સિતશ્મશ્રુર્નિરાનન્દો જરયા શિથિલીકૃતઃ। વલીસઙ્ગતગાત્રસ્તુ દુર્દર્શો દુર્બલઃ કૃશઃ
સફેદ દાઢીવાળો, આનંદ વિના, વૃદ્ધાવસ્થાથી શરીર ઢીલું પડી ગયું છે, આખું શરીર ચામડીની વાળીઓથી ભરાઈ ગયું છે, દેખાવમાં દુર્લભ, બળહીન અને દુર્બળ છે.
અશક્તઃ કાર્યકરણે પરિભૂતઃ સ યૌવતૈઃ। સહોપજીવિભિશ્ચૈવ તાં જરાં નાભિકામયે
કોઈ કામ કરવા સમર્થ નથી, યુવાનો અને ઘરનાં લોકો તેને અવગણે છે; એવી વૃદ્ધાવસ્થા મને બિલકુલ પસંદ નથી.
સન્તિ તે બહવઃ પુત્રા મત્તઃ પ્રિયતરા નૃપ। જરાં ગ્રહીતું ધર્મજ્ઞ તસ્માદન્યં વૃણીષ્વ વૈ
રાજા, તને તો મારા કરતાં વધુ પ્રિય ઘણા પુત્રો છે; ધર્મને જાણનારા, વૃદ્ધાવસ્થા સ્વીકારવા માટે બીજાને પસંદ કર.
યત્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ। તસ્માદરાજ્યભાક્તાત પ્રજા તવ ભવિષ્યતિ
તુ તો મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી; તેથી, રાજપદના અયોગ્ય, તારી પ્રજાએ તારી સાથે જ રહેવાનું છે.
પ્રત્યાખ્યાતસ્તુ રાજા સ તુર્વસું પ્રત્યુવાચ હ।' તુર્વસો પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ। યૌવનેન ચરેયં વૈ વિષયાંસ્તવ પુત્રક
રાજાએ જ્યારે તેને નકારી દીધો, ત્યારે તેણે તુર્વસુને કહ્યું: 'તુર્વસુ, વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા તું સ્વીકાર, અને હું તારી યુવાનીથી તારા ભોગ ભોગવીશ, પુત્ર.'
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ પુનર્દાસ્યામિ યૌવનમ્। સ્વં ચૈવ પ્રતિપત્સ્યામિ પાપ્માનં જરયા સહ
જ્યારે હજાર વર્ષ પૂરા થશે, ત્યારે હું તારી યુવાની પાછી આપીશ અને ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા પોતે લઈ લઉં.
ન કામયે જરાં તાત કામભોગપ્રણાશિનીમ્। બલરૂપાન્તકરણીં બુદ્ધિપ્રાણપ્રણાશિનીમ્
પિતા, મને એવી વૃદ્ધાવસ્થા જરાય પસંદ નથી, જે ઇચ્છાના આનંદને નાશ કરે છે, બળ અને રૂપનો અંત લાવે છે અને બુદ્ધિ અને પ્રાણને પણ નાશ કરે છે.
યત્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ। તસ્માત્પ્રજા સમુચ્છેદં તુર્વસો તવ યાસ્યતિ
તુ મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી; તેથી, તુર્વસુ, તારી વંશ પરંપરા હવે બંધ થઈ જશે.
સંકીર્ણાચારધર્મેષુ પ્રતિલોમચરેષુ ચ। પિશિતાશિષુ ચાન્ત્યેષુ મૂઢ રાજા ભવિષ્યસિ
તુ એવા લોકોમાં રાજા બનશે, જેમની આચરણ અને ધર્મ ગડમથલ છે, જે ઉલટા માર્ગે ચાલે છે, માંસ ખાય છે અને સૌથી નીચા છે, અવિચારી.
ગુરુદારપ્રસક્તેષુ તિર્યગ્યોનિગતેષુ ચ। પશુધર્મેષુ પાપેષુ મ્લેચ્છેષુ ત્વં ભવિષ્યસિ
તુ એવા લોકોમાં રહેશે, જે ગુરુની પત્ની સાથે આસક્ત છે, પશુઓમાં જન્મે છે, પશુ જેવા વર્તન ધરાવે છે, પાપી અને દૂષિત લોકોમાં રહેશે.
એવં સ તુર્વસું શપ્ત્વા યયાતિઃ સુતમાત્મનઃ। શર્મિષ્ઠાયાઃ સુતં દ્રુહ્યુમિદં વચનમબ્રવીત્
આ રીતે તુર્વસુને શાપ આપી, યયાતીએ પોતાની પત્ની શર્મિષ્ઠાના પુત્ર દ્રુહ્યુને કહ્યું.
દ્રુહ્યો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ વર્ણરૂપવિનાશિનીમ્। જરાં વર્ષસહસ્રં મે યૌવનં સ્વં દદસ્વ ચ
દ્રુહ્યુ, તું રંગ અને રૂપનો નાશ કરતી વૃદ્ધાવસ્થા હજાર વર્ષ માટે સ્વીકાર, અને તારી યુવાની મને આપ.
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ પુનર્દાસ્યામિ યૌવનમ્। સ્વં ચાદાસ્યામિ ભૂયોઽહં પાપ્માનં જરયા સહ
જ્યારે હજાર વર્ષ પૂરા થશે, ત્યારે હું તારી યુવાની પાછી આપીશ અને ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા પોતે લઈ લઉં.
ન ગજં ન રથં નાશ્વં જીર્ણો ભુઙ્ક્તે ન ચ સ્ત્રિયમ્। વાગ્ભઙ્ગશ્ચાસ્ય ભવતિ તાં જરાં નાભિકામયે
વૃદ્ધ માણસને ન તો હાથી, ન રથ, ન ઘોડો, ન સ્ત્રીનો આનંદ મળે છે; તેની બોલી પણ તૂટી જાય છે—એવી વૃદ્ધાવસ્થા મને નથી ગમતી.
યત્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ। તસ્માદ્દ્રુહ્યો પ્રિયઃ કામો ન તે સંપત્સ્યતે ક્વચિત્
તુ મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે, છતાં તું તારી યુવાની મને આપતો નથી; તેથી, દ્રુહ્યુ, તારો મનગમતો ઇચ્છિત વસ્તુ ક્યારેય પ્રાપ્ત નહીં થાય.
યત્રાશ્વરથમુખ્યાનામશ્વાનાં સ્યાદ્ગતં ન ચ। હસ્તિનાં પીઠકાનાં ચ ગર્દભાનાં તથૈવ ચ
જે સ્થળે શ્રેષ્ઠ રથોમાં ઘોડા નથી, ન હાથીઓ પર બેઠકો છે, ન ગધેડા છે—
બસ્તાનાં ચ ગવાં ચૈવ શિબિકાયાસ્તથૈવ ચ। ઉડુપપ્લવસંતારો યત્ર નિત્યં ભવિષ્યતિ
ન બકરા, ન ગાય, ન પલંકીઓ છે, જ્યાં હંમેશા નાવ અને વાંસની તટારીથી જ પાર જવું પડે છે—
અનો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ। એકં વર્ષસહસ્રં તુ ચરેયં યૌવનેન તે
અનુ, તું વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા સ્વીકાર; હું એક હજાર વર્ષ તારી યુવાનીથી જીવશ.
જીર્ણઃ શિશુવદાદત્તે કાલેઽન્નમશુચિર્યથા। ન જુહોતિ ચ કાલેઽગ્નિં તાં જરાં નાભિકામયે
જેમ વૃદ્ધ માણસ બાળકની જેમ અયોગ્ય સમયે અને અશુદ્ધ રીતે ભોજન કરે છે, અને યોગ્ય સમયે અગ્નિમાં હવન પણ કરતો નથી, એવી વૃદ્ધાવસ્થા હું ઈચ્છતો નથી.
યત્ત્વં મે હૃદયાજ્જાતો વયઃ સ્વં ન પ્રયચ્છસિ। જરાદોષસ્ત્વયા પ્રોક્તસ્તસ્માત્ત્વં પ્રતિલપ્સ્યસે
તુ મારા હૃદયમાંથી જન્મ્યો છે છતાં તું મને તારી યુવાની આપતો નથી, અને તું વૃદ્ધાવસ્થાના દોષની વાત કરી છે, તેથી એ તારે જ મળશે.
પ્રજાશ્ચ યૌવનપ્રાપ્તા વિનશિષ્યન્ત્યનો તવ। અગ્નિપ્રસ્કન્દનપરસ્ત્વં ચાપ્યેવં ભવિષ્યસિ
તારા સંતાન યુવાની પામ્યા પછી પણ તારા પહેલા જ નાશ પામશે; અને તું પણ અગ્નિનું પાલન ન કરનાર હોવાથી એ જ પરિણામ ભોગવશે.
પ્રત્યાખ્યાતશ્ચતુર્ભિશ્ચ શપ્ત્વા તાન્યદુપૂર્વકાન્। પૂરોઃ સકાશમગમન્મત્ત્વા પૂરુમલઙ્ઘનમ્
ચારેય દ્વારા નકારવામાં આવીને અને તેમને શાપ આપી, પછી તે પુરુ પાસે ગયો, તેની યોગ્યતા અજમાવા.
પૂરો ત્વં મે પ્રિયઃ પુત્રસ્ત્વં વરીયાન્ભવિષ્યસિ। જરા વલી ચ માંતાત પલિતાનિ ચ પર્યગુઃ
પુરુ, તું મારો પ્રિય પુત્ર છે; તું મહાન બનશે. વૃદ્ધાવસ્થા, ચામડીની વાંઝણીઓ અને સફેદ વાળે મને ઘેરી લીધો છે, બેટા.
કાવ્યસ્યોશનસઃ શાપાન્ન ચ તૃપ્તોઽસ્મિ યૌવને। પૂરો ત્વં પ્રતિપદ્યસ્વ પાપ્માનં જરયા સહ। કંચિત્કાલં ચરેયં વૈ વિષયાન્વયસાતવ
ઉશનાસના પુત્ર કવિના શાપથી હું યુવાનીથી તૃપ્ત થયો નથી. પુરુ, તું મારી વૃદ્ધાવસ્થા અને પાપ પોતે લઈ લે, જેથી હું થોડો સમય મનગમતા વિષયોમાં આનંદ માણી શકું.
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ પુનર્દાસ્યામિ યૌવનમ્। સ્વં ચૈવ પ્રતિપત્સ્યામિ પાપ્માનં જરયા સહ
જ્યારે હજાર વર્ષ પૂર્ણ થશે, ત્યારે હું તને યુવાની પાછી આપીશ અને મારી વૃદ્ધાવસ્થા અને પાપ પાછું લઈ લઉં છું.
એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ પૂરુઃ પિતરમજ્જસા। યદાત્થ માં મહારાજ તત્કરિષ્યામિ તે વચઃ
આ રીતે પિતા દ્વારા કહેવામાં આવતા પુરુએ મનથી કહ્યું: મહારાજ, તમે જે કહેશો તે હું જરૂરથી કરું છું.
ગુરોર્વૈ વચનં પુણ્યં સ્વર્ગ્યમાયુષ્કરં નૃણામ્। ગુરુપ્રસાદાત્ત્રૈલોક્યમન્વશાસચ્છતક્રતુઃ
ગુરુના વચન પવિત્ર છે, સ્વર્ગ આપનાર અને આયુષ્ય વધારનાર છે; ગુરુની કૃપાથી ઈન્દ્રે પણ ત્રણેય લોક પર રાજ કર્યું હતું.
ગુરોરનુમતં પ્રાપ્ય સર્વાન્કામાનમાપ્નુયાત્। યાવદિચ્છસિ તાવચ્ચ ધારયિષ્યામિ તે જરામ્
ગુરુની મંજૂરીથી સર્વ ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે; જેટલો સમય તમે ઇચ્છો, તેટલો સમય હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા સહન કરીશ.
પ્રતિપત્સ્યામિ તે રાજન્પાપ્માનં જરયા સહ। ગૃહાણ યૌવનં મત્તશ્ચર કામાન્યથેપ્સિતાન્
હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થા અને પાપ પોતાના પર લઈ લઉં છું, રાજા; મારી પાસેથી યુવાની લો અને મનગમતા આનંદ માણો.
જરયાહં પ્રતિચ્છન્નો વયોરૂપધરસ્તવ। યૌવનં ભવતે દત્ત્વા ચરિષ્યામિ યથાત્થમામ્
હું તમારી વૃદ્ધાવસ્થાથી ઢંકાઈને, તમારી જ વય અને રૂપ ધારણ કરીશ; તમને યુવાની આપી, તમારી ઈચ્છા મુજબ જીવતો રહીશ.