ઇત્યુક્ત્વા નગરે રાજંસ્ત્રિકાલં ઘોષિતં ત્વયા। ત્વયોક્તમનૃતં રાજન્વૃથા ઘોષિતમેવ વા। તત્સત્યં કુરુ રાજેન્દ્ર યથા વૈશ્રવણસ્તથા
આ બધું કહીને, રાજા, તમે શહેરમાં ત્રણ વખત જાહેર કર્યું હતું; જે કહ્યું એ ખોટું કે વ્યર્થ નહોતું. હવે એ સાચું કરો, જેમ વૈશ્વરાણ કરે છે.
દાતવ્યં યાચમાનેભ્ય ઇતિ મે વ્રતમાહિતમ્। ત્વં ચ યાચસિ માં કામં બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે
મારું વ્રત છે કે માગનારને આપવું; અને હવે તમે મારે પાસેથી માગો છો—કહો, હું તમારા માટે શું કરું?
ધનં વા યદિ વા કિંચિદ્રાજ્યં વાઽપિ શુચિસ્મિતે
ધન હોય કે બીજું કંઈ, કે આખું રાજ્ય પણ, હસતી મુખવાળી—
નાન્યં વૃણે પુત્રકામા પુત્રાત્પરતરં ન ચ।' ત્વત્તોઽપત્યવતી લોકે ચરેયં ધર્મમુત્તમમ્
મારે પુત્રની ઈચ્છા છે, બીજું કશુંય નથી જોઈએ; પુત્રથી મહાન કશું નથી. તારા દ્વારા સંતાન પામી, હું જગતમાં શ્રેષ્ઠ ધર્મનું પાલન કરી શકું.
ત્રય એવાધના રાજન્ભાર્યા દાસસ્તથા સુતઃ। યત્તે સમધિગચ્છન્તિ યસ્યૈતે તસ્ય તદ્ધનમ્
ત્રણ જણ ધનહીન ગણાય છે, રાજા: પત્ની, દાસ અને પુત્ર; એ જે મેળવે, એ બધું એના માલિકનું જ ગણાય છે.
પુત્રાર્થં ભર્તૃપોષાર્થં સ્ત્રિયઃ સૃષ્ટાઃ સ્વયંભુવા। અપતિર્વાપિ યા કન્યા અનપત્યા ચ યા ભવેત્। તાસાં જન્મ વૃથા લોકે ગતિસ્તાસાં ન વિદ્યતે
સ્ત્રીઓ પુત્ર માટે અને પતિની સેવા માટે સર્જાઈ છે; જે કન્યા પતિ વિના હોય, કે સ્ત્રી સંતાન વિના હોય, એનું જન્મ વ્યર્થ છે અને એને જગતમાં કોઈ સ્થાન નથી.
દેવયાન્યા ભુજિષ્યાઽસ્મિ વશ્યા ચ તવ ભાર્ગવી। સા ચાહં ચ ત્વયા રાજન્ભજનીયે ભજસ્વ મામ્
હું દેવયાનીની સાથી અને તારી વશમાં છું, ભારગવી; હું અને એ બંને તારા દ્વારા સાચવવાના છીએ—મને સાચવી.
એવમુક્તસ્તુ રાજા સ તથ્યમિત્યભિજજ્ઞિવાન્। પૂજયામાસ શર્મિષ્ઠાં ધર્મં ચ પ્રત્યપાદયત્
આ રીતે કહેતાં રાજાએ એ સાચું માન્યું, શર્મિષ્ઠાનું સન્માન કર્યું અને ધર્મની સ્થાપના કરી.
સ સમાગમ્ય શર્મિષ્ઠાં યથા કામમવાપ્ય ચ। અન્યોન્યં ચાભિસંપૂજ્ય જગ્મતુસ્તૌ યથાગતમ્
તે વખતે યયાતિએ શર્મિષ્ઠાને મળીને પોતાની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી, અને બંનેએ એકબીજાની આદરપૂર્વક વિદાય લીધી; પછી બંને જેમ આવ્યા હતા એમ પાછા ગયા.
તસ્મિન્સમાગમે સુભ્રૂઃ શર્મિષ્ઠા ચારુહાસિની। લેભે ગર્ભં પ્રથમતસ્તસ્માન્નૃપતિસત્તમાત્
એ મિલનમાં સુંદર ભ્રૂવાળી, મીઠા હાસ્યવાળી શર્મિષ્ઠાએ એ મહાન રાજાથી સૌપ્રથમ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
પ્રયજ્ઞે ચ તતઃ કાલે રાજન્રાજીવલોચના। કુમારં દેવગર્ભાભં રાજીવનિભલોચનમ્
પછી યોગ્ય સમયે, રાજા, શર્મિષ્ઠાએ દેવતાને સમાન, કમળ જેવી આંખો ધરાવતો એક પુત્ર જન્માવ્યો.
તસ્મિન્નક્ષત્રસંયોગે શુક્લે પુણ્યર્ક્ષગેન્દુના। સ રાજા મુમુદે સમ્રાટ્ તયા શર્મિષ્ઠયા સહ
શુભ નક્ષત્ર સંયોગ અને પવિત્ર ચાંદણાંના પ્રકાશમાં, એ સમ્રાટ યયાતિએ શર્મિષ્ઠા સાથે આનંદ માણ્યો.
પ્રજાનાં શ્રીરિવાભ્યાશે શર્મિષ્ઠા હ્યભવદ્વધૂઃ। પન્નગીવોગ્રરૂપા વૈ દેવયાની મમાપ્યભૂત્
શર્મિષ્ઠા તો પ્રજામાં શ્રી સમાન યયાતિની પત્ની બની, પણ દેવયાની તો મારા માટે ઉગ્ર સ્વભાવની સાપ જેવી બની ગઈ.
પર્જન્ય ઇવ સસ્યાનાં દેવાનામમૃતં યથા। તદ્વન્મમાપિ સંભૂતા શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી। ઇત્યેવં મનસા જ્ઞાત્વા દેવયાનીમવર્જયત્
જે રીતે વરસાદ પાક માટે અને અમૃત દેવતાઓ માટે હોય છે, એ જ રીતે વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠા યયાતિ માટે હતી; આવું મનમાં વિચારી યયાતિએ દેવયાનીને અવગણ્યા.
શ્રુત્વા કુમારં જાતં તુ દેવયાની શુચિસ્મિતા। ચિન્તયામાસ દુઃખાર્તા શર્મિષ્ઠાં પ્રતિ ભારત
પુત્ર જન્મ્યો એ સાંભળીને, પવિત્ર હાસ્યવાળી દેવયાની દુઃખથી ભરાઈ ગઈ અને શર્મિષ્ઠા વિશે વિચારી બેઠી, હે ભારત.
અભિગમ્ય ચ શર્મિષ્ઠાં દેવયાન્યબ્રવીદિદમ્
પછી દેવયાનીએ શર્મિષ્ઠા પાસે જઈને એમ કહ્યું.
ઋષિરભ્યાગતઃ કશ્ચિદ્ધર્માત્મા વેદપારગઃ। સ મયા વરદઃ કામં યાચિતો ધર્મસંહિતમ્
એક ધર્મનિષ્ઠ, વેદોમાં પારંગત ઋષિ મારા પાસે આવ્યા હતા; મેં તેમને ધર્મ અનુસાર મનગમતી વરદાન માગ્યું હતું.
અપત્યાર્થે સ તુ મયા વૃતો વૈ ચારુહાસિનિ'। નાહમન્યાયતઃ કામમાચરામિ શુચિસ્મિતે। તસ્માદૃષેર્મમાપત્યમિતિ સત્યં બ્રવીમિ તે
પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે મેં એ ઋષિને પસંદ કર્યા, હે મીઠા હાસ્યવાળી; હું ક્યારેય અયોગ્ય રીતે ઇચ્છા પૂર્ણ કરતી નથી, હે પવિત્ર હાસ્યવાળી; એટલે મારું સંતાન એ ઋષિથી છે — આ હું સાચું કહું છું.
શોભનં ભીરુ યદ્યેવમથ સ જ્ઞાયતે દ્વિજઃ। ગોત્રનામાભિજનતો વેત્તુમિચ્છામિ તં દ્વિજમ્
જો આવું સાચું હોય, હે ભયભીત, તો એ બ્રાહ્મણ કોણ છે એ જાણવું જોઈએ; હું એના કુળ, નામ અને વંશ જાણવા ઈચ્છું છું.
તપસા તેજસા ચૈવ દીપ્યમાનં યથા રવિમ્। તં દૃષ્ટ્વા મમ સંપ્રષ્ટું શક્તિર્નાસીચ્છુચિસ્મિતે
એ ઋષિ તપ અને તેજથી સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો; તેને જોઈને, હે પવિત્ર હાસ્યવાળી, મને પૂછવાની હિંમત આવી નહોતી.
યદ્યેતદેવં શર્મિષ્ઠે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ। અપત્યં યદિ તે લબ્ધં જ્યેષ્ઠાચ્છ્રેષ્ઠાચ્ચ વૈ દ્વિજાત્
જો આવું જ સાચું છે, હે શર્મિષ્ઠા, તો મને કોઈ રોષ નથી; જો તું વડીલ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણથી સંતાન પામેલી છે.
અન્યોન્યમેવમુક્ત્વા તુ સંપ્રહસ્ય ચ તે મિથઃ। જગામ ભાર્ગવી વેશ્મ તથ્યમિત્યવજગ્મુષી
આ રીતે એકબીજાને કહી અને સ્મિત સાથે, ભાર્ગવી દેવયાની પોતાના ગૃહે ગઈ અને તેને સાચું માની લીધું.
યયાતિર્દેવયાન્યાં તુ પુત્રાવજનયન્નૃપઃ। યદું ચ તુર્વસું ચૈવ શક્રવિષ્ણૂ ઇવાપરૌ
યયાતિ રાજાએ દેવયાનિમાંથી બે પુત્રો પેદા કર્યા — યદુ અને તુર્વસુ, જેમ કે બીજા ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ.
તસ્મિન્કાલે તુ રાજર્ષિર્યયાતિઃ પૃથિવીપતિઃ। માધ્વીકરસસંયુક્તાં મદિરાં મદવર્ધનીમ્
એ સમયે પૃથ્વીપતિ યયાતિએ શુક્રકન્યા દેવયાનીને મધમિશ્રિત મદિરા પીવા આપી.
પાયયામાસ શુક્રસ્ય તનયાં રક્તપિઙ્ગલામ્। પીત્વા પીત્વા ચ મદિરાં દેવયાની મુમોહ સા
યયાતિએ લાલસોનેરી દેવયાનીને મદિરા પીવડાવી; વારંવાર પીવાથી દેવયાની બેભાન થઈ ગઈ.
રુદતી ગાયમાના ચ નૃત્યન્તી ચ મુહુર્મુહુઃ। બહુ પ્રલપતી દેવી રાજાનમિદમબ્રવીત્
દેવયાની વારંવાર રડતી, ગાતી અને નૃત્ય કરતી હતી; ઘણી બધી અસમજ વાતો બોલીને રાજાને સંબોધી એમ કહ્યું.
રાજવદ્રૂપવેષૌ તે કિમર્થં ત્વમિહાગતઃ। કેન કાર્યેણ સંપ્રાપ્તો નિર્જનં ગહનં વનમ્
તમે તો રાજાની જેમ દેખાવ અને વેશમાં છો, તો અહીં આ ઘનઘોર જંગલમાં કેમ આવ્યા છો? કયા કામ માટે આવી પહોંચ્યા છો, કહો તો.
દ્વિજશ્રેષ્ઠ નૃપશ્રેષ્ઠો યયાતિશ્ચોગ્રદર્શનઃ। તસ્માદિતઃ પલાયસ્વ હિતમિચ્છસિ ચેદ્દ્વિજ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, અહીં ભયાનક અને શક્તિશાળી રાજા યયાતિ આવ્યા છે; જો તને તારો કલ્યાણ જોઈએ છે તો, બ્રાહ્મણ, અહીંથી તરત જ ચાલીને જા.
ઇત્યેવં પ્રલપન્તીં તાં દેવયાનીં તુ નાહુષઃ। ભર્ત્સયામાસ વચનૈરનર્હાં પાપવર્ધનીમ્
જ્યારે દેવયાની આવી રીતે બોલી રહી હતી, ત્યારે નાહુષે તેને અયોગ્ય અને પાપ વધારનારી માનીને કડક શબ્દોમાં ઠપકો આપ્યો.
તતો વર્ષવરાન્મૂકાન્વ્યઙ્ગાન્વૃદ્ધાંશ્ચ પઙ્ગુકાન્। રક્ષણે દેવયાન્યાઃ સ પોષણે ચ શશાસ તાન્
પછી તેણે ત્યાંના મૂંગા, લૂલા, વૃદ્ધ અને લંગડા લોકોને દેવયાનીની રક્ષા અને સેવા કરવા આદેશ આપ્યો.