તેષાં સર્વષાં કુશલં સ્મ પૃચ્છેઃ
એ બધા લોકોની તું કૈફિયત જરૂરથી પૂછજે.
આચાર્ય ઇષ્ટો નયગો વિધેયો વેદાનભીપ્સન્બ્રહ્મચર્યં ચચાર। યોઽસ્ત્રં ચતુષ્પાત્પુનરેવ ચક્રે દ્રોણઃ પ્રસન્નોઽભિવાદ્યસ્ત્વયાસૌ
જે આચાર્ય સર્વેમાં મનપસંદ છે, માર્ગ બતાવે છે, નિયમ પાળે છે, વેદ મેળવવાની ઇચ્છાથી બ્રહ્મચર્ય રાખ્યું, અને ચાર પ્રકારના શસ્ત્રોમાં ફરીથી પારંગત થયો—એ દયાળુ દ્રોણને તું વંદન કરજે.
અધીતવિદ્યશ્ચરણોપપન્નો યોઽસ્ત્રં ચતુષ્પાત્પુનરેવ ચક્રે। ગન્ધર્વપુત્રપ્રતિમં તરસ્વિનં તમશ્વત્થામાનં કુશલં સ્મ પૃચ્છેઃ
જે વિદ્યા પ્રાપ્ત કરી છે, સારા વર્તનવાળા છે, ચાર પ્રકારના શસ્ત્રોમાં ફરીથી નિપુણતા મેળવી છે, અને જે ગંધર્વપુત્ર જેવી ઝડપ ધરાવે છે—એ અશ્વત્થામાની તું કૈફિયત પૂછજે.
શારદ્વતસ્યાવસથં સ્મ ગત્વા મહારથસ્યાત્મવિદાં વરસ્ય। ત્વં મામભીક્ષ્ણં પરિકીર્તયન્વૈ કૃપસ્ય પાદૌ સઞ્જય પાણિના સ્પૃશેઃ
શારદ્વતના ઘરએ જઈને, જે મહાન રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે અને આત્મજ્ઞાનીઓમાં અગ્રણિ છે, ત્યાં મારો વારંવાર ઉલ્લેખ કરજે અને કૃપાચાર્યના પગને હાથથી સ્પર્શ કરજે, સંજય.
યસ્મિન્શૌર્યમાનૃશંસ્યં તપશ્ચ પ્રજ્ઞા શીલં શ્રુતરૂપે ધૃતિશ્ચ। પાદૌ ગૃહીત્વા કુરુસત્તમસ્ય ભીષ્મસ્ય માં તત્ર નિવેદયેથાઃ
જેમા શૌર્ય, દયાળુપણું, તપ, બુદ્ધિ, સારા સ્વભાવ, શાસ્ત્રજ્ઞાન અને સ્થિરતા—all દેખાય છે—એ કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ ભીષ્મના પગ પકડીને મારો સંદેશ ત્યાં પહોંચાડજે.
પ્રજ્ઞાચક્ષુર્યઃ પ્રણેતા કુરૂણાં બહુશ્રુતો વૃદ્ધસેવી મનીષી। તસ્મૈ રાજ્ઞે સ્થવિરાયાભિવાદ્ય આચક્ષીથાઃ સઞ્જય મામરોગમ્
જેની બુદ્ધિ જ આંખ છે, કુરુઓને માર્ગ બતાવે છે, ઘણું શીખેલા છે, વડીલોની સેવા કરે છે અને વિચારશીલ છે—એ વૃદ્ધ રાજાને વંદન કરીને, સંજય, મારે સારું છું એવું કહેવું.
જ્યેષ્ઠઃ પુત્રો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય મન્દો મૂર્ખઃ શઠઃ સઞ્જય પાપશીલઃ। યસ્યાપવાદઃ પૃથિવીં યાતિ સર્વાં સુયોધનં કુશલં તાત પૃચ્છેઃ
ધૃતરાષ્ટ્રનો મોટો પુત્ર, બુદ્ધિથી મંદ, મૂર્ખ, કપટી અને દુષ્કર્મવાળો છે, જેના દુશ્મનાવટની વાત આખી પૃથ્વી પર ફેલાય છે—એ સુયોધનનું પણ તું કૈફિયત પૂછજે, વatsa.
ભ્રાતા કનીયાનપિ તસ્ય મન્દ- સ્તથાશીલઃ સઞ્જય સોપિ શશ્વત્। મહેષ્વાસઃ શૂરતમઃ કુરૂણાં દુઃશાસનઃ કુશલં તાત વાચ્યઃ
એનો નાનો ભાઈ પણ એવો જ મંદબુદ્ધિ અને સ્વભાવથી સમાન છે, હંમેશા એવો જ છે, મહાન ધનુર્ધર છે અને કુરુઓમાં સૌથી બહાદુર છે—દુઃશાસનને પણ તું કૈફિયત પૂછજે, વatsa.
યસ્ય કામો વર્તતે નિત્યમેવ નાન્યઃ શમાદ્ભારતાનામિતિ સ્મ। સ બાહ્લિકાનામૃષભો મનીષી પુનર્યથા માઽભિવદેત્પ્રસન્નઃ
જેની ઇચ્છા હંમેશા ચાલે છે, અને અન્ય કોઈ પણ ભારતવંશીઓમાં શાંત નથી—એ બાહ્લિકોના બુદ્ધિશાળી નેતા છે; ફરીથી, જેમને ગમતું હોય તેમ તેમ તેમને વંદન કરજે.
ભૂરિશ્રવાસ્તાત નિપાતયોધી મહેષ્વાસો રથિનામુત્તમોઽગ્ર્યઃ । ગત્વા સ્મ તં મદ્વચનેન બ્રૂયાઃ શલ્યં તથા મદ્વચનાત્પ્રતીતઃ
ભૂરીશ્વરસ, વatsa, જે પ્રસિદ્ધ યુદ્ધવીર છે, મહાન ધનુર્ધર છે અને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે—એના પાસે જઈને મારો સંદેશ પહોંચાડજે; એ જ રીતે શલ્યને પણ મારું વંદન કહેવું.
સ્તેષાં સર્વેષાં કુશલં તાત પૃચ્છેઃ
એ બધાની તું કૈફિયત પૂછજે, વatsa.
ગુણૈરનેકૈઃ પ્રવરૈશ્ચ યુક્તો વિજ્ઞાનવાન્નૈવ ચ નિષ્ઠુરો યઃ। સ્નેહાદમર્ષં સહતે સદૈવ સ સોમદત્તઃ પૂજનીયો મતો મે
જે ઘણા ગુણો અને ઉત્તમ લક્ષણોથી ભરપૂર છે, વિદ્વાન છે, ક્યારેય કઠોર નથી, અને હંમેશા પ્રેમથી ગુસ્સો સહન કરે છે—એ સોમદત્ત મારા દ્રષ્ટિએ પૂજનીય છે.
અર્હત્તમઃ કુરુષુ સૌમદત્તિઃ સ નો ભ્રાતા સંજય મત્સખા ચ। મહેષ્વાસો રથિનામુત્તમોઽર્હઃ સહામાત્યઃ કુશલં તસ્ય પૃચ્છેઃ
કુરુઓમાં સૌથી યોગ્ય, સોમદત્તનો પુત્ર, જે આપણો ભાઈ અને મારો મિત્ર છે, મહાન ધનુર્ધર છે અને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે—એ અને તેના મંત્રીઓની તું કૈફિયત પૂછજે.
યે ચૈવાન્યે કુરુમુખ્યા યુવાનઃ પુત્રાઃ પૌત્રા ભ્રાતરશ્ચૈવ યે નઃ। યંયમેષાં મન્યસે યેન યોગ્યં તત્તત્પ્રોચ્યાનામયં સૂત વાચ્યાઃ
અને કુરુઓમાં જે અન્ય યુવાન અગ્રણીઓ છે—પુત્રો, પૌત્રો, ભાઈઓ—તેમાથી જેને તું યોગ્ય માને, તેમને તેમ તેમ યોગ્ય રીતે સંવાદ કરજે, સંજય.
યે રાજાનઃ પાણ્ડવાયોધનાય સમાનીતા ધાર્તરાષ્ટ્રેણ કેચિત્। વશાતયઃ સાલ્વકાઃ કેકયાશ્ચ તથામ્બષ્ઠા યે ત્રિગર્તાશ્ચ મુખ્યાઃ
જે રાજાઓ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર દ્વારા પાંડવો સામે યુદ્ધ માટે બોલાવવામાં આવ્યા છે—કેટલાક વશમાં રાખેલા છે, કેટલાક સાલ્વ દેશના છે, કેટલાક કૈકય દેશના છે, એમ્બષ્ઠ અને ત્રિગર્ત દેશના મુખ્ય રાજાઓ પણ છે—
પ્રાચ્યોદીચ્યા દાક્ષિણ્યાત્યાશ્ચ શૂરા- સ્તથા પ્રતીચ્યાઃ પાર્વતીયાશ્ચ સર્વે। અનૃશંસાઃ શીલવૃત્તોપુન્ના- સ્તેષાં સર્વેષાં કુશલં સૂત પૃચ્છેઃ
પૂર્વ, ઉત્તર, દક્ષિણ અને પશ્ચિમ તરફના વીર, તથા પર્વતોમાં રહેતા બધા, દયાળુ અને સારા સ્વભાવવાળા છે—હે રથચાલક, એ બધાની તું સુખ-સમાચાર પૂછજે.
હસ્ત્યારોહા રથિનઃ સાદિનશ્ચ પદાતયશ્ચાર્યસઙ્ઘા મહાન્તઃ। આખ્યાય માં કુશલિનં સ્મ નિત્ય- મનામયં પરિપૃચ્છેઃ સમગ્રાન્
હાથી પર ચડનાર, રથમાં લડનાર, ઘોડેસવાર અને મોટા પગદળના સૈનિકો—એ બધાને મારા સુખની વાત કહેજે અને એમની તંદુરસ્તી અને સુખ-સમાચાર પૂછી લેજે.
તથા રાજ્ઞો હ્યર્થયુક્તાનમાત્યાન્ દૌવારિકાન્યે ચ સેનાં નયન્તિ। આયવ્યયં યે ગમયન્તિ નિત્ય- મર્થાંશ્ચ યે મહતશ્ચિન્તયન્તિ
એવી રીતે, રાજાના કામકાજમાં nipuN મંત્રીઓ, દ્વારપાલો, સેનાના મુખ્ય, આવક-ખર્ચを見るવાળા અને મોટા કામોની ચિંતા કરતા લોકો—
વૃન્દારકં કુરુમધ્યેષ્વમૂઢં મહાપ્રજ્ઞં સર્વધર્મોપપન્નમ્ । ન તસ્ય યુદ્ધં રોચતે વૈ કદાચિ- દ્વૈશ્યાપુત્રં કુશલં તાત પૃચ્છેઃ
કુરુઓમાં સ્થિર અને વિવેકી, સર્વ ગુણોથી ભરપૂર, જે કદી યુદ્ધમાં આનંદ નથી માનતો એવો વાણિયાનો દીકરો વૃંદારક—એનો પણ સુખ-સમાચાર પૂછી લેજે, પ્રિયજન.
નિકર્તને દેવને યોઽદ્વિતીય- શ્છન્નોપધઃ સાધુદેવી મતાક્ષઃ। યો દુર્જયો દેવરથેન સઙ્ખ્યે સ ચિત્રસેનઃ કુશલં તાત વાચ્યઃ
કાપવામાં અને મારવામાં જે બેજોડ છે, ગુપ્ત યુક્તિઓમાં કુશળ છે, જૂવામાં પંડિત છે, દેવો સામેના યુદ્ધમાં અજેય છે—એવા ચિત્રસેનને પણ મારા તરફથી સુખ-સમાચાર કહેજે, પ્રિયજન.
ગાન્ધારરાજઃ શકુનિઃ પાર્વતીયો નિકર્તને યોઽદ્વિતીયોઽક્ષદેવી। માનં કુર્વન્ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય સૂત મિથ્યાબુદ્ધેઃ કુશલં તાત પૃચ્છેઃ
ગાંધીર દેશના રાજા, પર્વતોમાં રહેતા, કાપવામાં બેજોડ અને જૂવામાં પંડિત એવા શકુનિ, જે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રને ખુશ રાખે છે અને whose બુદ્ધિ વાંકડી છે—એના પણ સુખ-સમાચાર પૂછી લેજે, પ્રિયજન.
યઃ પાણ્ડવાનેકરથેન વીરઃ સમુત્સહત્યપ્રધૃપ્યાન્વિજેતુમ્ । યો મુહ્યતાં મોહયિતાઽદ્વિતીયો વૈકર્તનઃ કુશલં તસ્ય પૃચ્છેઃ
જે એકલા રથ પર પાંડવોને જીતવાની હિંમત રાખે છે, અને મૂંઝાયેલા લોકોને પણ મૂંઝવી દે છે—એવા વૈકર્તન (કર્ણ)ના પણ સુખ-સમાચાર પૂછી લેજે.
સ એવ ભક્તઃ સ ગુરુઃ સ ભર્તા સ વૈ પિતા સ ચ માતા સુહૃચ્ચ। અગાધબુદ્ધિર્વિદુરો દીર્ઘદર્શી સ નો મન્ત્રી કુશલં તં સ્મ પૃચ્છેઃ
જે આપણો ભક્ત, ગુરુ, સ્વામી, પિતા, માતા અને મિત્ર છે—અથાહ બુદ્ધિ અને દૂરની દ્રષ્ટિવાળો વિદુર આપણો મંત્રીએ છે—એના પણ સુખ-સમાચાર પૂછી લેજે.
વૃદ્ધાઃ સ્ત્રિયો યાશ્ચ ગુણોપપન્ના જ્ઞાયન્તે નઃ સઞ્જય માતરસ્તાઃ। તાભિઃ સર્વાભિઃ સહિતાભિઃ સમેત્ય સ્ત્રીભિઃ સવૃદ્ધાભિરભિવાદં વદેથાઃ
જે વૃદ્ધ સ્ત્રીઓ અને ગુણવંતી માતાઓ છે, જેમને તું ઓળખે છે, સંજય—એ બધાને, અન્ય સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધાઓ સાથે મળી, મારી વંદના પહોંચાડજે.
કચ્ચિત્પુત્રા જીવપુત્રાઃ સુસમ્ય- ગ્વર્તન્તે વો વૃત્તિમનૃશંસરૂપાઃ । ઇતિ સ્મોત્કા સઞ્જય બ્રૂહિ પશ્ચા- દજાતશત્રુઃ કુશલી સપુત્રઃ
તમારા પુત્રો, જીવતા પુત્રો, સુખી છે ને સારા અને દયાળુ વર્તન કરે છે ને? આવું પૂછ્યા પછી, સંજય, એ પણ કહેજે કે અજાતશત્રુ અને એના પુત્રો પણ સુખી છે.
રાજ્ઞો ભાર્યાઃ સઞ્જય વેત્થ તત્ર તાસાં સર્વાસાં કુશલં તાત પૃચ્છેઃ । સુસંગુપ્તાઃ સુરભયોઽનવદ્યાઃ કચ્ચિદ્ગૃહાનાવસથાપ્રમત્તાઃ
ત્યાં રાજાની જે પત્નીઓ છે, સંજય, તું તેમને ઓળખે છે—એ બધાની તું સુખ-સમાચાર પૂછજે, પ્રિયજન. શું એ સારી રીતે સુરક્ષિત, સુગંધિત અને નિર્દોષ છે? શું એ પોતાના ઘર અને વસવાટમાં ચુસ્ત છે?
કચ્ચિદ્વૃત્તિં શ્વશુરેષુ ભદ્રાઃ કલ્યાણીં વર્તધ્વમનૃશંસરૂપામ્। યથા ચ વઃ સ્યુઃ પતયોઽનુકૂલા- સ્તથા વૃત્તિમાત્મનઃ સ્થાપયધ્વમ્
શું તમે તમારા સાસરા સાથે સારા અને દયાળુ વર્તન કરો છો? અને જેમ તમારા પતિઓ તમારો સારો વિચાર કરે, તેમ તમે પણ પોતાનું વર્તન સારું રાખો.
યા નઃ સ્નુષાઃ સઞ્જય વેત્થ તત્ર પ્રાપ્તાઃ કુલેભ્યશ્ચ ગુણોપપન્નાઃ। પ્રજાવત્યો બ્રૂહિ સમેત્ય તાશ્ચ યુધિષ્ઠિરો વોઽભ્યવદત્પ્રસન્નઃ
સંજય, ત્યાં જે અમારી વહુઓ છે, જેમને તું ઓળખે છે, જે સારા કુટુંબમાંથી આવી છે અને ગુણવંતી છે—એ બધાને ભેગા કરી, એમને કહેજે કે યુધિષ્ઠિરે તેમને ખુશીથી વંદન પાઠવી છે.
કન્યાઃ સ્વજેથાઃ સદનેષુ સઞ્જય અનામયં મદ્વચનેન પૃષ્ટ્વા। કલ્યાણા વઃ સન્તુ પતયોઽનુકૂલા યૂયં પતીનાં ભવતાનુકૂલાઃ
સંજય, જે કન્યાઓ પોતાના ઘરોઅમાં છે, એમને પણ મારા નામે સુખ-સમાચાર પૂછજે. તમારા પતિઓ તમારો સારો વિચાર કરે અને તમે પણ પતિઓનો સારો વિચાર કરો.
અલઙ્કૃતા વસ્ત્રવત્યઃ સુગન્ધા અબીભત્સાઃ સુખિતા ભોગવત્યઃ। લઘુ યાસાં દર્શનં વાક્વ લઘ્વી વેશસ્ત્રિયઃ કુશલં તાત પૃચ્છેઃ
જે સ્ત્રીઓ સજ્જ, સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલી, સુગંધિત, નિર્દોષ, ખુશ અને ભોગવિલાસમાં છે—જેનાં દર્શન અને બોલવું સહેલું છે—એવાં અંતઃપુરની સ્ત્રીઓના પણ સુખ-સમાચાર પૂછજે, પ્રિયજન.