શિલ્પિભિર્વિવિધૈશ્ચૈવ ક્રીડાસ્તત્ર પ્રયોજિતાઃ । તત્ર માલ્યાનિ માંસાનિ ભક્ષ્યં પેયં ચ સત્કૃતમ્
ત્યાં કળાકારોએ અનેક પ્રકારની રમતો ગોઠવી હતી. ત્યાં પુષ્પમાળાઓ, માંસ, ખાવા-પીવાની સ્વાદિષ્ટ વસ્તુઓ સન્માનપૂર્વક અપાઈ હતી.
કૂપાશ્ચ વિવિધાકારા ઔદકાનિ ગૃહાણિ ચ ।। સ તાઃ સભાઃ સમાસાદ્ય પૂજ્યમાનો યથાઽમરઃ
ત્યાં અનેક આકારના કૂવા અને પાણીવાળા મકાનો હતાં. એ સભાઓમાં પહોંચીને, તેને દેવો જેવો સન્માન મળ્યો.
દુર્યોધનસ્ય સચિવૈર્દેશે દેશે સમન્તતઃ ।। આજગામ સભામન્યાં દેવાવસથવર્ચસમ્
દુર્યોધનના મંત્રીઓ દરેક જગ્યાએ સાથે હતાં. તે પછી, દુર્યોધન બીજી એક દિવ્ય તેજવાળી સભામાં પ્રવેશ્યો.
સ તત્ર વિષયૈર્યુક્તૈઃ કલ્યાણૈરતિમાનુષૈઃ ।। મેનેઽભ્યધિકમાત્માનમવમેને પુરન્દરમ્
ત્યાં, માનવથી પણ ઉત્તમ એવા સુખ-સગવડો વચ્ચે રહી, તેણે પોતાને બધાથી શ્રેષ્ઠ માન્યો અને પુરંદર (ઇન્દ્ર)ને પણ નાની નજરે જોયો.
પપ્રચ્છ સ તતઃ પ્રેષ્યાન્પ્રહૃષ્ટઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।। યુધિષ્ઠિરસ્ય પુરુષાઃ કેઽત્ર ચક્રુઃ સભા ઇમાઃ
પછી આનંદિત થયેલા એ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠે સેવકોને પૂછ્યું: 'યુધિષ્ઠિરના કયા માણસોએ આ સભાઓ બનાવી છે?'
આનીયન્તાં સભાકારાઃ પ્રદેયાર્હા હિ મે મતાઃ ।। પ્રદેયમેષાં દાસ્યામિ કુન્તીપુત્રોઽનુમન્યતામ્
'સભા બનાવનારાઓને અહીં લાવો, તેઓ પુરસ્કાર માટે યોગ્ય છે એમ હું માનું છું. હું તેમને દાન આપું—કુંતીપુત્ર મંજૂરી આપે.'
તતઃ પ્રહૃષ્ટં રાજાનં જ્ઞાત્વા તે સચિવાસ્તદા' દુર્યોધનાય તત્સર્વં કથયન્તિ સ્મ વિસ્મિતાઃ
પછી, રાજાને ખુશ જાણીને, એ મંત્રીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ દુર્યોધનને બધું કહી દીધું.
સંપ્રહૃષ્ટો યદા શલ્યો દિદિત્સુરપિ જીવિતમ્ । ગૂઢો દુર્યોધનસ્તત્ર દર્શયામાસ માતુલમ્
જ્યારે શલ્ય ખુશ થયો અને પોતાનું જીવન પણ અર્પણ કરવા તૈયાર થયો, ત્યારે ત્યાં છુપાયેલો દુર્યોધન પોતાના મામાને દેખાયો.
તં દૃષ્ટ્વા મદ્રરાજશ્ચ જ્ઞાત્વા યત્નં ચ તસ્ય તમ્। પરિષ્વજ્યાબ્રવીત્પ્રીત ઇષ્ટોઽર્થો ધ્રિયતામિતિ
તેણે દુર્યોધનને જોઈને અને તેની મહેનત ઓળખીને, મદ્રરાજે તેને ભેટી અને પ્રેમથી કહ્યું: 'તારો ઇચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ થાઓ.'
સત્યવાગ્ભવ કલ્યાણ વરો વૈ મમ દીયતામ્। સર્વસેનાપ્રણેતા વૈ ભવાન્ભવિતુમર્હતિ
'સત્ય બોલ, શુભકામના ધરાવનાર; મને જે વર માંગું છું તે આપ. તું સર્વ સેનાનો અધ્યક્ષ બનવા યોગ્ય છે.'
યથૈવ પાણ્ડવાસ્તુભ્યં તથૈવ ભવતો હ્યહમ્। અનુમાન્યં ચ પાલ્યં ચ ભક્તં ચ ભજ માં વિભો
'જેમ હું પાંડવો માટે છું, તેમ જ તારા માટે પણ છું. મને મંજૂરી આપ, રક્ષા કર અને પ્રેમ આપ, પ્રભુ.'
કૃતમિત્યબ્રવીચ્છલ્યઃ કિમન્યત્ક્રિયતામિતિ। કૃતમિત્યેવ ગાન્ધારિઃ પ્રત્યુવાચ પુનઃપુનઃ
'થઈ ગયું,' શલ્યે કહ્યું. 'હવે બીજું શું કરવું?' ગાંધારી પણ વારંવાર બોલી: 'થઈ ગયું.'
ગચ્છ દુર્યોધન પુરં સ્વકમેવ નરર્ષભ । અહં ગમિષ્યે દ્રુષ્ટું વૈ યુધિષ્ઠિરમરિંદમમ્
'દુર્યોધન, તું તારી જ રાજધાનીમાં જા, પુરુષશ્રેષ્ઠ. હું યુધિષ્ઠિર, શત્રુવિજયીને જોવા જઈશ.'
દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરં રાજન્ક્ષિપ્રમેષ્યે નરાધિપ । અવશ્યં ચાપિ દ્રષ્ટવ્યઃ પાણ્ડવઃ પુરુષર્ષભઃ
'યુધિષ્ઠિરને જોઈને, રાજા, હું ઝડપથી પાછો આવીશ, નરાધિપ. પાંડવ, પુરુષશ્રેષ્ઠ, અવશ્ય જોવા જ જોઈએ.'
ક્ષિપ્રામાગમ્યતાં રાજન્પાણ્ડવં વીક્ષ્ય પાર્થિવ । ત્વય્યધીનાઃ સ્મ રાજેન્દ્ર વરદાનં સ્મરસ્વ નઃ
'પાંડવને જોઈને, રાજા, તું જલ્દી પાછો આવજે, પૃથ્વીનાથ. અમે તારા પર આધાર રાખીએ છીએ, રાજે—અમને આપેલો વચન યાદ રાખજે.'
ક્ષિપ્રમેષ્યામિ ભદ્રં તે ગચ્છસ્વ સ્વપુરં નૃપ। ` દૃષ્ટ્વા તુ પાણ્ડવાન્રાજન્ન મિથ્યા કર્તુમુત્સહે
'હું ઝડપથી પાછો આવીશ—તને શુભકામના! તું તારી રાજધાનીમાં જા, રાજા. પાંડવોને જોઈને, હું ખોટું વર્તન કરી શકતો નથી, રાજા.'
પર્યષ્વજેતામન્યોન્યં શલ્યદુર્યોધનાવુભૌ
પછી શલ્ય અને દુર્યોધન એકબીજાને ભેટી પડ્યા.
સ તથા શલ્યમામન્ત્ર્ય પુરાયાત્સ્વકં પુરમ્। શલ્યો જગામ કૌન્તેયાનાખ્યાતું કર્મ તસ્ય તત્
આ રીતે શલ્યને વિદાય આપી, દુર્યોધન પોતાની રાજધાનીમાં ગયો; અને શલ્ય કુંતીપુત્રો પાસે જઈ પોતાનું કાર્ય કહ્યુ.
ઉપપ્લાવ્યં સ ગત્વા તુ સ્કન્ધાવારં પ્રવિશ્ય ચ। પાણ્ડવાનથ તાન્સર્વાઞ્શલ્યસ્તત્ર દદર્શ હ
ઉપપ્લવ્યમાં જઈને શલ્યે પાંડવોના શિબિરમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં બધા પાંડવોને જોયા.
ચિરાત્તુ દૃષ્ટ્વા રાજાનં માતુલં સમિતિઞ્જયમ્। આસનેભ્યઃ સમુત્પેતુઃ સર્વે સહયુધિષ્ઠિરાઃ
લાંબા સમય પછી પોતાના મામા અને વિજયી રાજાને જોઈને, યુધિષ્ઠિર સહિત બધા જ પોતાના બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા થયા.
તથા ભીમાર્જુનૌ હૃષ્ટૌ સ્વસ્ત્રીયૌ ચ યમાવુભૌ । દ્રૌપદી ચ સુભદ્રા ચ અભિમન્યુશ્ચ ભારત
એ રીતે ભીમ અને અર્જુન આનંદિત થયા, માદ્રીના બંને પુત્રો, દ્રૌપદી, સુભદ્રા અને અભિમન્યુ પણ ત્યાં હાજર હતા.
સમેત્ય ચ મહાપાહું શલ્યં પાણ્ડુસુતસ્તદા । પાદ્યમર્ઘ્યં ચ ગાં ચૈવ પ્રતિગ્રાહ્ય પુરોધસા
પાંડુપુત્રએ મહાન બાહુવાળા શલ્ય પાસે જઈ, પુજારી દ્વારા પગ ધોવા માટેનું પાણી, અર્ધ્ય અને ગાય સ્વીકારી.
કતાઞ્જલિરદીનાત્મા ધર્માત્મા શલ્યમબ્રવીત્। સ્વાગતં તેઽસ્તુ વૈ રાજન્નેતદાસનમાસ્યતામ્
કપાળે હાથ જોડીને, નિર્ભય અને ધર્મનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે શલ્યને કહ્યું: 'રાજન, આપનું સ્વાગત છે, કૃપા કરીને આ આસન પર બેસો.'
તતો ન્યષીદચ્છલ્યશ્ચ કાઞ્ચને પરમાસને । તત્ર પાદ્યથાર્ઘ્યં ચ ન્યવેદયત પાણ્ડવઃ
પછી શલ્યે સુંદર સોનાના આસન પર બેઠા અને ત્યાં પાંડવે તેમને પગ ધોવા માટેનું પાણી અને અર્ધ્ય અર્પણ કર્યું.
દુઃખસ્યૈતસ્ય મહતો ધાર્તરાષ્ટ્રકૃતસ્ય વૈ। અવાપ્સ્યસિ ફલં રાજન્હત્વા શત્રૂન્પરન્તપ
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ આપેલા આ મોટા દુઃખનો ફળ, રાજન, તમે શત્રુઓને હરાવીને જરૂર મેળવો છો.
વિદિતં તે મહારાજ લોકતન્ત્રં નરાધિપ । તસ્માલ્લોકકૃતં કિઞ્ચિત્તવ તાત ન વિદ્યતે
મહારાજ, આપને જગતના વ્યવહાર સારી રીતે ખબર છે; તેથી, લોકો શું કરે છે તે આપને અજાણ નથી, પ્રિય.
નિવેદ્ય ચાર્ઘ્યં વિધિવન્મદ્રરાજાય ભારત। કુશલં પાણ્ડવોઽપૃચ્છચ્છલ્યં સર્વસુખાવહમ્
વિધિ પ્રમાણે મદ્રરાજને અર્ધ્ય અર્પણ કર્યા પછી, પાંડવે શલ્યને સર્વ સુખની શુભેચ્છા સાથે કૂશળ પૂછ્યું.
સ તૈઃ પરિવૃતઃ સર્વૈઃ પાણ્ડવૈર્ધર્મચારિભિઃ । આસને ચોપવિષ્ટઃ સ શલ્યઃ પાર્થમથાબ્રવીત્
બધા ધર્મનિષ્ઠ પાંડવોની વચ્ચે બેઠેલા શલ્યે આસન પર બેસીને પાર્થને સંબોધન કર્યું.
કુશલં રાજશાર્દૂલ સર્વત્ર કુરુનન્દન । અરણ્યવાસાદ્દિષ્ટ્યાઽસિ વિમુક્તો જયતાં વર
કુરુકુળના શોભા, રાજવીરોમાં શ્રેષ્ઠ, સર્વત્ર સુખ છે; સદભાગ્યે હવે તમે વનમાં રહેવા પરથી મુક્ત થયા છો, વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ.
દુષ્કરં તે કૃતં રાજન્નિર્જને ગહને વને। ભ્રાતૃભિઃ સહ કૌન્તેય કૃષ્ણાયા ચાનયાઽનઘ
રાજન, તમે ભાઈઓ અને કૃષ્ણા સાથે જંગલમાં, એકાંત અને ઘન અરણ્યમાં, અઘરું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું.