ઇન્દ્રં તુષ્ટાવ ચેન્દ્રાણી વિશ્રુતૈઃ પૂર્વકર્મભિઃ। સ્તૂયમાનસ્તતો દેવઃ શચીમાહ પુરન્દરઃ
ત્યારબાદ ઇન્દ્રાણી એ ઇન્દ્રના પૂર્વેના પ્રસિદ્ધ કાર્યોનું સ્મરણ કરીને તેમની સ્તુતિ કરી. ત્યારે પુરંદર દેવ ઇન્દ્ર, સ્તુતિ સાંભળીને, શચીને બોલ્યા.
કિમર્થમસિ સંપ્રાપ્તા વિજ્ઞાતશ્ચ કથં ત્વહમ્। તતઃ સા કથયામાસ નહુષસ્ય વિચેષ્ટિતમ્
"તુ અહીં શા માટે આવી છે? અને તારે મને કેવી રીતે શોધી કાઢ્યો?" ત્યારબાદ શચીએ નહુષના કરતૂતોની વાત કહી.
ઇન્દ્રત્વં ત્રિષુ લોકેષુ પ્રાપ્ય વીર્યસમન્વિતઃ । દર્પાવિષ્ટશ્ચ દુષ્ટાત્મા મામુવાચ શતક્રતો
"ત્રણે લોકમાં ઇન્દ્રપદ મેળવ્યા પછી, શક્તિથી ભરેલો અને અહંકારમાં ચૂર, એ દુષ્ટ નહુષે મને, હે શતક્રતુ, આવી રીતે કહ્યું."
ઉપતિષ્ઠેતિ સ ક્રૂરઃ કાલં ચ કૃતવાન્મમ । યદિ ન ત્રાસ્યસિ વિભો કરિષ્યતિ સ માં વશે
"એ ક્રૂર નહુષે મને કહ્યું: 'મારી સેવા કર.' અને સમય પણ નક્કી કર્યો. 'જો તું ડરે નહીં, તો એ મને પોતાના વશમાં કરી લેશે, હે પ્રભુ.'"
એતેન ચાહં સંપ્રાપ્તા દ્રુતં શક્ર તવાન્તિકમ્। જહિ રૌદ્રં મહાબાહો નહુષં પાપનિશ્ચયમ્
"આ કારણે હું તરત જ તારી પાસે આવી છું, હે શક્ર. તું મહાબાહુ છે, તો એ ભયાનક અને પાપી નહુષને સંહાર."
પ્રકાશયસ્વ ચાત્માનં દૈત્યદાનવસૂદન। તેજઃ સમાપ્નુહિ વિભો દેવરાજ્યં પ્રશાધિ ચ
"હે દૈત્ય-દાનવોના વિનાશક, તું પોતાને પ્રગટ કર, હે પ્રભુ, તારી તેજસ્વિતા પાછી મેળવે અને દેવરાજ્યનું પુનઃપાલન કર."
એવમુક્તઃ સ ભગવાઞ્શચ્યા તાં પુનરબ્રવીત્। વિક્રમસ્ય ન કાલોઽયં નહુષો બલવત્તરઃ
શચીએ આવું કહ્યું ત્યારે ભગવાને ઉત્તર આપ્યો: "હવે પરાક્રમ બતાવવાનો સમય નથી, કેમ કે નહુષ હાલ વધારે શક્તિશાળી છે."
વિવર્દ્ધિતશ્ચ ઋષિભિર્હવ્યકવ્યૈશ્ચ ભામિનિ । નીતિમત્ર વિધાસ્યામિ દેવિ તાં કર્તુમર્હસિ
"ઋષિઓ અને પિતૃઓના હવનથી એ વધુ શક્તિશાળી થયો છે, હે સુંદરિ. હવે હું એક યુક્તિ વિચારીશ, દેવી, અને તારે એ જલદી કરવી પડશે."
ગુહ્યં ચૈતત્ત્વયા કાર્યં નાખ્યાતવ્યં શુભે ક્વચિત્ । ગત્વા નહુષમેકાન્તે બ્રવીહિ ચ સુમધ્યમે
"આ વાત તારે ગુપ્ત રાખવી, હે શુભે, અને ક્યાંય ખુલ્લી ન કરવી. તું એકલી જ નહુષ પાસે જઈને, હે સુમધ્યમા, એમ કહે."
ઋષિયાનેન દિવ્યેન મામુપૈહિ જગત્પતે । એવં તવ વશે પ્રીતા ભવિષ્યામીતિ તં વદ
"હે જગતપતિ, તું આ દૈવી ઋષિ ને વાહન બનાવીને મારા પાસે આવજે. ત્યારે હું પ્રસન્ન થઈને તારી વશમાં થઈ જઈશ' – આવું એને કહી દે."
ઇત્યુક્તા દેવરાજેન પત્ની સા કમલેક્ષણા । એવમસ્ત્વિત્યથોક્ત્વા તુ જગામ નહુષં પ્રતિ
દેવરાજે આવું કહેતાં કમળની આંખોવાળી પત્નીએ 'જેમ તું કહે તેમ જ' કહીને, પછી નહુષ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
નહુષસ્તાં તતો દૃષ્ટ્વા સસ્મિતો વાક્યમબ્રવીત્ । સ્વાગતં તે વરારોહે કિં કરોમિ શુચિસ્મિતે
નહુષે તેને જોઈને સ્મિત સાથે કહ્યું: 'સુંદર કટિવાળી, તારો સ્વાગત છે. હે શુચિસ્મિતે, હું તારા માટે શું કરું?'
ભક્તં માં ભજ કલ્યાણિ કિમિચ્છસિ મનસ્વિનિ । તવ કલ્યાણિ યત્કાર્યં તત્કરિષ્યે સુમધ્યમે
'હે કલ્યાણી, તું મને ભક્તિપૂર્વક માન આપ. તારે શું ઈચ્છવું છે, હે મનસ્વિ? તારી જે ઈચ્છા હશે, હે સુમધ્યમે, એ હું જરૂર પૂરી કરીશ.'
ન ચ વ્રીડા ત્વયા કાર્યા સુશ્રોણિ મયિ વિશ્વસેઃ। સત્યેન વૈ પશે દેવિ કરિષ્યે વચનં તવ
'હે સુંદર નિતંબવાળી, તારે મારી પાસે કોઈ સંકોચ રાખવાની જરૂર નથી. મારા પર વિશ્વાસ રાખ. હે દેવી, હું સાચા હૃદયથી તારા વચનનું પાલન કરીશ.'
યો મે કૃતસ્ત્વયા કાલસ્તમાકાઙ્ક્ષે જગત્પતે। તતસ્ત્વમેવ ભર્તા મે ભવિષ્યસિ સુરાધિમ
'હે જગતપતિ, તું જે સમય નક્કી કર્યો છે, એ જ હું ઈચ્છું છું. પછી તો તું જ મારા પતિ બનશે, હે દેવાધિપતિ.'
કાર્યં ચ હૃદિ મે યત્તદ્દેવરાજાવધારય। વક્ષ્યામિ યદિ મે રાજન્પ્રિયમેતત્કરિષ્યસિ
'મારા હૃદયમાં જે વાત છે, હે દેવરાજ, એ તું ધ્યાનથી સાંભળ. જો હું જે કહું એ તને પ્રિય હોય અને તું એ કરીશ, તો...
વાક્યં પ્રણયસંયુક્તં તતઃ સ્યાં વશગા તવ। ઇન્દ્રસ્ય વાજિનો વાહા હસ્તિનોઽથ રથાસ્તથા
'મારા વિનંતી પ્રેમથી સ્વીકારીને તું પૂરી કરશ, તો હું તારી વશમાં થઈ જઈશ. ઇન્દ્રના ઘોડા, હાથી કે રથ –'
ઇચ્છામ્યહમથાપૂર્વં વાહનં તે સુરાધિપ । યન્ન વિષ્ણોર્ન રુદ્રસ્ય ન સુરાણાં ન રક્ષસામ્
'હું તારા માટે એવું વાહન ઈચ્છું છું, હે દેવાધિપતિ, જે પહેલાં ક્યારેય ન હતું, જે ન તો વિષ્ણુનું છે, ન રુદ્રનું, ન દેવોનું કે રાક્ષસોનું.'
વહન્તુ ત્વાં મહાભાગા ઋષયઃ સઙ્ગતા વિભો। સર્વે શિબિકયા રાજન્નેતદ્ધિ મમ રોચતે
હે મહાભાગ્યશાળી રાજા, મહાન ઋષિઓ એકઠા થઈને તમને શિબિકા પર લઈ જાય, એ મને ખૂબ પસંદ છે.
નાસુરેષુ ન દેવેષુ તુલ્યો ભવિતુમર્હસિ । સર્વેષાં તેજ આદત્સે સ્વેન વીર્યેણ દર્શનાત્
તમે અસુરો કે દેવોમાં પણ કોઈની સાથે સરખાવા યોગ્ય નથી; તમારી હાજરીથી જ તમે સૌના તેજને તમારી પોતાની શક્તિથી ખેંચી લો છો.
એવમુક્તસ્તુ નહુષઃ પ્રાહૃષ્યત તદા કિલ। ઉવાચ વચનં ચાપિ સુરેન્દ્રસ્તામનિન્દિતામ્
આ રીતે કહેતાં, નહુષ ખૂબ આનંદિત થયો અને દેવોના રાજાએ એ નિર્દોષા સ્ત્રીને આ શબ્દો કહ્યા.
અપૂર્વં વાહનમિદં ત્વયોક્તં વરવર્ણિનિ। દૃઢં મે રુચિરં દેવિ ત્વદ્વશોઽસ્મિ વરાનને
હે સુંદર રંગવાળી, તમે જે વાહન કહ્યું એ તો ક્યારેય સાંભળ્યું પણ નહોતું; એ મને ખૂબ જ ગમ્યું છે, હે સુંદર મુખવાળી દેવી, હવે હું સંપૂર્ણપણે તમારો આદેશ માનું છું.
ન હ્યલ્પવીર્યો ભવતિ યો વાહાન્કુરુતે મુનીન્ । અહં તપસ્વી બલવાન્ભૂતભવ્યભવત્પ્રભુઃ
જે ઋષિઓને પોતાનું વાહન બનાવે છે, એ ક્યારેય નબળો હોઈ શકે નહીં; હું તપસ્વી, શક્તિશાળી અને ભૂત, ભવિષ્ય તથા વર્તમાનનો સ્વામી છું.
મયિ ક્રુદ્ધે જગન્ન સ્યાન્મયિ સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્। દેવદાનવગન્ધર્વાઃ કિન્નરોરગરાક્ષસાઃ
જો હું રીસાઈ જાઉં તો આખું જગત નાશ પામે; બધા દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, કિન્નરો, સાપો અને રાક્ષસો બધું મારા પર આધાર રાખે છે.
ન મે ક્રુદ્ધસ્ય પર્યાપ્તાઃ સર્વે લોકાઃ શુચિસ્મિતે। ચક્ષુષા યં પ્રપશ્યામિ તસ્ય તેજો હરામ્યહમ્
હે મૃદુ સ્મિતવાળી, જ્યારે હું ગુસ્સે થઈ જાઉં ત્યારે બધા લોક પણ મારા માટે પૂરતા નથી; જેને હું નજરે જોऊં, તેનું તેજ હું લઈ લઉં છું.
અહમિન્દ્રોઽસ્મિ દેવાનાં લોકાનાં ચ મહેશ્વરઃ। મયિ હવ્યં ચ કવ્યં ચ લોકાશ્ચૈવ સનાતનાઃ ।' તસ્માત્તે વચનં દેવિ કરિષ્યામિ ન સંશયઃ
હું દેવોમાં ઇન્દ્ર છું, લોકોમાં મહાન સ્વામી છું; દેવો અને પિતૃઓને અર્પણ થતું બધું અને શાશ્વત લોક પણ મારા અંદર છે. તેથી, હે દેવી, તમે જે કહ્યું એ હું ચોક્કસ કરીશ.
સપ્તર્ષયો માં વક્ષ્યન્તિ સર્વે બ્રહ્મર્ષયસ્તથા । પશ્ય માહાત્મ્યયોગં મે ઋદ્ધિં ચ વરવર્ણિનિ
સપ્તર્ષિઓ અને બધા બ્રહ્મર્ષિઓ મને ઉઠાવશે; હે સુંદર રંગવાળી, હવે મારા મહિમા અને સમૃદ્ધિ ને જુઓ.
એવમુક્ત્વા તુ તાં દેવીં વિસૃજ્ય ચ વરાનનામ્ । ` અથ સંચિન્ત્ય નહુષો બલવીર્યેણ ભારત
આ રીતે સુંદર મુખવાળી દેવીને કહીને અને તેને વિદાય આપી, નહુષે પોતાના બળ અને શક્તિ વિશે વિચાર્યું.
વિસૃજ્ય સુપ્રતીકં ચ નાગમૈરાવતં તથા। હંસયુક્તં વિમાનં ચ હરિયુક્તં તથા રથમ્
પછી તેણે સુપ્રતીક નામના ભવ્ય હાથીને, તેમજ ઐરાવતને, હંસો જોડેલા વિમાનને અને ઘોડાઓ જોડેલા રથને પણ દૂર કરી દીધા.
સ તુ દર્પેણ મહતા પરિભૂય મહામુનીન્।' વિમાને યોજયિત્વા ચ ઋષીન્નિયમામાસ્થિતાન્
પછી એ મહાન અહંકારથી મહાન ઋષિઓનું અપમાન કરીને, નિયમમાં સ્થિત ઋષિઓને પોતાના વાહનમાં જોડીને એ પર બેઠો.