અભિવાદ્ય ચ વક્તવ્યસ્તતોઽસ્માકં પિતામહઃ । ભવતા શન્તનોર્વંશો નિમગ્નઃ પુનરુદ્ધૃતઃ
પહેલાં વંદન કરીને, આપ અમારા પિતામહને કહો: 'તમારી કૃપાથી, શાંતનુના વંશને જે ડૂબી ગયો હતો, તે ફરીથી ઊભો થયો છે.'
સ ત્વં કુરુ તથા તાત સ્વમતેન પિતામહ । યથા જીવન્તિ તે પૌત્રાઃ પ્રીતિમન્તઃ પરસ્પરમ્
પિતામહ, હવે તમે જે યોગ્ય સમજો તે કરો, જેથી તમારા પૌત્રો એકબીજા સાથે પ્રેમથી અને સુખથી જીવી શકે.
તથૈવ વિદુરં બ્રૂયાઃ કુરૂણાં મન્ત્રધારિણમ્। અયુદ્ધં સૌમ્ય ભાષસ્વ હિતકામો યુધિષ્ઠિરે
એ જ રીતે, કુરુઓના મંત્રધારક વિદુરને પણ કહો: 'યુધિષ્ઠિરના કલ્યાણ માટે, હંમેશાં શાંતિની વાત કરો.'
અથ દુર્યોધનં બ્રૂયા રાજપુત્રમમર્ષણમ્। મધ્યે કુરૂણામાસીનમનુનીય પુનઃ પુનઃ
પછી, કુરુઓની વચ્ચે બેઠેલા, ગુસ્સાવાન રાજપુત્ર દુર્યોધનને વારંવાર સમજાવવાનો પ્રયાસ કરો.
અપાપાં યદુપૈક્ષસ્ત્વં કૃષ્ણામેતાં સભાગતામ્ । તદ્દુઃખમતિતિક્ષામ મા વધીષ્મ કુરૂનિતિ
કહો: 'સભામાં હાજર રહેલી નિર્દોષ કૃષ્ણાને તમે અવગણ્યા, એ દુઃખ આપણે સહન કરી લીધું છે; હવે કુરુઓનો વિનાશ ન કરો.'
એવં પૂર્વાપરાન્ક્લેશાનતિતિક્ષન્ત પાણ્ડવાઃ। બલીયાંસોઽપિ સન્તો યત્તત્સર્વં કુરવો વિદુઃ
પાંડવો શક્તિશાળી હોવા છતાં, તેમણે અગાઉ અને પછીના બધા દુઃખો સહન કર્યા છે; આ વાત બધા કુરુઓ જાણે છે.
યન્નઃ પ્રવ્રાજયેઃ સૌમ્ય અજિનૈઃ પ્રતિવાસિતાન્। તદ્દુઃખમતિતિક્ષામ મા વધીષય કુરૂનિતિ
કહો: 'સૌમ્ય, જ્યારે તમે અમને મૃગચર્મ પહેરાવીને વનમાં મોકલ્યા, એ દુઃખ પણ અમે સહન કર્યું; હવે કુરુઓનો વિનાશ ઇચ્છો નહીં.'
યત્કુન્તીં સમતિક્રમ્ય કૃષ્ણાં કેશેષ્વધર્ષયત્। દુઃશાસનસ્તેઽનુમતે તચ્ચાસ્માભિરુપેક્ષિતમ્
દુઃશાસને, તમારી મંજૂરીથી, કુંતીને અવગણીને કૃષ્ણાને વાળથી ખેંચી હતી—એ પણ અમે અવગણ્યું છે.
અથોચિતં સ્વકં ભાગં લભેમહિ પરન્તપ। નિવર્તય પરદ્રવ્યાદ્બુદ્ધિં ગૃદ્ધાં નરર્ષભ
હવે, હે વિરુદ્ધોને હરાવનારા, અમને અમારો યોગ્ય હિસ્સો આપો; બીજાના ધન માટેની લાલચને રોકો, હે મહાન પુરુષ.
શાન્તિરેવં ભવેદ્રાજન્પ્રીતિશ્ચૈવ પરસ્પરમ્ । રાજ્યૈકદેશમપિ નઃ પ્રયચ્છ શમમિચ્છતામ્
આ રીતે, રાજા, શાંતિ અને પરસ્પર પ્રેમ રહેશે; અમને રાજ્યનો એક ભાગ પણ આપો, કારણ કે અમે સુખ-શાંતિ જ ઇચ્છીએ છીએ.
અવિસ્થલં વૃકસ્થલં માકન્દીં વારણાવતમ્। અવસાનં ભવત્વત્ર કિંચિદેકં ચ પઞ્ચમમ્
અવિસ્થલ, વૃકસ્થલ, માકંદી, વારાણાવત—આ પૈકી કોઈ એક જગ્યા અમને વસવા માટે આપો.
ભ્રાતૄણાં દેહિ પઞ્ચાનાં પઞ્ચ ગ્રામાન્સુયોધન। શાન્તિર્નોસ્તુ મહાપ્રાજ્ઞ જ્ઞાતિભિઃ સહ સઞ્જય
હે સુયોધન, મારા પાંચ ભાઈઓને પાંચ ગામો આપો; હે વિદ્વાન સંજય, આપણાં સગાં-સંબંધીઓ સાથે શાંતિ રહે.
ભ્રાતા ભ્રાતરમન્વેતુ પિતા પુત્રેણ યુજ્યતામ્। સ્મયમાનાઃ સમાયાન્તુ પાઞ્ચાલાઃ કુરુભિઃ સહ
ભાઈ ભાઈને મળવા જાય, પિતા પુત્ર સાથે જોડાય; પાંચાલો અને કુરુઓ હસતાં-મુખે એક સાથે આવે.
અક્ષતાન્કુરુ પાઞ્ચાલાન્પશ્યેયમિતિ કામયે। સર્વે સુમનસસ્તાત શામ્યાય ભરતર્ષભ
હું ઈચ્છું છું કે પાંચાલો અખંડિત રહે; હે ભરતવંશના શ્રેષ્ઠ, બધા સુખી અને શાંતિ માટે એકમન થાય.
અલમેવ શમાયાસ્મિ તથા યુદ્ધાય સઞ્જય। ધર્માર્થયોરલં ચાહં મૃદવે દારુણાય ચ
હું શાંતિ માટે પણ તૈયાર છું અને યુદ્ધ માટે પણ; ધર્મ અને લાભ, નમ્રતા કે કઠોરતા—બધા માટે સમાન રીતે તૈયાર છું.
દ્વાઃસ્થં પ્રાહ મહાપ્રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રો મહીપતિઃ । વિદુરં દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તમિહાનય મા ચિરમ્
ધૃતરાષ્ટ્ર રાજાએ દ્વારપાળને કહ્યું: 'હું વિદુરને મળવા ઈચ્છું છું—તેણે તરત અહીં લાવો.'
પ્રહિતો ધૃતરાષ્ટ્રેણ દૂતઃ ક્ષત્તારમબ્રવીત્ । ઈશ્વરસ્ત્વાં મહારાજો મહાપ્રાજ્ઞ દિદૃક્ષતિ
ધૃતરાષ્ટ્રના દૂતએ વિદુરને કહ્યું: 'મહાન રાજા, ધરતીના સ્વામી, તમને મળવા ઈચ્છે છે, હે વિદ્વાન.'
એવમુક્તસ્તુ વિદુરઃ પ્રાપ્ય રાજનિવેશનમ્ । અબ્રવીદ્ધૃતરાષ્ટ્રાય દ્વાઃસ્થં માં પ્રતિવેદય
આ રીતે સંભળીને, વિદુર રાજમહેલમાં પહોંચ્યા અને દ્વારપાળને કહ્યું: 'મારો સંદેશ ધૃતરાષ્ટ્રને આપો.'
વિદુરોઽયમનુપ્રાપ્તો રાજેન્દ્ર તવ શાસનાત્। દ્રુષ્ટુમિચ્છતિ તે પાદૌ કિં કરોતુ પ્રશાધિ મામ્
રાજા, તમારો આદેશ મળતાં વિદુર અહીં આવ્યા છે. તેઓ તમારી પાદука દર્શન કરવા માંગે છે. હવે તેઓ શું કરે, કૃપા કરીને મને જણાવો.
પ્રવેશય મહાપ્રજ્ઞં વિદુરં દીર્ઘદર્શિનમ્ । અહં હિ વિદુરસ્યાસ્ય નાકલ્પો જાતુ દર્શને
મહાજ્ઞાની અને દૂરદ્રષ્ટિ ધરાવનારા વિદુરને અંદર લાવો. હું તો વિદુરના દર્શન માટે સ્વયં સક્ષમ નથી.
પ્રવિશાન્તઃપુરં ક્ષત્તર્મહારાદજસ્ય ધીમતઃ। ન હિ તે દર્શનેઽકલ્પો જાતુ રાજાઽબ્રવીદ્ધિ મામ્
મહાન અને બુદ્ધિશાળી રાજાના અંતઃપુરમાં પ્રવેશો, કારણ કે રાજાએ મને કહ્યું છે કે તેઓ તમારા દર્શન માટે અસમર્થ નથી.
તતઃ પ્રવિશ્ય વિદુરો ધૃતરાષ્ટ્રનિવેશનમ્ । અબ્રવીત્પ્રાઞ્જલિર્વાક્યં ચિન્તયાનં નરાધિપમ્
પછી વિદુર ધૃતરાષ્ટ્રના મહેલમાં ગયા અને હાથ જોડીને વિચારી રહેલા રાજાને સંબોધી કહ્યું.
વિદુરોઽહં મહાપ્રાજ્ઞ સંપ્રાપ્તસ્તવ શાસનાત્। યદિ કિંચન કર્તવ્યમયમસ્મિ પ્રશાધિ મામ્
હું વિદુર છું, મહાજ્ઞાની, તમારો આદેશ મળતાં અહીં આવ્યો છું. જો કંઈ કામ હોય તો મને કહો.
સઞ્જયો વિદુર પ્રાપ્તો ગર્હયિત્વા ચ માં ગતઃ। અજાતશત્રોઃ શ્વો વાક્યં સભામધ્યે સ વક્ષ્યતિ
વિદુર, સંજય અહીં આવ્યા, મને ઠપકો આપ્યો અને પછી ચાલ્યા ગયા. હવે કાલે સભામાં એ અજાતશત્રુના વચન કહેશે.
તસ્યાદ્ય કુરુવીરસ્ય ન વિજ્ઞાતં વચો મયા। તન્મે દહતિ ગાત્રાણિ તદકાર્ષીત્પ્રજાગરમ્
આજે એ કુરુવીર શું બોલશે એ મને ખબર નથી, એ વાતે મારા અંગો સળગી રહ્યા છે અને મને ઊંઘ આવતી નથી.
આગ્રતો દહ્યમાનસ્ય શ્રેયો યદનુપશ્યસિ। તદ્બ્રૂહિ ત્વં હિ નસ્તાત ધર્માર્થકુશલો હ્યસિ
મારે જે ચિંતા સતાવે છે, તેમાં જો તું કોઈ સારું ઉપાય જાણતો હોય તો કહેજે, કેમ કે, વિદુર, તું ધર્મ અને અર્થમાં પારંગત છે.
યતઃ પ્રાપ્તઃ સઞ્જયઃ પાણ્ડવેભ્યો ન મે યથાવન્મનસઃ પ્રશાન્તિઃ । સર્વેન્દ્રિયાણ્યપ્રકૃતિં ગતાનિ કિં વક્ષ્યતીત્યેવ મેઽદ્ય પ્રચિન્તા
પાંડવો પાસેથી સંજય પાછા આવ્યા ત્યારથી મને મનની શાંતિ રહી નથી; મારા બધા ઇન્દ્રિયો અસ્વસ્થ છે અને હું એ જ વિચારતો રહું છું કે હવે એ શું કહેશે.
તન્મે બ્રૂહિ વિદુર ત્વં યથાવ- ન્મનીષિતં સર્વમજાતશત્રોઃ । યથા ન નસ્તાત હિતં ભવેચ્ચ પ્રજાશ્ચ સર્વાઃ સુખિતા ભવેયુઃ
વિદુર, તું અજાતશત્રુના મનસૂબા જે રીતે સાચા હોય એ પ્રમાણે મને બધું કહી દે, જેથી આપણું કલ્યાણ થાય અને પ્રજાઓ સુખી રહે.
અભિયુક્તં બલવતા દુર્બલં હીનસાધનમ્ । હૃતસ્વં કામિનં ચોરમાવિશન્તિ પ્રજાગરાઃ
જ્યારે બળવાન દુર્બળ પર ચઢાઈ કરે, સાધનહીન, સંપત્તિ ગુમાવનાર, કામી કે ચોર—આ બધા નિદ્રાહીન રહે છે.
કચ્ચિદેતૈર્મહાદોષૈર્ન સ્પૃષ્ટોઽસિ નરાધિપ। કચ્ચિચ્ચ પરવિત્તેષુ ગૃદ્ધ્યન્ન પરિતપ્યસે
રાજા, આશા છે કે તું આ મોટા દોષોથી બચેલો છે; અને પરની સંપત્તિની લાલચ રાખતો નથી કે તેના માટે દુઃખી થતો નથી.