ઉપશ્રુતિરહં દેવિ તવાન્તિકમુપાગતા। દર્શનં ચૈવ સંપ્રાપ્તા તવ સત્યેન ભામિનિ
'હું ઉપશ્રુતિ છું, દેવી, તમારી પાસે આવી છું; તમારી સાચાઈના કારણે તમારો દર્શન અને સાથ પ્રાપ્ત કર્યો છે, ઓ ભામિની.'
પતિવ્રતા ચ યુક્તા ચ યમેન નિયમેન ચ। દર્શયિષ્યામિ તે શક્રં દેવં વૃત્રનિષૂદનમ્
'તમે પતિપ્રેમી અને નિયમિત જીવન જીવો છો; હું તમને શક્ર, દેવોના રાજા અને વૃત્રના સંહારક, બતાવીશ.'
ક્ષિપ્રમન્વેહિ ભદ્રં તે દ્રક્ષ્યસે સુરસત્તમમ્। તતસ્તાં પ્રસ્થિતાં દેવીમિન્દ્રાણી સા સમન્વગાત્
'ઝલદી ચાલો—તમારા માટે શુભ થાય—તમે દેવોમાં શ્રેષ્ઠને જોઈ શકશો.' પછી ઉપશ્રુતિ આગળ વધી અને ઇન્દ્રાણી પણ તેના પાછળ ચાલી.
દેવારણ્યાન્યતિક્રમ્ય પર્વતાંશ્ચ બહૂંસ્તતઃ । હિમવન્તમતિક્રમ્ય ઉત્તરં પાર્શ્વમાગમત્
દેવસ્થાન વન અને અનેક પર્વતો પાર કરીને, તેઓ હિમાલયને પણ ઓળંગી, ઉત્તર તરફ પહોંચી.
સમુદ્રં ચ સમાસાદ્ય બહુયોજનવિસ્તૃતમ્। આસસાદ મહાદ્વીપં નાનાદ્રુમલતાવૃતમ્
પછી તેઓ વિશાળ દરિયા પાસે પહોંચ્યા, જે અનેક યોજન જેટલો પહોળો હતો; ત્યાંથી વિવિધ વૃક્ષો અને વેલીઓથી ભરેલું એક મોટું દ્વીપ મળ્યું.
તત્રાપશ્યત્સરો દિવ્યં નાનાશકુનિભિર્વૃતમ્। શતયોજનવિસ્તીર્ણં તાવદેવાયતં શુભમ્
ત્યાં તેમણે એક દિવ્ય સરોવર જોયું, જેમાં અનેક પ્રકારના પક્ષીઓ હતા; તે સરોવર સો યોજન જેટલું પહોળું અને લાંબું હતું, અને ખૂબ શુભ લાગતું હતું.
તત્ર દિવ્યાનિ પદ્માનિ પઞ્ચવર્ણાનિ ભારત । ષટ્પદૈરુપગીતાનિ પ્રફુલ્લાનિ સહસ્રશઃ
એ સ્થળે પાંચ રંગના દિવ્ય કમળો હતા, ભારેતા, હજારોની સંખ્યામાં ખીલીને, મધમાખીઓએ ગાન કરતા.
સરસસ્તસ્ય મધ્યે તુ પદ્મિની મહતી શુભા । ગૌરેણોન્નતનાલેન પદ્મેન મહતા વૃતા
એ સરોવરના મધ્યમાં એક વિશાળ અને સુંદર પદ્મિની હતી, જેમાં એક મોટું, સફેદ અને ઊંચા ડાંઠવાળું કમળ ખીલેલું હતું.
પદ્મસ્ય ભિત્ત્વા નાલં ચ વિવેશ સહિતા તયા। બિસતન્તુપ્રવિષ્ટં ચ તત્રાપશ્યચ્છતક્રતુમ્
એ કમળનો ડાંઠ તોડી, બંને અંદર પ્રવેશી ગઈ; કમળના તંતુઓમાં જ તેઓએ શતક્રતુને જોયા.
તં દૃષ્ટ્વા ચ સુસૂક્ષ્મેણ રૂપેણાવસ્થિતં પ્રભુમ્ । સૂક્ષ્મરૂપધરા દેવી બભૂવોપશ્રુતિશ્ચ સા
ત્યાં ભગવાનને અત્યંત સૂક્ષ્મ રૂપે બેઠેલા જોઈ, દેવી અને ઉપશ્રુતિએ પણ પોતાનું રૂપ સૂક્ષ્મ બનાવી લીધું.
ઇન્દ્રં તુષ્ટાવ ચેન્દ્રાણી વિશ્રુતૈઃ પૂર્વકર્મભિઃ। સ્તૂયમાનસ્તતો દેવઃ શચીમાહ પુરન્દરઃ
ત્યારબાદ ઇન્દ્રાણી એ ઇન્દ્રના પૂર્વેના પ્રસિદ્ધ કાર્યોનું સ્મરણ કરીને તેમની સ્તુતિ કરી. ત્યારે પુરંદર દેવ ઇન્દ્ર, સ્તુતિ સાંભળીને, શચીને બોલ્યા.
કિમર્થમસિ સંપ્રાપ્તા વિજ્ઞાતશ્ચ કથં ત્વહમ્। તતઃ સા કથયામાસ નહુષસ્ય વિચેષ્ટિતમ્
"તુ અહીં શા માટે આવી છે? અને તારે મને કેવી રીતે શોધી કાઢ્યો?" ત્યારબાદ શચીએ નહુષના કરતૂતોની વાત કહી.
ઇન્દ્રત્વં ત્રિષુ લોકેષુ પ્રાપ્ય વીર્યસમન્વિતઃ । દર્પાવિષ્ટશ્ચ દુષ્ટાત્મા મામુવાચ શતક્રતો
"ત્રણે લોકમાં ઇન્દ્રપદ મેળવ્યા પછી, શક્તિથી ભરેલો અને અહંકારમાં ચૂર, એ દુષ્ટ નહુષે મને, હે શતક્રતુ, આવી રીતે કહ્યું."
ઉપતિષ્ઠેતિ સ ક્રૂરઃ કાલં ચ કૃતવાન્મમ । યદિ ન ત્રાસ્યસિ વિભો કરિષ્યતિ સ માં વશે
"એ ક્રૂર નહુષે મને કહ્યું: 'મારી સેવા કર.' અને સમય પણ નક્કી કર્યો. 'જો તું ડરે નહીં, તો એ મને પોતાના વશમાં કરી લેશે, હે પ્રભુ.'"
એતેન ચાહં સંપ્રાપ્તા દ્રુતં શક્ર તવાન્તિકમ્। જહિ રૌદ્રં મહાબાહો નહુષં પાપનિશ્ચયમ્
"આ કારણે હું તરત જ તારી પાસે આવી છું, હે શક્ર. તું મહાબાહુ છે, તો એ ભયાનક અને પાપી નહુષને સંહાર."
પ્રકાશયસ્વ ચાત્માનં દૈત્યદાનવસૂદન। તેજઃ સમાપ્નુહિ વિભો દેવરાજ્યં પ્રશાધિ ચ
"હે દૈત્ય-દાનવોના વિનાશક, તું પોતાને પ્રગટ કર, હે પ્રભુ, તારી તેજસ્વિતા પાછી મેળવે અને દેવરાજ્યનું પુનઃપાલન કર."
એવમુક્તઃ સ ભગવાઞ્શચ્યા તાં પુનરબ્રવીત્। વિક્રમસ્ય ન કાલોઽયં નહુષો બલવત્તરઃ
શચીએ આવું કહ્યું ત્યારે ભગવાને ઉત્તર આપ્યો: "હવે પરાક્રમ બતાવવાનો સમય નથી, કેમ કે નહુષ હાલ વધારે શક્તિશાળી છે."
વિવર્દ્ધિતશ્ચ ઋષિભિર્હવ્યકવ્યૈશ્ચ ભામિનિ । નીતિમત્ર વિધાસ્યામિ દેવિ તાં કર્તુમર્હસિ
"ઋષિઓ અને પિતૃઓના હવનથી એ વધુ શક્તિશાળી થયો છે, હે સુંદરિ. હવે હું એક યુક્તિ વિચારીશ, દેવી, અને તારે એ જલદી કરવી પડશે."
ગુહ્યં ચૈતત્ત્વયા કાર્યં નાખ્યાતવ્યં શુભે ક્વચિત્ । ગત્વા નહુષમેકાન્તે બ્રવીહિ ચ સુમધ્યમે
"આ વાત તારે ગુપ્ત રાખવી, હે શુભે, અને ક્યાંય ખુલ્લી ન કરવી. તું એકલી જ નહુષ પાસે જઈને, હે સુમધ્યમા, એમ કહે."
ઋષિયાનેન દિવ્યેન મામુપૈહિ જગત્પતે । એવં તવ વશે પ્રીતા ભવિષ્યામીતિ તં વદ
"હે જગતપતિ, તું આ દૈવી ઋષિ ને વાહન બનાવીને મારા પાસે આવજે. ત્યારે હું પ્રસન્ન થઈને તારી વશમાં થઈ જઈશ' – આવું એને કહી દે."
ઇત્યુક્તા દેવરાજેન પત્ની સા કમલેક્ષણા । એવમસ્ત્વિત્યથોક્ત્વા તુ જગામ નહુષં પ્રતિ
દેવરાજે આવું કહેતાં કમળની આંખોવાળી પત્નીએ 'જેમ તું કહે તેમ જ' કહીને, પછી નહુષ તરફ પ્રયાણ કર્યું.
નહુષસ્તાં તતો દૃષ્ટ્વા સસ્મિતો વાક્યમબ્રવીત્ । સ્વાગતં તે વરારોહે કિં કરોમિ શુચિસ્મિતે
નહુષે તેને જોઈને સ્મિત સાથે કહ્યું: 'સુંદર કટિવાળી, તારો સ્વાગત છે. હે શુચિસ્મિતે, હું તારા માટે શું કરું?'
ભક્તં માં ભજ કલ્યાણિ કિમિચ્છસિ મનસ્વિનિ । તવ કલ્યાણિ યત્કાર્યં તત્કરિષ્યે સુમધ્યમે
'હે કલ્યાણી, તું મને ભક્તિપૂર્વક માન આપ. તારે શું ઈચ્છવું છે, હે મનસ્વિ? તારી જે ઈચ્છા હશે, હે સુમધ્યમે, એ હું જરૂર પૂરી કરીશ.'
ન ચ વ્રીડા ત્વયા કાર્યા સુશ્રોણિ મયિ વિશ્વસેઃ। સત્યેન વૈ પશે દેવિ કરિષ્યે વચનં તવ
'હે સુંદર નિતંબવાળી, તારે મારી પાસે કોઈ સંકોચ રાખવાની જરૂર નથી. મારા પર વિશ્વાસ રાખ. હે દેવી, હું સાચા હૃદયથી તારા વચનનું પાલન કરીશ.'
યો મે કૃતસ્ત્વયા કાલસ્તમાકાઙ્ક્ષે જગત્પતે। તતસ્ત્વમેવ ભર્તા મે ભવિષ્યસિ સુરાધિમ
'હે જગતપતિ, તું જે સમય નક્કી કર્યો છે, એ જ હું ઈચ્છું છું. પછી તો તું જ મારા પતિ બનશે, હે દેવાધિપતિ.'
કાર્યં ચ હૃદિ મે યત્તદ્દેવરાજાવધારય। વક્ષ્યામિ યદિ મે રાજન્પ્રિયમેતત્કરિષ્યસિ
'મારા હૃદયમાં જે વાત છે, હે દેવરાજ, એ તું ધ્યાનથી સાંભળ. જો હું જે કહું એ તને પ્રિય હોય અને તું એ કરીશ, તો...
વાક્યં પ્રણયસંયુક્તં તતઃ સ્યાં વશગા તવ। ઇન્દ્રસ્ય વાજિનો વાહા હસ્તિનોઽથ રથાસ્તથા
'મારા વિનંતી પ્રેમથી સ્વીકારીને તું પૂરી કરશ, તો હું તારી વશમાં થઈ જઈશ. ઇન્દ્રના ઘોડા, હાથી કે રથ –'
ઇચ્છામ્યહમથાપૂર્વં વાહનં તે સુરાધિપ । યન્ન વિષ્ણોર્ન રુદ્રસ્ય ન સુરાણાં ન રક્ષસામ્
'હું તારા માટે એવું વાહન ઈચ્છું છું, હે દેવાધિપતિ, જે પહેલાં ક્યારેય ન હતું, જે ન તો વિષ્ણુનું છે, ન રુદ્રનું, ન દેવોનું કે રાક્ષસોનું.'
વહન્તુ ત્વાં મહાભાગા ઋષયઃ સઙ્ગતા વિભો। સર્વે શિબિકયા રાજન્નેતદ્ધિ મમ રોચતે
હે મહાભાગ્યશાળી રાજા, મહાન ઋષિઓ એકઠા થઈને તમને શિબિકા પર લઈ જાય, એ મને ખૂબ પસંદ છે.
નાસુરેષુ ન દેવેષુ તુલ્યો ભવિતુમર્હસિ । સર્વેષાં તેજ આદત્સે સ્વેન વીર્યેણ દર્શનાત્
તમે અસુરો કે દેવોમાં પણ કોઈની સાથે સરખાવા યોગ્ય નથી; તમારી હાજરીથી જ તમે સૌના તેજને તમારી પોતાની શક્તિથી ખેંચી લો છો.