈયાર હતું; અને એ બંનેને સાથે જોઈને મારા શરીર પર રોમકંપ થયો અને આનંદથી વાળ ઊભા થઈ ગયા.
શ્યામૌ બૃહન્તૌ તરુણૌ નાગાવિવ સમુચ્છ્રિતૌ । એકશય્યાગતૌ દૃષ્ટ્વા ભયં મે મહદાવિશત્
એ બંને યુવાન, કાળી છાયાવાળા, બલવાન અને હાથી જેવી ઊંચાઈ ધરાવતા, એક જ શૈયા પર આવ્યા, એ જોઈને મને ખૂબ જ ભય લાગ્યો.
તતોઽભ્યચિન્તયં તત્ર દૃષ્ટ્વા તૌ પુરુષર્ષભૌ । સઙ્કલ્પો ધર્મરાજસ્ય નાનવાપ્યોઽસ્તિ કશ્ચન। નિદેશગાવિમૌ યસ્ય નરનારાયણાવુભૌ
પછી, એ બે શ્રેષ્ઠ પુરુષોને જોઈને મેં વિચાર્યું કે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરની કોઈ ઈચ્છા અધૂરી રહી જતી નથી, કારણ કે નર અને નારાયણ બંને તેમના આજ્ઞાપાલક છે.
સત્કૃતશ્ચાન્નપાનાભ્યામાચ્છન્નો લબ્ધસત્ક્રિયઃ । અઞ્જલિં મૂર્ધ્નિ સન્ધાય સન્દેશં ચાભ્યચોદયમ્
મને ભોજન અને પાણીથી સન્માન મળ્યું, યોગ્ય રીતે આદર અપાયો; પછી મેં હાથ જોડીને માથા પર મૂક્યા અને સંદેશો રજૂ કર્યો.
ધનુર્ધરોચિતેનાથ પાણિનૈકં સલક્ષણમ્। પાદમાનાયયત્પાર્થઃ કેશવસ્ય યશસ્વિનઃ
પછી ધનુષ્ય ધારણ કરવામાં કુશળ પાર્થે આદરપૂર્વક યશસ્વી કેશવના પગ લાવ્યો.
ઇન્દ્રકેતુરિવોત્થાય દિવ્યાભરણભૂષિતઃ। ઇન્દ્રવીર્યોપમઃ કૃષ્ણઃ સંવિષ્ટો માઽભ્યભાષત
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભિત, ઇન્દ્રના ધ્વજ સમાન ઊભેલા અને ઇન્દ્ર જેવી શક્તિ ધરાવતા કૃષ્ણે બેઠા અને મને સંબોધન કર્યું.
સ વાચં વદતાં શ્રેષ્ઠ આદદે વચનક્ષમામ્। દીપનીં ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં મૃદુપૂર્વાં સુદારુણામ્
વચન કહેનારા શ્રેષ્ઠ એણે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો માટે પહેલાં સૌમ્ય, પછી અત્યંત કઠોર એવા સ્પષ્ટ અને યોગ્ય શબ્દો કહ્યા.
બહિશ્ચરસ્ય પ્રાણસ્ય પ્રિયસ્ય પ્રિયકારિણઃ। મતિમાન્મતિમાસ્થાય કેશવઃ સન્દધે વચઃ
જેણે હંમેશા પ્રિય કાર્ય કરનાર અને પ્રિય વ્યક્તિ માટે વિચાર કર્યો, એવા વિવેકી કેશવે વિચારપૂર્વક વચન કહ્યાં.
વચનં વચનજ્ઞસ્ય શિક્ષાક્ષરસમન્વિતમ્। મનઃપ્રહ્લાદનં શ્રેષ્ઠં પશ્ચાદ્ધૃદયતાપનમ્
શબ્દજ્ઞાનીના એ વચનો શિક્ષા ભરેલા, મનને આનંદ આપનારા અને અંતે હૃદયને દુઃખ આપનારા હતા.
સઞ્જયૈતદ્વચો બ્રૂયાઃ પ્રાપ્ય ક્ષત્રિયસંસદમ્। શ્રૃણ્વતઃ કુરુવૃદ્ધસ્ય આચાર્યસ્ય ચ ધીમતઃ
સંજય, જ્યારે તું રાજાસભામાં પહોંચે, ત્યારે કુરુ વૃદ્ધ અને વિદ્વાન આચાર્યની હાજરીમાં આ વચનો કહેજે.
અર્થાંસ્ત્યજત પાર્થેષુ સુખમાપ્નુત કામજમ્। પ્રિયં પ્રિયેભ્યશ્ચરત રાજા હિ ત્વરતે જયે
પાર્થપુત્રો અંગેના તારા હિત છોડીને, ઇચ્છાથી મળતું સુખ મેળજે; પોતાના પ્રિયજનો માટે પ્રિય કાર્ય કર, કારણ કે રાજા વિજય માટે ઉત્સુક છે.
યજધ્વં વિવિધૈર્યજ્ઞૈર્દક્ષિણાશ્ચ પ્રયચ્છત। પુત્રેર્દારૈશ્ચ મોદધ્વમાગતં વો મહદ્ભયમ્
વિવિધ યજ્ઞો કર, દાન આપ અને પુત્રો તથા પત્નીઓ સાથે આનંદ માણ, કારણ કે હવે તને મોટું ભય આવી પહોંચ્યું છે.
ઋણં પ્રવૃદ્ધમિવ મે હૃદયાન્નાપસર્પતિ। ગોવિન્દેતિ યદાક્રન્દત્કૃષ્ણા માં દૂરવાસિનમ્
મારા હૃદયમાંથી એ મોટું ઋણ દૂર થતું નથી—જ્યારે કૃષ્ણાએ દૂર રહેલા મને 'ગોવિંદ!' કહીને પોકાર્યું હતું.
તેજોમયં દુરાધર્પં બિભ્રતા ગાણ્ડિવં ધનુઃ। મદ્દ્વિતીયેન પાર્થેન વૈરં વઃ પ્રત્યુપસ્થિતમ્
તેજથી ભરપૂર, અપરાજિત ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરીને, મારા જેવા પાર્થે સાથે, હવે તમારો શત્રુભાવ સામે આવી ગયો છે.
કૃષ્ણસ્યૈતદ્વચઃ શ્રુત્વા મહન્મે ભયમાવિશત્। તવ પુત્રસ્ય લોભં ચ વર્ધમાનં પ્રપશ્યતઃ
કૃષ્ણના આ વચનો સાંભળી મને ભારે ભય લાગ્યું, કારણ કે મેં તારા પુત્રની વધતી લાલચને સ્પષ્ટ જોઈ.
સોમેન્દ્રસદૃશૌ વીરૌ તૌ મન્દો નાવબુધ્યતે। ભીષ્મદ્રોણાશ્રયાચ્ચૈવ કર્ણસ્ય ચ વિકત્થનાત્
સોમ અને ઇન્દ્ર જેવા એ બે વીરને મૂર્ખ માણસ ઓળખી શકતો નથી, કારણ કે ભીષ્મ અને દ્રોણ પર આધાર રાખે છે અને કર્ણના દંભને માને છે.
પૃચ્છામિ ત્વાં સઞ્જય રાજમધ્યે કિમબ્રવીદ્વાક્યમદીનસત્વઃ। ધનઞ્જયસ્તાત યુધાં પ્રેણતા દુરાત્મનાં જીવિતચ્છિન્મહાત્મા
સંજય, હું તને પુછું છું—રાજાઓની વચ્ચે, એ અડગ ધનંજયે, દુષ્ટોના જીવનનો અંત લાવનારા મહાત્માએ, યુદ્ધ માટે નમન કરીને શું કહ્યું હતું?
દુર્યોધનો વાચમિમાં શ્રૃણોતુ યદબ્રવીદર્જુનો યોત્સ્યમાનઃ। યુધિષ્ઠિરસ્યાનુમતે મહાત્મા ધનઞ્જયઃ શ્રૃણ્વતઃ કેશવસ્ય
દુર્યોધન, ધનંજયે યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ, મહાત્મા યુધિષ્ઠિરની મંજૂરીથી અને કેશવ સાંભળતા, જે વચન કહ્યાં, તે તું સાંભળ.