યદ્યેતદેવં શર્મિષ્ઠે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ। અપત્યં યદિ તે લબ્ધં જ્યેષ્ઠાચ્છ્રેષ્ઠાચ્ચ વૈ દ્વિજાત્
જો આવું જ સાચું છે, હે શર્મિષ્ઠા, તો મને કોઈ રોષ નથી; જો તું વડીલ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણથી સંતાન પામેલી છે.
અન્યોન્યમેવમુક્ત્વા તુ સંપ્રહસ્ય ચ તે મિથઃ। જગામ ભાર્ગવી વેશ્મ તથ્યમિત્યવજગ્મુષી
આ રીતે એકબીજાને કહી અને સ્મિત સાથે, ભાર્ગવી દેવયાની પોતાના ગૃહે ગઈ અને તેને સાચું માની લીધું.
યયાતિર્દેવયાન્યાં તુ પુત્રાવજનયન્નૃપઃ। યદું ચ તુર્વસું ચૈવ શક્રવિષ્ણૂ ઇવાપરૌ
યયાતિ રાજાએ દેવયાનિમાંથી બે પુત્રો પેદા કર્યા — યદુ અને તુર્વસુ, જેમ કે બીજા ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ.
તસ્મિન્કાલે તુ રાજર્ષિર્યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ। માધ્વીકરસસંયુક્તાં મદિરાં મદવર્ધનીમ્
એ સમયે પૃથ્વીપતિ યયાતિએ શુક્રકન્યા દેવયાનીને મધમિશ્રિત મદિરા પીવા આપી.
પાયયામાસ શુક્રસ્ય તનયાં રક્તપિઙ્ગલામ્। પીત્વા પીત્વા ચ મદિરાં દેવયાની મુમોહ સા
યયાતિએ લાલસોનેરી દેવયાનીને મદિરા પીવડાવી; વારંવાર પીવાથી દેવયાની બેભાન થઈ ગઈ.
રુદતી ગાયમાના ચ નૃત્યન્તી ચ મુહુર્મુહુઃ। બહુ પ્રલપતી દેવી રાજાનમિદમબ્રવીત્
દેવયાની વારંવાર રડતી, ગાતી અને નૃત્ય કરતી હતી; ઘણી બધી અસમજ વાતો બોલીને રાજાને સંબોધી એમ કહ્યું.
રાજવદ્રૂપવેષૌ તે કિમર્થં ત્વમિહાગતઃ। કેન કાર્યેણ સંપ્રાપ્તો નિર્જનં ગહનં વનમ્
તમે તો રાજાની જેમ દેખાવ અને વેશમાં છો, તો અહીં આ ઘનઘોર જંગલમાં કેમ આવ્યા છો? કયા કામ માટે આવી પહોંચ્યા છો, કહો તો.
દ્વિજશ્રેષ્ઠ નૃપશ્રેષ્ઠો યયાતિશ્ચોગ્રદર્શનઃ। તસ્માદિતઃ પલાયસ્વ હિતમિચ્છસિ ચેદ્દ્વિજ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, અહીં ભયાનક અને શક્તિશાળી રાજા યયાતિ આવ્યા છે; જો તને તારો કલ્યાણ જોઈએ છે તો, બ્રાહ્મણ, અહીંથી તરત જ ચાલીને જા.
ઇત્યેવં પ્રલપન્તીં તાં દેવયાનીં તુ નાહુષઃ। ભર્ત્સયામાસ વચનૈરનર્હાં પાપવર્ધનીમ્
જ્યારે દેવયાની આવી રીતે બોલી રહી હતી, ત્યારે નાહુષે તેને અયોગ્ય અને પાપ વધારનારી માનીને કડક શબ્દોમાં ઠપકો આપ્યો.
તતો વર્ષવરાન્મૂકાન્વ્યઙ્ગાન્વૃદ્ધાંશ્ચ પઙ્ગુકાન્। રક્ષણે દેવયાન્યાઃ સ પોષણે ચ શશાસ તાન્
પછી તેણે ત્યાંના મૂંગા, લૂલા, વૃદ્ધ અને લંગડા લોકોને દેવયાનીની રક્ષા અને સેવા કરવા આદેશ આપ્યો.
તતસ્તુ નાહુષો રાજા શર્મિષ્ઠાં પ્રાપ્ય બુદ્ધિમાન્। રેમે ચ સુચિરં કાલં તયા શર્મિષ્ઠયા સહ
પછી બુદ્ધિશાળી રાજા નાહુષે શર્મિષ્ઠાને પામ્યા અને લાંબા સમય સુધી તેની સાથે આનંદ માણ્યો.
તસ્માદેવ તુ રાજર્ષેઃ શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી। દ્રુહ્યું ચાનું ચ પૂરું ચ ત્રીન્કુમારાનજીજનત્
એ રાજર્ષિ પાસેથી વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્થે ત્રણ પુત્રો, દુહ્યુ, અનુ અને પુરુને જન્મ આપ્યો.
તતઃ કાલે તુ કસ્મિંશ્ચિદ્દેવયાની શુચિસ્મિતા। યયાતિસહિતા રાજઞ્જગામ રહિતં વનમ્
પછી ક્યારેક શુદ્ધ સ્મિતવાળી દેવયાની યયાતિ સાથે એકાંત વનમાં ગઈ, હે રાજા.
દદર્શ ચ તદા તત્ર કુમારાન્દેવરૂપિણઃ। ક્રીડમાનાન્સુવિશ્રબ્ધાન્વિસ્મિતા ચેદમબ્રવીત્
ત્યાં તેણે દેવતાસમાન રૂપવાળા છોકરાઓને નિર્ભયતાથી રમતા જોયા અને આશ્ચર્યથી કહ્યું.
કસ્યૈતે દારકા રાજન્દેવપુત્રોપમાઃ શુભાઃ। વર્ચસા રૂપતશ્ચૈવ સદૃશા મે મતાસ્તવ
હે રાજા, આ સુંદર બાળકો કોણના છે? એ તો દેવપુત્રો જેવા દેખાય છે. તેજ અને રૂપથી તો મને એ તારા જેવા જ લાગે છે.
એવં પૃષ્ટ્વા તુ રાજાનં કુમારાન્પર્યપૃચ્છત
આ રીતે રાજાને પૂછ્યા પછી, તેણે એ છોકરાઓને પણ પૂછ્યું.
તસ્મિન્કાલે તુ તચ્છ્રુત્વા ધાત્રી તેષાં વચોઽબ્રવીત્। કિં ન બ્રૂત કુમારા વઃ પિતરં વૈ દ્વિજર્ષભમ્
એ સમયે, આ સાંભળીને તેમની ધાત્રીએ કહ્યું: 'બાળકો, તમે તમારા પિતા કોણ છે એ કેમ નથી કહતા?'
ઋષિશ્ચ બ્રાહ્મણશ્ચૈવ દ્વિજાતિશ્ચૈવ નઃ પિતા। શર્મિષ્ઠા નાનૃતં બ્રૂતે દેવયાનિ ક્ષમસ્વ નઃ
'અમારા પિતા ઋષિ છે, બ્રાહ્મણ છે અને દ્વિજ છે; શર્મિષ્ઠા કદી ખોટું બોલતી નથી. દેવયાની, અમને માફ કરજો.'
કિંનામધેયગોત્રો વઃ પુત્રકા બ્રાહ્મણઃ પિતા। પ્રબ્રૂત તત્ત્વતઃ ક્ષિપ્રં કશ્ચાસૌ ક્વ ચ વર્તતે
'પ્યારા બાળકો, તમારા બ્રાહ્મણ પિતાનું નામ અને કુળ શું છે? સાચું-સાચું જલદી કહો—એ કોણ છે અને ક્યાં રહે છે?'
પ્રબ્રૂત મે યથા તથ્યં શ્રોતુમિચ્છામિ તં હ્યહમ્। એવમુક્તાઃ કુમારસ્તે દેવયાન્યા સુમધ્યયા
'મને સાચું-સાચું કહો, કેમ કે હું એના વિષે સાંભળવા ઈચ્છું છું.' આવી રીતે સુકુમાર કટિવાળી દેવયાનીએ પૂછતાં છોકરાઓએ—
તેઽદર્શયન્પ્રદેશિન્યા તમેવ નૃપસત્તમમ્। શર્મિષ્ઠાં માતરં ચૈવ તથાઽઽચખ્યુશ્ચ દારકાઃ
એ છોકરાઓએ આંગળીથી એ શ્રેષ્ઠ રાજાને બતાવ્યો અને સાથે શર્મિષ્ઠાને પોતાની માતા તરીકે પણ ઓળખાડી.
ઇત્યુક્ત્વા સહિતાસ્તે તુ રાજાનમુપચક્રમુઃ। નાભ્યનન્દત તાન્રાજા દેવયાન્યાસ્તદાન્તિકે
આવી રીતે કહીને, બધા મળીને રાજા પાસે ગયા; પણ દેવયાનીની હાજરીમાં રાજાએ તેમને આવકાર્યા નહીં.
રુદન્તસ્તેઽથ શર્મિષ્ઠામભ્યયુર્બાલકાસ્તતઃ। `અવિબ્રુવન્તી કિંચિચ્ચ રાજાનં ચારુલોચના
પછી એ બાળકો રડતા-રડતા શર્મિષ્ઠા પાસે ગયા અને સુંદર આંખવાળી એ સ્ત્રી કંઈ ન બોલી, રાજા પાસે પહોંચી.
નાતિદૂરાચ્ચ રાજાનં સા ચાતિષ્ઠદવાઙ્મુખી। શ્રુત્વા તેષાં તુ બાલાનાં સવ્રીડ ઇવ પાર્થિવઃ
એ રાજા પાસેથી બહુ દૂર નહીં, પણ મોઢું ફેરવીને ઊભી રહી; અને બાળકોની વાત સાંભળીને રાજાને થોડી શરમ આવી.
પ્રતિવક્તુમશક્તોઽભૂત્તૂષ્ણીંભૂતોઽભવન્નૃપઃ। દૃષ્ટ્વા તુ તેષાં બાલાનાં પ્રણયં પાર્થિવં પ્રતિ
રાજા એ બાલાઓનો પોતાના પર પ્રેમ જોઈને કંઈ જવાબ આપી શક્યા નહીં અને ચૂપ રહી ગયા.
બુદ્ધ્વા તુ તત્ત્વતો દેવી શર્મિષ્ઠાપિદમબ્રવીત્। અભ્યાગચ્છતિ માં કશ્ચિદૃષિરિત્યેવમબ્રવીઃ
પછી સત્ય સમજીને શર્મિષ્ઠાએ કહ્યું: 'તમે તો કહ્યું હતું કે કોઈ ઋષિ મારા પાસે આવી રહ્યો છે.'
યયાતિમેવં રાજાનં ત્વં ગોપાયસિ ભામિનિ। પૂર્વમેવ મયા પ્રોક્તં ત્વયા તુ વૃજિનં કૃતમ્
હે સુંદરિ, આવી રીતે તમે રાજાને બચાવ છો; પણ હું તો પહેલેથી કહી ચૂકી હતી, અને તું તો ખોટું કામ કર્યું છે.
મદધીના સતી કસ્માદકાર્ષીર્વિપ્રિયં મમ। તમેવાઽઽસુરધર્મં ત્વમાસ્થિતા ન બિભેષિ મે
તું મારી આજ્ઞામાં છે છતાં પણ મને ન ગમતું કામ કેમ કર્યું? તું અસુરોની રીત અપનાવી છે અને મને ડરતી પણ નથી.
યદુક્તમૃષિરિત્યેવ તત્સત્યં ચારુહાસિનિ। ન્યાયતો ધર્મતશ્ચૈવ ચરન્તી ન બિભેમિ તે
'ઋષિ આવી રહ્યો છે' એવું જે કહ્યું એ સાચું છે, હે મીઠા હાસ્યવાળી. હું ધર્મ અને ન્યાય પ્રમાણે વર્તું છું, એટલે મને તારો ડર નથી.
યદા ત્વયા વૃતો ભર્તા વૃત એવ તદા મયા। સખીભર્તા હિ ધર્મેણ ભર્તા ભવતિ શોભને
જ્યારે તું પતિ પસંદ કર્યો ત્યારે મેં પણ પસંદ કર્યો. ધર્મ પ્રમાણે, સખીની પતિ પોતાનો પણ પતિ ગણાય છે, હે સૌમ્યવતીઃ.