ઇતિ સંચિન્ત્ય બહુધા બુદ્ધિમાન્ભરતર્ષભ । આજ્ઞાપયત્સોઽપ્સરસસ્ત્વષ્ટૃપુત્રપ્રલોભને
એ રીતે અનેક રીતે વિચાર કરીને, એ બુદ્ધિશાળી ઇન્દ્રે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તવષ્ટાના પુત્રને લલચાવવા માટે અપ્સરાઓને આજ્ઞા આપી.
યથા સ સજ્જેત્રિશિરાઃ કામભોગેષુ વૈ ભૃશમ્ । ક્ષિપ્રં કુરુત ગચ્છધ્વં પ્રલોભયત માચિરમ્
એવું કરો કે ત્રિશિર ભોગોમાં ખૂબ જ આસક્ત થઈ જાય; જલ્દી જાઓ અને વિલંબ કર્યા વિના તેને લલચાવો.
શૃઙ્ગારવેષાઃ સુશ્રોણ્યો હારૈર્યુક્તા મનોહરૈઃ । હાવભાવસમાયુક્તાઃ સર્વાઃ સૌન્દર્યશોભિતાઃ
તમારે સૌ સુંદર વેશ ધારણ કરો, મનમોહક હાર પહેરો, આકર્ષક ભંગિમાઓ બતાવો અને સૌ સુંદરતાથી ઝગમગતા દેખાવ.
પ્રલોભયત ભદ્રં વઃ શમયધ્વં ભયં મમ। અસ્વસ્થં હ્યાત્મનાત્માનં લક્ષયામિ વરાઙ્ગનાઃ
જાઓ અને તેને લલચાવો, તમારો કલ્યાણ થાય; મારા ભયને દૂર કરો. હે સુંદર સ્ત્રીઓ, હું અનુભવું છું કે મારું મન પણ અસ્વસ્થ છે.
તથા યત્નં કરિષ્યામઃ શક્ર તસ્ય પ્રલોભને। યથા નાવાપ્સ્યસિ ભયં તસ્માદ્બલનિષૂદન
હે શક્ર, અમે ત્રિશિરને લલચાવામાં પૂરો પ્રયત્ન કરીશું, જેથી તમને તેનો ભય ન રહે, હે બળવિનાશક.
નિર્દહન્નિવ ચક્ષુર્ભ્યાં યોઽસાવાસ્તે તપોનિધિઃ। તં પ્રલોયિતું દેવ ગચ્છામઃ સહિતા વયમ્
જે ત્યાં બેસી તપનો ખજાનો છે અને જેના નેત્રો જાણે બધું દહાળી નાખે છે—એ દેવને લલચાવવા અમે સૌ સાથે જઈશું.
ઇન્દ્રેણ તાસ્ત્વનુજ્ઞાતા જગ્મુસ્ત્રિશિરસોઽન્તિકમ્। તત્ર તા વિવિધૈર્ભાવૈર્લોભયન્ત્યો વરાઙ્ગનાઃ
ઇન્દ્રની પરવાનગીથી, એ અપ્સરાઓ ત્રિશિર પાસે ગઈ; ત્યાં તેમણે વિવિધ રીતે તેને લલચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
નૃત્તં સંદર્શયામાસુસ્તથૈવાઙ્ગેષુ સૌષ્ઠવમ્। નાભ્યગચ્છત્પ્રહર્ષં તાઃ સ પશ્યન્સુમહાતપાઃ
તેમણે નૃત્ય બતાવ્યું અને અંગોમાં લાવણ્ય દર્શાવ્યું, પણ એ મહાન તપસ્વીએ તેમને જોઈને કોઈ આનંદ અનુભવ્યો નહીં.
ઇન્દ્રિયાણિ વશે કૃત્વા પૂર્ણસાગરસન્નિભઃ। તાસ્તુ યત્નં પરં કૃત્વા પુનઃ શક્રમુપસ્થિતાઃ
તેણે પોતાની ઇન્દ્રિયોને વશ કરી લીધી હતી, જાણે ભરેલો દરિયો. એ સ્ત્રીઓએ સર્વ પ્રયત્ન કર્યા પછી ફરીથી શક્ર પાસે પાછી આવી.
કૃતાઞ્જલિપુટાઃ સર્વા દેવરાજમથાબ્રુવન્। ન સ શક્યઃ સુદુર્ધર્ષો ધૈર્યાચ્ચાલયિતું પ્રભો
બધી અપ્સરાઓએ હાથ જોડીને દેવરાજને કહ્યું: 'પ્રભુ, તે એટલો ધીર છે કે તેને કશી રીતે પણ ડગાવી શકાય તેમ નથી.'
યત્તે કાર્યં મહાભાગ ક્રિયતાં તદનન્તરમ્ । સંપૂજ્યાપ્સરસઃ શક્રો વિસૃજ્ય ચ મહામતિઃ
'હે મહાભાગ્યશાળી, હવે તમારે જે કાર્ય કરવું હોય તે કરો.' શક્રે અપ્સરાઓનું સન્માન કરીને તેમને વિદાય આપી, અને પોતે વિચારમાં તલીન રહ્યો.
ચિન્તયામાસ તસ્યૈવ વધોપાયં યુધિષ્ઠિર। સ તૂષ્ણીં ચિન્તયન્વીરો દેવરાજઃ પ્રતાપવાન્
પછી, હે યુધિષ્ઠિર, દેવરાજે તેને મારવાનો ઉપાય વિચારવા લાગ્યા; તે પરાક્રમી અને શક્તિશાળી ઇન્દ્ર ચુપચાપ મનમાં વિચારો કરતો રહ્યો.
વિનિશ્ચિતમતિર્ધીમાન્વધે ત્રિશિરસોઽભવત્। વજ્રમસ્ય ક્ષિપામ્યદ્ય સ ક્ષિપ્રં નભવિષ્યતિ
મજબૂત મનથી અને બુદ્ધિપૂર્વક, તેણે ત્રિશિરાનું વધ કરવાનો નક્કી કર્યો: 'આજે હું મારા વજ્રથી તેને ઘાયલ કરીશ અને એ બચી શકશે નહીં.'
શત્રુઃ પ્રવૃદ્ધો નોપેક્ષ્યો દુર્બલોઽપિ બલીયસા। શાસ્ત્રબુદ્ધ્યા વિનિશ્ચિત્ય કૃત્વા બુદ્ધિં વધે દૃઢામ્
શત્રુ જો શક્તિશાળી બની ગયો હોય તો, ભલે પોતે વધુ બળવાન હોય, તેને અવગણવો ન જોઈએ; શાસ્ત્રની સમજથી વિચાર કરી, તેના વિનાશ માટે મન મજબૂત રાખવું જોઈએ.
અથ વૈશ્વાનરનિભં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્। મુમોચ વજ્રં સંક્રુદ્ધઃ શક્રસ્ત્રિશિરસં પ્રતિ
પછી, ક્રોધથી ભરાઈને, શક્રે અગ્નિ જેવો, ભયાનક અને ભયપ્રદ વજ્ર ત્રિશિરા પર ફેંક્યો.
સ પપાત હતસ્તેન વજ્રેણ દૃઢમાહતઃ। પર્વતસ્યેવ શિખરં પ્રણુન્નં મેદિનીતલે
એ વજ્રના ઘા થી ત્રિશિરા જોરથી પડ્યો અને મૃત્યુ પામ્યો, જાણે કોઈ પર્વતનું શિખર જમીન પર પડી ગયું હોય.
તં તુ વજ્રહતં દૃષ્ટ્વા શયાનમચલોપમમ્। ન શર્મ લેભે દેવેન્દ્રો દીપિતતસ્તસ્ય તેજસા
વજ્રથી ઘાયલ થયેલો અને પર્વત જેવો અડગ પડેલો જોઈને, દેવેન્દ્રને એના તેજથી શાંતિ મળી નહીં.
હતોઽપિ દીપ્તતેજાઃ સ જીવન્નિવ હિ દૃશ્યતે। ઘાતિતસ્ય શિરાંસ્યાજૌ જીવન્તીવાદ્ભુતાનિ વૈ
મૃત્યુ પામ્યા પછી પણ એ તેજથી ઝગમગતો હતો અને જીવતો હોય એમ દેખાતો હતો; યુદ્ધભૂમિ પર કપાયેલા માથાં પણ જીવતા હોય એમ અદ્ભુત લાગતા હતા.
શિરાંસિ તસ્યાજાયન્ત ત્રીણ્યેવ શકુનાસ્ત્રયઃ। તિત્તિરિઃ કલવિઙ્કશ્ચ તથૈવ ચ કપિઞ્જલઃ । વિશ્વરૂપશિરાંસ્યેવ જાયન્તે તાનિ ભારત
એના શરીરમાંથી ત્રણ માથાં ઊભાં થયા, જેમ કે ત્રણ પક્ષીઓ: તિતિર, કલવિંક અને કપિંજલ; એ માથાં વિશ્વરૂપના માથાં જેવાં જ દેખાતા, હે ભારત.
તતોઽતિભીતગાત્રસ્તુ શક્ર આસ્તે વિચારયન્। અથાજગામ પરશું સ્કન્ધેનાદાય વર્ધકિઃ
પછી, ખૂબ ડરથી કાંપતા અંગો સાથે, શક્ર વિચારતો બેઠો; એ સમયે એક વઢારિયો ખભા પર કુહાડો લઈને આવ્યો.
તદરણ્યં મહારાજ યત્રાસ્તેઽસૌ નિપાતિતઃ । સ ભીતસ્તત્ર તક્ષાણં ઘટમાનં શચીપતિઃ
હે રાજા, એ જંગલમાં જ્યાં ત્રિશિરા પડ્યો હતો, ત્યાં શચીપતિ ભયભીત થઈને વઢારિયાને સાધન તૈયાર કરતાં જોયો.
અપશ્યદબ્રવીચ્ચૈનં સત્વરં પાકશાસનઃ । ક્ષિપ્રં છિન્ધિ શિરાંસ્યસ્ય કુરુષ્વ વચનં મમ
પાકશાસન એ જોઈને ઝડપથી કહ્યું: 'ઝલદી એના માથાં કાપી નાખ; જે કહું છું એ કર.'
મહાસ્કન્ધો ભૃશં હ્યેષ પરશુર્નભવિષ્યતિ। કર્તું ચાહં ન શક્ષ્યામિ કર્મ રાદ્ભિર્વિગર્હિતમ્
'આ કુહાડાનું દાંડો ખૂબ મજબૂત છે અને તૂટી નહીં; પણ હું આવું પાપકર્મ, જે સજ્જનો દ્વારા નિંદનીય છે, કરી શકતો નથી.'
મા ભૈસ્ત્વં શીઘ્રમેતદ્વૈ કુરુષ્વ વચનં મમ। મત્પ્રસાદાદ્ધિ તે શસ્ત્રં વજ્રકલ્પં ભવિષ્યતિ
'ડરતો નહીં; જલદી જે કહું છું એ કર. મારી કૃપાથી તારો શસ્ત્ર વજ્ર જેટલું શક્તિશાળી બની જશે.'
કં ભવન્તમહં વિદ્યાં ઘોરકર્માણમદ્ય વૈ। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું તત્ત્વેન કથયસ્વ મે
'તમે કોણ છો અને આવું ભયાનક કામ શા માટે કરો છો? હું સાચું જાણવું છું; કૃપા કરીને બધું કહો.'
અહમિન્દ્રો દેવરાજસ્તક્ષન્વિદિતમસ્તુ તે। કુરુષ્વૈતદ્યથોક્તં મે તક્ષન્માઽત્ર વિચારય
'હું ઈન્દ્ર, દેવોનો રાજા છું—આ જાણ, વઢારિયા. જે કહેલું છે એ કર; અહીં વિલંબ ન કર.'
મયા હિ નિહતઃ શેતે ત્રિશિરાસ્ત્વં ચ વિદ્વિ વૈ
'મારા હાથે ત્રિશિરા મૃત્યુ પામ્યો છે, એ તું જાણ, હે બુદ્ધિશાળી.'
ક્રૂરેણ નાપત્રપસે કથં શક્રેહ કર્મણા। ઋષિપુત્રમિમં હત્વા બ્રહ્મહત્યાભયં ન તે
'શક્ર, તું આવું ક્રૂર કામ કરીને શરમ કેમ નથી માનતો? ઋષિપુત્રને મારીને તને બ્રાહ્મણહત્યાનો ભય નથી લાગતો?'
પશ્ચાદ્ધર્મં ચરિષ્યામિ પાવનાર્થ સુદુશ્ચરમ્। શત્રુરેષ મહાવીર્યો વજ્રેણ નિહતો મયા
'પછી હું પાપમુક્તિ માટે કઠિન તપ કરીશ; આ મહાવીર શત્રુને મેં વજ્રથી મારો છે.'
અદ્યાપિ ચાહમુદ્વિગ્નસ્તક્ષન્નસ્માદ્બિભેમિ વૈ। ક્ષિપ્રં છિન્ધિ શિરાંસિ ત્વં કરિષ્યેઽનુગ્રહં તવ
'હજી પણ હું ચિંતિત છું, વઢારિયા, અને એનો ડર લાગે છે; જલદી એના માથાં કાપી નાખ, હું તને વર આપીશ.'