ઉપપન્નમિદં પાર્થ યત્સ્પર્ધસિ મયા સહ। સારથ્યં તે કરિષ્યામિ કામઃ સંપદ્યતાં તવ
પાર્થ, તમે મારી સાથે સ્પર્ધા કરો છો એ યોગ્ય છે; હું તમારો રથચાલક બનીશ—તમારી ઈચ્છા પૂર્ણ થાઓ.
એવં પ્રમુદિતઃ પાર્થઃ કુષ્ણેન સહિતસ્તદા। વૃતો દાશાર્હપ્રવરૈઃ પુનરાયાદ્યુધિષ્ઠિરમ્
આ રીતે આનંદિત પાર્થ અને કૃષ્ણ, દાશાર્હોમાં શ્રેષ્ઠો દ્વારા પસંદ થઈને, ફરીથી યુધિષ્ઠિર પાસે પાછા ફર્યા.
શલ્યઃ શ્રુત્વા તુ દૂતાનાં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ। અભ્યાત્પાણ્ડવાન્રાજન્સહ પુત્રૈર્મહારથૈઃ
શલ્યે જ્યારે દૂતોથી આ સાંભળ્યું, ત્યારે મહાન સેના સાથે પોતાના પુત્રો અને મહારથીઓ સાથે પાંડવો પાસે પહોંચ્યો, હે રાજા.
તસ્ય સેનાનિવેશોઽભૂદધ્વર્ધમિવ યોજનમ્ । તથા હિ વિપુલાં સેનાં બિભર્તિ સ નરર્ષભઃ
તેના સેના-વિસ્તાર અડધા યોજન જેટલો હતો, કારણ કે એ પુરુષશ્રેષ્ઠ પાસે વિશાળ સેના હતી.
અક્ષૌહિણીપતી રાજન્મહાવીર્યપરાક્રમાઃ। વિચિત્રકવચાઃ શૂરા વિચિત્રધ્વજકાર્મુકાઃ
અક્ષૌહિણીના નાયકોએ, હે રાજા, મહાન પરાક્રમ અને શક્તિ ધરાવતી, વિવિધ કવચ પહેરેલી, વિવિધ ધ્વજ અને ધનુષવાળી શૂરવીરો હતા.
વિચિત્રાભરણાઃ સર્વે વિચિત્રરથવાહનાઃ । વિચિત્રસ્રગ્ધરાઃ સર્વે વિવિત્રામ્બરભૂષણાઃ
બધા જ વિવિધ આભૂષણોથી સજ્જ, વિવિધ રથ અને વાહનોમાં બેઠેલા, વિવિધ ફૂલોની વણાવેલી માળાઓ અને વસ્ત્રોથી શોભતા હતા.
સ્વદેશવેષાભરણા વીરાઃ શતસહસ્રશઃ। તસ્ય સેનાપ્રણેતારો બભૂવુઃ ક્ષત્રિયર્ષભાઃ
પોતાના દેશના વેશ અને આભૂષણ પહેરેલા લાખો વીરોએ તેની સેના નેતૃત્વ કર્યું, હે ક્ષત્રિય શ્રેષ્ઠ.
વ્યથયન્નિવ ભૂતાનિ કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્ । શનૈર્વિશ્રામયન્સેનાં સ યયૌ યત્ર પાણ્ડવઃ
જાણે બધાં જીવોને ડરાવતો અને ધરતીને કંપાવતો હોય તેમ, તેણે ધીમે ધીમે પોતાની સેના પાંડવ જ્યાં હતા ત્યાં લઈ ગયો.
તતો દુર્યોધનઃ શ્રુત્વા મહાત્માનં મહારથમ્ । ઉપાયાન્તમભિદ્રુત્ય સ્વયમાનર્ચ ભરત
પછી, મહાત્મા અને મહારથી આવી રહ્યો છે એમ સાંભળીને, દુર્યોધન પોતે જ તેને મળવા ગયો અને તેની પૂજા કરી, હે ભારત.
કારયામાસ પૂજાર્થં તસ્ય દુર્યોધનઃ સભાઃ । રમણીયેષુ દેશેષુ રત્નચિત્રાઃ સ્વલઙ્કૃતાઃ
દુર્યોધને તેની સન્માન માટે સુંદર સ્થળોએ, રત્નોથી શોભાયેલી અને સુશોભિત સભાઓ બનાવવાનો આદેશ આપ્યો.
શિલ્પિભિર્વિવિધૈશ્ચૈવ ક્રીડાસ્તત્ર પ્રયોજિતાઃ । તત્ર માલ્યાનિ માંસાનિ ભક્ષ્યં પેયં ચ સત્કૃતમ્
ત્યાં કળાકારોએ અનેક પ્રકારની રમતો ગોઠવી હતી. ત્યાં પુષ્પમાળાઓ, માંસ, ખાવા-પીવાની સ્વાદિષ્ટ વસ્તુઓ સન્માનપૂર્વક અપાઈ હતી.
કૂપાશ્ચ વિવિધાકારા ઔદકાનિ ગૃહાણિ ચ ।। સ તાઃ સભાઃ સમાસાદ્ય પૂજ્યમાનો યથાઽમરઃ
ત્યાં અનેક આકારના કૂવા અને પાણીવાળા મકાનો હતાં. એ સભાઓમાં પહોંચીને, તેને દેવો જેવો સન્માન મળ્યો.
દુર્યોધનસ્ય સચિવૈર્દેશે દેશે સમન્તતઃ ।। આજગામ સભામન્યાં દેવાવસથવર્ચસમ્
દુર્યોધનના મંત્રીઓ દરેક જગ્યાએ સાથે હતાં. તે પછી, દુર્યોધન બીજી એક દિવ્ય તેજવાળી સભામાં પ્રવેશ્યો.
સ તત્ર વિષયૈર્યુક્તૈઃ કલ્યાણૈરતિમાનુષૈઃ ।। મેનેઽભ્યધિકમાત્માનમવમેને પુરન્દરમ્
ત્યાં, માનવથી પણ ઉત્તમ એવા સુખ-સગવડો વચ્ચે રહી, તેણે પોતાને બધાથી શ્રેષ્ઠ માન્યો અને પુરંદર (ઇન્દ્ર)ને પણ નાની નજરે જોયો.
પપ્રચ્છ સ તતઃ પ્રેષ્યાન્પ્રહૃષ્ટઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।। યુધિષ્ઠિરસ્ય પુરુષાઃ કેઽત્ર ચક્રુઃ સભા ઇમાઃ
પછી આનંદિત થયેલા એ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠે સેવકોને પૂછ્યું: 'યુધિષ્ઠિરના કયા માણસોએ આ સભાઓ બનાવી છે?'
આનીયન્તાં સભાકારાઃ પ્રદેયાર્હા હિ મે મતાઃ ।। પ્રદેયમેષાં દાસ્યામિ કુન્તીપુત્રોઽનુમન્યતામ્
'સભા બનાવનારાઓને અહીં લાવો, તેઓ પુરસ્કાર માટે યોગ્ય છે એમ હું માનું છું. હું તેમને દાન આપું—કુંતીપુત્ર મંજૂરી આપે.'
તતઃ પ્રહૃષ્ટં રાજાનં જ્ઞાત્વા તે સચિવાસ્તદા' દુર્યોધનાય તત્સર્વં કથયન્તિ સ્મ વિસ્મિતાઃ
પછી, રાજાને ખુશ જાણીને, એ મંત્રીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ દુર્યોધનને બધું કહી દીધું.
સંપ્રહૃષ્ટો યદા શલ્યો દિદિત્સુરપિ જીવિતમ્ । ગૂઢો દુર્યોધનસ્તત્ર દર્શયામાસ માતુલમ્
જ્યારે શલ્ય ખુશ થયો અને પોતાનું જીવન પણ અર્પણ કરવા તૈયાર થયો, ત્યારે ત્યાં છુપાયેલો દુર્યોધન પોતાના મામાને દેખાયો.
તં દૃષ્ટ્વા મદ્રરાજશ્ચ જ્ઞાત્વા યત્નં ચ તસ્ય તમ્। પરિષ્વજ્યાબ્રવીત્પ્રીત ઇષ્ટોઽર્થો ધ્રિયતામિતિ
તેણે દુર્યોધનને જોઈને અને તેની મહેનત ઓળખીને, મદ્રરાજે તેને ભેટી અને પ્રેમથી કહ્યું: 'તારો ઇચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ થાઓ.'
સત્યવાગ્ભવ કલ્યાણ વરો વૈ મમ દીયતામ્। સર્વસેનાપ્રણેતા વૈ ભવાન્ભવિતુમર્હતિ
'સત્ય બોલ, શુભકામના ધરાવનાર; મને જે વર માંગું છું તે આપ. તું સર્વ સેનાનો અધ્યક્ષ બનવા યોગ્ય છે.'
યથૈવ પાણ્ડવાસ્તુભ્યં તથૈવ ભવતો હ્યહમ્। અનુમાન્યં ચ પાલ્યં ચ ભક્તં ચ ભજ માં વિભો
'જેમ હું પાંડવો માટે છું, તેમ જ તારા માટે પણ છું. મને મંજૂરી આપ, રક્ષા કર અને પ્રેમ આપ, પ્રભુ.'
કૃતમિત્યબ્રવીચ્છલ્યઃ કિમન્યત્ક્રિયતામિતિ। કૃતમિત્યેવ ગાન્ધારિઃ પ્રત્યુવાચ પુનઃપુનઃ
'થઈ ગયું,' શલ્યે કહ્યું. 'હવે બીજું શું કરવું?' ગાંધારી પણ વારંવાર બોલી: 'થઈ ગયું.'
ગચ્છ દુર્યોધન પુરં સ્વકમેવ નરર્ષભ । અહં ગમિષ્યે દ્રુષ્ટું વૈ યુધિષ્ઠિરમરિંદમમ્
'દુર્યોધન, તું તારી જ રાજધાનીમાં જા, પુરુષશ્રેષ્ઠ. હું યુધિષ્ઠિર, શત્રુવિજયીને જોવા જઈશ.'
દૃષ્ટ્વા યુધિષ્ઠિરં રાજન્ક્ષિપ્રમેષ્યે નરાધિપ । અવશ્યં ચાપિ દ્રષ્ટવ્યઃ પાણ્ડવઃ પુરુષર્ષભઃ
'યુધિષ્ઠિરને જોઈને, રાજા, હું ઝડપથી પાછો આવીશ, નરાધિપ. પાંડવ, પુરુષશ્રેષ્ઠ, અવશ્ય જોવા જ જોઈએ.'
ક્ષિપ્રામાગમ્યતાં રાજન્પાણ્ડવં વીક્ષ્ય પાર્થિવ । ત્વય્યધીનાઃ સ્મ રાજેન્દ્ર વરદાનં સ્મરસ્વ નઃ
'પાંડવને જોઈને, રાજા, તું જલ્દી પાછો આવજે, પૃથ્વીનાથ. અમે તારા પર આધાર રાખીએ છીએ, રાજે—અમને આપેલો વચન યાદ રાખજે.'
ક્ષિપ્રમેષ્યામિ ભદ્રં તે ગચ્છસ્વ સ્વપુરં નૃપ। ` દૃષ્ટ્વા તુ પાણ્ડવાન્રાજન્ન મિથ્યા કર્તુમુત્સહે
'હું ઝડપથી પાછો આવીશ—તને શુભકામના! તું તારી રાજધાનીમાં જા, રાજા. પાંડવોને જોઈને, હું ખોટું વર્તન કરી શકતો નથી, રાજા.'
પર્યષ્વજેતામન્યોન્યં શલ્યદુર્યોધનાવુભૌ
પછી શલ્ય અને દુર્યોધન એકબીજાને ભેટી પડ્યા.
સ તથા શલ્યમામન્ત્ર્ય પુરાયાત્સ્વકં પુરમ્। શલ્યો જગામ કૌન્તેયાનાખ્યાતું કર્મ તસ્ય તત્
આ રીતે શલ્યને વિદાય આપી, દુર્યોધન પોતાની રાજધાનીમાં ગયો; અને શલ્ય કુંતીપુત્રો પાસે જઈ પોતાનું કાર્ય કહ્યુ.
ઉપપ્લાવ્યં સ ગત્વા તુ સ્કન્ધાવારં પ્રવિશ્ય ચ। પાણ્ડવાનથ તાન્સર્વાઞ્શલ્યસ્તત્ર દદર્શ હ
ઉપપ્લવ્યમાં જઈને શલ્યે પાંડવોના શિબિરમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં બધા પાંડવોને જોયા.
ચિરાત્તુ દૃષ્ટ્વા રાજાનં માતુલં સમિતિઞ્જયમ્। આસનેભ્યઃ સમુત્પેતુઃ સર્વે સહયુધિષ્ઠિરાઃ
લાંબા સમય પછી પોતાના મામા અને વિજયી રાજાને જોઈને, યુધિષ્ઠિર સહિત બધા જ પોતાના બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા થયા.