દેવરાજ જહિ ક્રોધં ત્વયિ ક્રુદ્ધે જગદ્વિભો। ત્રસ્તં સાસુરગન્ધર્વં સકિંનરમહોરગમ્
દેવરાજ, તમારે ગુસ્સો છોડો, જગતના સ્વામી! તમે ગુસ્સે થાઓ ત્યારે આસુર, ગંધર્વ, કિન્નર અને મહાનાગ સહિત આખું જગત ડરી જાય છે.
જહિ ક્રોધમિમં સાધો ન કુપ્યન્તિ ભવદ્વિધાઃ । પરસ્ય પત્ની સા દેવી પ્રસીદસ્વ સુરેશ્વર
મહાન ભલા, આ ગુસ્સો છોડો; તમારી જેમના મહાન પુરુષો ગુસ્સો કરતા નથી. એ દેવી તો બીજાની પત્ની છે; દેવોના સ્વામી, કૃપા કરો.
નિવર્તય મનઃ પાપાત્પરદારાભિમર્શનાત્। દેવરાજોઽસિ ભદ્રં તે પ્રજા ધર્મેણ પાલય
બીજાની પત્ની તરફ મન લલચાવવું પાપ છે, એમાંથી મન પાછું ખેંચો. તમે દેવોના રાજા છો, તમારું કલ્યાણ થાય, પ્રજાનું ધર્મથી રક્ષણ કરો.
એવમુક્તો ન જગ્રાહ તદ્વચઃ કામમોહિતઃ । અથ દેવાનુવાચેદમિન્દ્રં પ્રતિ સુરાધિપઃ
આ રીતે સમજાવ્યા છતાં પણ, કામના વશ થઈને તેણે એ વાત માન્ય ન કરી. પછી દેવોના સ્વામી નહુષે દેવતાઓને ઇન્દ્ર વિશે કહ્યું.
અહલ્યા ધર્ષિતા પૂર્વમૃષિપત્ની યશસ્વિની । જીવતો ભર્તુરિન્દ્રેણ સ વઃ કિં ન નિવારિતઃ
અહલ્યા, મહાન ઋષિની પત્ની, જ્યારે પતિ જીવતો હતો ત્યારે ઇન્દ્રે તેનું અપમાન કર્યું હતું. ત્યારે તમે તેને કેમ અટકાવ્યા નહોતા?
બહૂનિ ચ નૃશંસાનિ કૃતાનીન્દ્રેણ વૈ પુરા । વૈધર્મ્યાણ્યુપધાશ્ચૈવ સ વઃ કિં ન નિવારિતઃ
પહેલાં ઇન્દ્રે ઘણા ક્રૂર અને અધર્મના કામો, તેમજ ફ્રોડ પણ કર્યા છે. ત્યારે તમે તેને કેમ રોક્યા નહોતા?
ઉપતિષ્ઠતુ દેવી મામેતદસ્યા હિતં પરમ્। યુષ્માકં ચ સદા દેવાઃ શિવમેવં ભવિષ્યતિ
એ દેવી મારા પાસે આવવા દો; એના માટે પણ અને તમારે માટે પણ આ જ સૌથી સારું રહેશે, અને બધું શુભ થશે.
ઇન્દ્રાણીમાનયિષ્યામો યથેચ્છસિ દિવસ્પતે। જહિ ક્રોધમિમં વીર પ્રીતો ભવ સુરેશ્વર
દિવસપતિ, અમે તમારી ઈચ્છા પ્રમાણે ઇન્દ્રાણીને તમારી પાસે લાવી દઈશું. વીર, આ ગુસ્સો છોડો અને પ્રસન્ન થાઓ, દેવોના સ્વામી.
ઇત્યુક્ત્વા તં તદા દેવા ઋષિભિઃ સહ ભારત। તગ્મુર્બૃહસ્પતિં વક્તુમિન્દ્રાણીં ચાશુભં વચઃ
આ રીતે કહીને દેવતાઓ અને ઋષિઓ સાથે મળીને, હે ભારત, બૃહસ્પતિ અને ઇન્દ્રાણી પાસે દુઃખદ સમાચાર કહેવા ગયા.
જાનીમઃ શરણં પ્રાપ્તામિન્દ્રાણીં તવ વેશ્મનિ। દત્તાભયાં ચ વિપ્રેન્દ્ર ત્વયા દેવર્ષિસત્તમ
અમે જાણીએ છીએ કે ઇન્દ્રાણી આશરો લઈને તમારા ઘરે છે; અને, દેવઋષિમાં શ્રેષ્ઠ, તમે તેને નિર્ભયતા આપી છે.
તે ત્વાં દેવાઃ સગન્ધર્વા ઋષયશ્ચ મહાદ્યુતે । પ્રસાદયન્તિ ચેન્દ્રાણી નહુષાય પ્રદીયતામ્
દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ઋષિઓ, હે તેજસ્વી, તમને વિનંતી કરે છે: ઇન્દ્રાણીને નહુષને સોંપી દો.
ઇન્દ્રાદ્વિશિષ્ટો નહુષો દેવરાજો મહાદ્યુતિઃ । વૃણોત્વિમં વરારોહા ભર્તૃત્વે વરવર્ણિની
નહુષ, દેવરાજ અને મહાતેજસ્વી, ઇન્દ્ર કરતાં પણ શ્રેષ્ઠ છે; આ સુંદર વર્ણવાળી સ્ત્રીએ તેને પતિ તરીકે પસંદ કરવો જોઈએ.
એવમુક્તે તુ સા દેવી બાષ્પમુત્સૃજ્ય સસ્વનમ્ । ઉવાચ રુદતી દીના બૃહસ્પતિમિદં વચઃ
આવું સાંભળીને એ દેવી ઉંચે અવાજે રડતી અને આંખોમાંથી આંસુ વહાવીને દુઃખી થઈ બૃહસ્પતિને કહ્યું.
નાહમિચ્છામિ નહુષં પતિં દેવર્ષિસત્તમ। શરણાગતાસ્મિ તે બ્રહંસ્ત્રાયસ્વ મહતો ભયાત્
હું નહુષને પતિ તરીકે ઈચ્છતી નથી, હે દેવઋષિમાં શ્રેષ્ઠ. હું તમારી શરણમાં આવી છું; મહાન ભયમાંથી મને તમારા બ્રહ્મતેજથી બચાવો.
શરણાગતં ન ત્યજેયમિન્દ્રાણિ મમ નિશ્ચયઃ। ધર્મજ્ઞાં સત્યશીલાં ચ ન ત્યજેયમનિન્દિતે
જે મારા આશરે આવે છે તેને હું કદી છોડતો નથી, હે ઇન્દ્રાણી, એ જ મારો નિશ્ચય છે. જે ધર્મ જાણે છે અને સત્યવ્રતી છે, એવી નિર્દોષને હું કદી છોડું નહીં.
નાકાર્યં કર્તુમિચ્છામિ બ્રાહ્મણઃ સન્વિશેષતઃ । શ્રુતધર્મા સત્યશીલો જાનન્ધર્માનુશાસનમ્
બ્રાહ્મણ તરીકે, ખાસ કરીને હું અયોગ્ય કામ કરવાનું ઈચ્છતો નથી. જે શાસ્ત્ર જાણે છે, સત્યવ્રતી છે અને ધર્મનું જ્ઞાન ધરાવે છે, તે કદી અયોગ્ય કામ ન કરે.
નાહમેતત્કરિષ્યામિ ગચ્છધ્વં વૈ સુરોત્તમાઃ । અસ્મિંશ્ચાર્થે પુરા ગીતં બ્રહ્મણા શ્રૂયતામિદમ્
હું આ કામ નહીં કરું; હે સર્વોત્તમ દેવો, તમે હવે જાઓ. આ વિષયમાં બ્રહ્માજીએ પહેલેથી જ જે ગાન કર્યું છે, તે સાંભળો.
ન તસ્ય બીજં રોહતિ રોહકાલે ન તસ્ય વર્ષં વર્ષતિ વર્ષકાલે। ભીતં પ્રપન્નં પ્રદદાતિ શત્રવે ન સ ત્રાતારં લભતે ત્રાણમિચ્છન્
જેનું બીજ વાવવાની વેળાએ ઉગતું નથી, વરસાદ પડવાની વેળાએ વરસાદ પડતો નથી; જે ભયથી દુશ્મનને આપવું પડે છે, તે પછી પોતે રક્ષા માંગે ત્યારે તેને કોઈ રક્ષક મળતો નથી.
મોઘમન્નં વિન્દતિ ચાપ્યચેતાઃ સ્વર્ગાલ્લોકાદ્ધશ્યતિ નષ્ટચેષ્ટઃ। ભીતં પ્રપન્નં પ્રદદાતિ યો વૈ ન તસ્ય હવ્યં પ્રતિગૃહ્ણન્તિ દેવાઃ
જેનું મન અસ્થિર છે, તેને ભોજન વ્યર્થ મળે છે; જે પ્રયત્ન ગુમાવે છે, તે સ્વર્ગ અને પૃથ્વી બંનેમાંથી પડી જાય છે. જે ભયથી દુશ્મનને આપે છે, તેના હવન દેવતાઓ સ્વીકારતા નથી.
પ્રમીયતે ચાસ્ય પ્રજા હ્યકાલે સદા વિવાસં પિતરોઽસ્ય કુર્વતે। ભીતં પ્રપન્નં પ્રદદાતિ શત્રવે સેન્દ્રા દેવાઃ પ્રહરન્ત્યસ્ય વજ્રમ્
એના સંતાન સમય પહેલાં નાશ પામે છે અને તેના પિતૃઓ તેને હંમેશા ભટકાવતાં રહે છે. જે ભયથી દુશ્મનને આપે છે, તેને ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ વજ્રથી દંડ આપે છે.
એતદેવં વિજાનન્વૈ ન દાસ્યામિ શચીમિમામ્। ઇન્દ્રાણીં વિશ્રુતાં લોકે શક્રસ્ય મહિષીં પ્રિયાં
આ બધું જાણીને, હું શચીને નહીં આપું, જે દુનિયામાં પ્રસિદ્ધ છે અને ઇન્દ્રની પ્રિય રાણી છે.
અસ્યા હિતં ભવેદ્યચ્ચ મમ ચાપિ હિતં ભવેત્। ક્રિયતાં તત્સુરશ્રેષ્ઠા નહિ દાસ્યામ્યહં શચીમ્
હે સર્વોત્તમ દેવો, જે શચી માટે અને મારા માટે પણ હિતકારક હોય, એ કરો; પણ હું શચીને નહીં આપું.
અથ દેવાઃ સગન્ધર્વા ગુરુમાહુરિદં વચઃ। કથં સુનીતં નુ ભવેન્મન્ત્રયસ્વ બૃહસ્પતે
પછી દેવતાઓ અને ગંધર્વોએ ગુરુને કહ્યું: આ કામ યોગ્ય રીતે કેવી રીતે થાય, એ માટે અમને સલાહ આપો, હે બૃહસ્પતિ.
નહુષં યાચતાં દેવી કિંચિત્કાલાન્તરં શુભા। ઇન્દ્રાણિ હિતમેતદ્ધિ તથાઽસ્માકં ભવિષ્યતિ
દેવી થોડો સમય નહુષ પાસે વિલંબ માગે; આ ઇન્દ્રાણીના હિત માટે છે અને એ રીતે અમારું પણ કલ્યાણ થશે.
બહુવિઘ્નઃ સુરાઃ કાલઃ કાલઃ કાલં નયિષ્યતિ। ગર્વિતો બલવાંશ્ચાપિ નહુષો વરસંશ્રયાત્
હે દેવો, સમય ઘણા વિઘ્નો લાવશે; સમય પોતે સમયને લઈ જશે. નહુષ તો વરદાનના કારણે ગર્વીલો અને શક્તિશાળી બની રહેશે.
તતસ્તેન તથોક્તે તુ પ્રીતા દેવાસ્તથાબ્રુવન્। બ્રહ્મન્સાધ્વિદમુક્તં તે હિતં સર્વં દિવૌકસામ્
પછી એમ બોલતાં દેવતાઓ આનંદિત થઈને બોલ્યા: હે બ્રાહ્મણ, તમે જે કહ્યું તે સર્વ દેવતાઓના હિત માટે યોગ્ય છે.
એવમેતદ્દ્વિજશ્રેષ્ઠ દેવી ચેયં પ્રસાદ્યતામ્। તતઃ સમસ્તા ઇન્દ્રાણીં દેવાશ્ચાગ્નિપુરોગમાઃ
હા, એમ જ થવું જોઈએ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ; હવે દેવીને મનાવી લો. પછી અગ્નિપ્રમુખ બધા દેવતાઓએ મળીને ઇન્દ્રાણી પાસે ગયા.
ત્વયા જગદિદં સર્વં ધૃતં સ્થાવરજઙ્ગમમ્। એકપત્ન્યસિ સત્યા ચ ગચ્છસ્વ નહુષં પ્રતિ
તમે જ આખું જગત—સ્થાવર અને જંગમ—ધારે છે. તમે એકપતિવ્રતા અને સત્યવતી છો; હવે નહુષ પાસે જાઓ.
ક્ષિપ્રં ત્વામભિકામશ્ચ વિનશિષ્યતિ પાપકૃત્। નહુષો દેવિ શક્રશ્ચ સુરૈશ્વર્યમવાપ્સ્યતિ
હે દેવી, જે તને ઈચ્છે છે તે પાપ કરીને જલ્દી નાશ પામશે; પછી નહુષ અને શક્રને દેવરાજ્ય મળશે.
એવં વિનિશ્ચયં કૃત્વા ઇન્દ્રાણી કાર્યસિદ્ધયે। અભ્યગચ્છત સવ્રીડા નહુષં ઘોરદર્શનમ્
આ રીતે નિશ્ચય કરીને, પોતાના કાર્યની સિદ્ધિ માટે શરમાતી ઇન્દ્રાણી ભયાનક દેખાતા નહુષ પાસે ગઈ.