તતઃ સાગરપર્યન્તાં ભોક્ષ્યસે મેદિનીમિમામ્। ભ્રાતૃભિઃ સહિતો વીર દ્રૌપદ્યા ચ સહાનયા
પછી તું તારા ભાઈઓ અને દ્રૌપદી સાથે, આ ધરતીને, જે દરિયાના કાંઠા સુધી ફેલાયેલી છે, આનંદપૂર્વક ભોગવશે.
ઉપાખ્યાનમિદં શક્રવિજયં વેદસંમિતમ્ । રાજ્ઞા વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ શ્રોતવ્યં જયમિચ્છતા
ઇન્દ્રના વિજયનું આ વેદાનુસારનું કથન છે, જે રાજાઓએ પોતાના સેના ગોઠવી હોય ત્યારે, વિજય ઈચ્છનારોએ સાંભળવું જોઈએ.
તસ્માત્સંશ્રાવયામિ ત્વાં વિજયં જયતાં વર। સંસ્તૂયમાના વર્ધન્તે મહાત્માનો યુધિષ્ઠિર
માટે, હે વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું તને આ કથા સંભળાવું છું, કેમ કે મહાન આત્માઓનું યુદ્ધમાં સ્તુતિથી બળ વધે છે, હે યુધિષ્ઠિર.
ક્ષત્રિયાણામભાવોયં યુધિષ્ઠિર મહાત્મનામ્। દુર્યોધનાપરાધેન ભીમાર્જુનબલેન ચ।। સઙ્ગ્રામે સંક્ષયો ઘોરો ભવિષ્યત્યચિરાદિવ
હે યુધિષ્ઠિર, મહાન આત્માવાળા ક્ષત્રિયોના વિનાશનું કારણ દુર્યોધનનો અપરાધ અને ભીમ-અર્જુનનું બળ છે; ટૂંક સમયમાં યુદ્ધમાં ભયાનક વિનાશ થશે.
આખ્યાનમિન્દ્રવિજયં ય ઇદં નિયતઃ પઠેત્। ધૂતપાપ્મા જિતસ્વર્ગઃ પરત્રેહ ચ મોદતે
જે વ્યક્તિ નિયમિત રીતે ઇન્દ્રના વિજયની આ કથા વાંચે છે, તેના પાપ ધોવાઈ જાય છે, તે સ્વર્ગ જીતે છે અને અહીં તથા પરલોકમાં આનંદ પામે છે.
ન ચારિજં ભયં તસ્ય નાપુત્રો વા ભવેન્નરઃ। નાપદં પ્રાપ્નુયાત્કાંચિદ્દીર્ઘમાયુશ્ચ વિન્દતિ। સર્વત્ર દયમાપ્નોતિ ન કદાચિત્પરાજયમ્
તેને શત્રુઓથી ક્યારેય ભય રહેતું નથી, તે પુત્રહીન રહેતો નથી, તેને કોઈ દુર્ઘટના થતી નથી, લાંબું આયુષ્ય મળે છે, સર્વત્ર દયા મળે છે અને ક્યારેય પરાજય થતો નથી.
એવમાશ્વાસિતો રાજા શલ્યેન ભરતર્ષભ । પૂજયામાસ વિધિવચ્છલ્યં ધર્મભૃતાં વરઃ
આ રીતે શલ્યે રાજાને આશ્વાસન આપ્યું, ત્યારે ધર્મમાં સ્થિર અને ભારતવંશી રાજાએ વિધિપૂર્વક શલ્યનું સન્માન કર્યું.
શ્રુત્વા તુ શલ્યવચનં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। પ્રત્યુવાચ મહાબાહુર્મદ્રરાજમિદં વચઃ
શલ્યના વચન સાંભળીને, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે, પોતાના બળવાન ભુજાઓ સાથે, મદ્રરાજને આ રીતે જવાબ આપ્યો.
ભવાન્કર્ણસ્ય સારથ્યં કરિષ્યતિ ન સંશયઃ। તત્ર તેજોવધઃ કાર્યઃ કર્ણસ્યાર્જુનસંસ્તવૈઃ
તમે નિશ્ચિતપણે કર્ણના રથચાલક બનશો; ત્યાં, તારે અર્જુનના ગુણગાનથી કર્ણનું બળ ઘટાડવું પડશે.
એવમેતત્કરિષ્યામિ યથા માં સંપ્રભાષસે। યચ્ચાન્યદપિ શક્ષ્યામિ તત્કરિષ્યામ્યહં તવ
જેમ તું મને કહેશે તેમ હું ચોક્કસ કરીશ; અને જે કંઈ બીજું પણ હું કરી શકું, તે પણ તારા માટે કરીશ.
તતસ્ત્વામન્ત્ર્ય કૌન્તેયાઞ્છલ્યો મદ્રાધિપસ્તદા। જગામ સબલઃ શ્રીમાન્દુર્યોધનમરિન્દમ
પછી શાલ્ય રાજાએ કૌંતેયો પાસેથી વિદાય લીધી અને પોતાની સેનાઓ અને ધનસંપત્તિ સાથે દુશ્મનોને હરાવનાર દુર્યોધન પાસે ગયો.
યુયુધાનસ્તતો વીરઃ સાત્વતાનાં મહારથઃ। મહતા ચતુરઙ્ગેણ બલેનાગાદ્યુધિષ્ઠિરમ્
પછી સાકતવ વંશના મહાન યોધા અને પરાક્રમી યુયુધાન ભવ્ય અને ચતુરંગી સેના લઈને યુધિષ્ઠિર પાસે પહોંચ્યો.
તસ્ય યોધા મહાવીર્યા નાનાદેશસમાગતાઃ। નાનાપ્રહરણા વીરાઃ શોભયાંચક્રિરે બલમ્
તેના સેનાપતિઓ, જે અનેક પ્રદેશોમાંથી આવ્યા હતા અને બહાદુર હતા, વિવિધ શસ્ત્રો સાથે સજ્જ થઈને આખી સેના શોભાવતી હતી.
પરશ્વથૈર્ભિણ્ડિપાલૈઃ શૂલતોમરમુદ્ગરૈઃ । પરિઘૈર્યષ્ટિભિઃ પાશૈઃ કરવાલૈશ્ચ નિર્મલૈઃ
કુહાડા, ગદા, ભાલા, ટોમર, મુગદર, લોખંડની લાઠીઓ, દંડ, ફાંસ અને ચમકતા તલવારોથી યોદ્ધાઓ સજ્જ હતા.
ખઙ્ગકાર્મુકનિર્યૂહૈઃ શરૈશ્ચ વિવિધૈરપિ । તૈલધૌતૈઃ પ્રકાશદ્ભિસ્તદશોભત વૈ બલમ્
તલવાર, ધનુષ્ય અને અનેક પ્રકારના તેલથી ચમકતા બાણોથી સજ્જ એ સેના અત્યંત તેજસ્વી લાગતી હતી.
તસ્ય મેઘપ્રકાશસ્ય સૌવર્ણૌઃ શોભિતસ્ય ચ। બભૂવ રૂપં સૈન્યસ્ય મેઘસ્યેવ સવિદ્યુતઃ
સોનાના આભૂષણોથી શોભાયમાન અને વીજળીવાળા વાદળ જેવી તેજસ્વી એ સેના જોવામાં અદભુત લાગતી હતી.
અક્ષૌહિણી તુ સા સેના તદા યૌધિષ્ઠિરં બલમ્। પ્રવિશ્યાન્તર્દધે રાજન્સાગરં કુનદી યથા
એ અક્ષૌહિણી બળવાળી સેના, રાજા, યુધિષ્ઠિરની સેનામાં આવીને એવી રીતે ઓગળી ગઈ જેમ કે નદી દરિયામાં ઓગળી જાય છે.
તથૈવાક્ષૌહિણીં ગૃહ્ય ચેદીનામૃષભો બલી । ધૃષ્ટકેતુરુપાગચ્ચત્પાણ્ડવાનમિતૌજસઃ
એ જ રીતે, ચેદિ દેશના પરાક્રમી અને બળવાન ધૃષ્ટકેતુએ પણ એક અક્ષૌહિણી સેના લઈને પાંડવો પાસે આવ્યો.
માગધશ્ચ જયત્સેનો જારાસન્ધિર્મહાબલઃ । અક્ષૌહિણ્યૈવ સૈન્યસ્ય ધર્મરાજમુપાગમત્
માગધ રાજા, જરાસંધનો પુત્ર અને મહાબલી જયત્સેન પણ એક અક્ષૌહિણી સેના લઈને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પાસે આવ્યો.
તથૈવ પાણ્ડ્યો રાજેન્દ્ર સાગરાનૂપવાસિભિઃ। વૃતો બહુવિધૈર્યોધૈર્યુધિષ્ઠિરમુપાગમત્
એ જ રીતે, પાંડ્ય દેશના રાજાએ દરિયાકાંઠે વસતા અનેક યોદ્ધાઓ સાથે યુધિષ્ઠિર પાસે આવકાર કર્યો.
તસ્ય સૈન્યમતીવાસીત્તસ્મિન્બલસમાગમે। પ્રેક્ષણીયતરં રાજન્સુવેષં બલવત્તદા
તે સમયે એકઠી થયેલી એ સેના, રાજા, બહુ જ સુંદર અને સુવ્યવસ્થિત હતી અને જોવામાં ખૂબ જ મનોહર લાગતી હતી.
કેકયાશ્ચ નરવ્યાઘ્રાઃ સોદરાઃ પઞ્ચ પાર્થિવાઃ । સંહર્ષયન્તઃ કૌન્તેયોનક્ષૌહિણ્યા સમાગતાઃ
કેકય દેશના પાંચ રાજકુમારો, જે પુરુષોમાં વાઘ જેવા હતા, એક અક્ષૌહિણી સેના સાથે કૌંતેયને આનંદિત કરતા આવ્યા.
દ્રુપદસ્યાપ્યભૂત્સેના નાનાદેશસમાગતૈઃ। શોભિતા પુરુષૈઃ શૂરૈઃ પુત્રૈશ્ચાસ્ય મહારથૈઃ
દ્રુપદની પણ એવી સેના હતી, જેમાં અનેક પ્રદેશોમાંથી આવેલા શૂરવીર અને તેના પુત્ર મહારથીઓ સાથે એ સેના ખૂબ જ શોભતી હતી.
તથૈવ રાજા મત્સ્યાનાં વિરાટો વાહિનીપતિઃ । પાર્વતીયૈર્મહીપાલૈઃ સહિતઃ પાણ્ડવાનયાત્
એ જ રીતે, મત્સ્ય દેશના રાજા અને સેનાપતિ વિરાટ પણ પર્વતીય રાજાઓ સાથે પાંડવો પાસે આવ્યા.
ઇતશ્ચેતશ્ચ પાણ્ડૂનાં સમાજગ્મુર્મહાત્મનામ્ । અક્ષૌહિણ્યસ્તુ સપ્તૈવ વિવિધધ્વજસઙ્કુલાઃ
ચારે બાજુથી પાંડુપુત્રો માટે વિવિધ ધ્વજાવાળી સાત અક્ષૌહિણી સેનાઓ એકઠી થઈ.
યુયુત્સમાનાઃ કુરુભિઃ પાણ્ડવાન્સમહર્ષયન્ । તથૈવ ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય હર્ષં સમભિર્ધયન્
કુરુઓ સાથે યુદ્ધ કરવા ઉત્સુક એ સેનાઓ પાંડવોને આનંદ આપતી હતી અને એ જ રીતે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રનું પણ હર્ષ વધારતી હતી.
ભગદત્તો મહીપાલઃ સેનામક્ષૌહિણીં દદૌ। તસ્ય ચીનૈઃ કિરાતૈશ્ચ કાઞ્ચનૈરિવ સંવૃતમ્
ભગદત્ત રાજાએ એક અક્ષૌહિણી સેના આપી, જેમાં ચીન અને કિરાટ દેશના યોદ્ધાઓ સોનાની જેમ ચમકતા હતા.
બભૌ બલમનાધૃષ્યં કર્ણિકારવનં યથા। તથા ભૂરિશ્રવાઃ શૂરઃ શલ્યશ્ચ કુરુનન્દન
એ અપરાજેય સેના કર્ણિકારના વન જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી; એ જ રીતે શૂરવીર ભૂરિશ્રવાસ અને શલ્ય પણ, કુરુઓના આનંદરૂપ, તેજસ્વી લાગતા હતા.
દુર્યોધનમુપાયાતાવક્ષૌહિણ્યા પૃથક્પૃથક્ । કૃતવર્મા ચ હાર્દિક્યો ભોજાન્ધકુકુરૈઃ સહ
હાર્દિક્યપુત્ર કૃતવર્મા પોતાની સેનાની સાથે દુર્યોધનને મળવા આવ્યો, અને સાથે ભોજ, અંધક અને કુકુર જાતિના લોકો પણ આવ્યા.
અક્ષૌહિણ્યૈવ સેનાયા દુર્યોધનમુપાગમત્। તસ્ય તૈઃ પુરુષવ્યાઘ્રૈર્વનમાલાધરૈર્બલમ્
કૃતવર્માએ એક આખી અક્ષૌહિણી સેનાથી દુર્યોધનને મળ્યો; તેની સેનામાં વનમાલા પહેરેલા, પુરુષોમાં વાઘ જેવાં શૂરવીર ભરીને આવ્યા હતા.