કુમારશ્ચ કલિઙ્ગાનામીશ્વરો યુદ્ધદુર્મદઃ । એતેષાં પ્રેષ્યતાં શીઘ્રમેતદ્ધિ મમ રોચતે
કલીંગ દેશના યુવાન રાજકુમાર યુદ્ધમાં ખૂબ જ ભયંકર છે; તેને તરત જ દૂત તરીકે મોકલવો જોઈએ—આ વાત મને પસંદ છે.
અયં ચ બ્રાહ્મણો વિદ્વાન્મમ રાજન્પુરોહિતઃ। પ્રેષ્યતાં ધૃતરાષ્ટ્રાય વાક્યમસ્મૈ પ્રદીયતામ્
આ વિદ્વાન બ્રાહ્મણ મારા પુરોહિત છે, રાજન; તેને ધૃતરાષ્ટ્ર પાસે દૂત બનાવી મોકલવો જોઈએ અને સંદેશ પણ એ જને આપવો જોઈએ.
યથા દુર્યોધનો વાચ્યો યથા સાન્તનવો નૃપઃ । ધૃતરાષ્ટ્રો યથા વાચ્યો દ્રોણશ્ચ રથિનાં વરઃ
દુર્યોધનને, શાંતનુ વંશના રાજાને, ધૃતરાષ્ટ્રને અને રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રોણને જે સંદેશ આપવો છે, તે એમને કહો.
દ્રુપદેનૈવમુક્તે તુ વાક્યે વાક્યવિદાં વરઃ। વસુદેવસુતસ્તત્ર પૃષ્ણિસિંહોઽબ્રવીદિદમ્
દ્રુપદે આ રીતે વાત કહી ત્યારે વાસુદેવપુત્ર, પૃષ્ણિવંશના સિંહ અને શ્રેષ્ઠ વક્તા, ત્યાં આ શબ્દો બોલ્યા.
ઉપપન્નમિદં વાક્યં સોમકાનાં ધુરંધરે। અર્થસિદ્ધિકરં રાજ્ઞઃ પાણ્ડવસ્યામિતૌજસઃ
સોમકાઓનું આ વચન યોગ્ય છે અને મહાન શક્તિ ધરાવતાં પાંડવ રાજાનું કાર્ય સિદ્ધ કરશે.
એતચ્ચ પૂર્વં કાર્યં નઃ સુનીતિમભિકાઙ્ક્ષતામ્। અન્યથા હ્યાચરન્કર્મ પુરુષઃ સ્યાત્સુબાલિશઃ
અને, જે યોગ્ય રીત ઇચ્છીએ છીએ, તે પહેલું કામ આપણે કરવું જોઈએ; નહિંતર, જો કોઈ માણસ વિપરીત રીતે કરે, તો તે ખૂબ જ મૂર્ખ ગણાય.
કિં તુ સંબન્ધકં તુલ્યમસ્માકં કુરુપાણ્ડુષુ। યથેષ્ટં વર્તમાનેષુ પાણ્ડવેષુ ચ તેષુ ચ
પણ, કૌરવો અને પાંડવો બંને સાથે આપણો સંબંધ સરખો છે; બંને પક્ષે, પાંડવો અને બીજા પણ, જેમ ઇચ્છે તેમ જીવતાં રહે છે.
તે વિવાહાર્થમાનીતા વયં સર્વે તથા ભવાન્ । કૃતે વિવાહે મુદિતા ગમિષ્યામો ગૃહાન્પ્રતિ
આ બધા લગ્ન માટે અહીં લાવવામાં આવ્યા છે, અને આપણે સૌ અને તમે પણ એ જ માટે આવ્યા છીએ; લગ્ન પૂરાં થયા પછી, આનંદથી આપણે સૌ ઘેર પાછા જઈશું.
ભવાન્વૃદ્ધતમો રાજ્ઞાં વયસા ચ શ્રુતેન ચ। શિષ્યવત્તે વયં સર્વે ભવામેહ ન સંશયઃ
તમે રાજાઓમાં વય અને જ્ઞાનથી સૌથી વડીલા છો; અમે બધા અહીં તમારા શિષ્ય સમાન છીએ, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
ભવન્તં ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ સતતં બહુ મન્યતે। આચાર્યયોઃ સખા ચાસિ દ્રોણસ્ય ચ કૃપસ્વ ચ
ધૃતરાષ્ટ્ર હંમેશા તમારું બહુ માન રાખે છે; તમે દ્રોણ અને કૃપ, બંને આચાર્યોના મિત્ર છો.
સ ભવાન્પ્રેષયત્વદ્ય પાણ્ડવાર્થકરં વચઃ। સર્વેષાં નિશ્ચિતં તન્નઃ પ્રેષયિષ્યતિ યદ્ભવાન્
અત્યારે તમે પાંડવોના હિત માટેનું સંદેશો મોકલવો જોઈએ; તમે જે નક્કી કરો, એ જ અમારે સૌ માટે મોકલાવો.
યદિ તાવચ્છમં કુર્યન્ન્યાયેન કુરુપુઙ્ગવઃ। ન ભવેત્કુરુપાણ્ડૂનાં સૌભ્રાત્રેણ મહાન્ક્ષયઃ
જો કૌરવોમાં શ્રેષ્ઠ પુરુષ ન્યાયથી શાંતિ કરે, તો કૌરવો અને પાંડવો વચ્ચે મોટી દુશ્મનાવટથી વિનાશ નહીં થાય.
અથ દર્પાન્વિતો મોહાન્ન કુર્યાદ્ધૃતરાષ્ટ્રજઃ । અન્યેષાં પ્રેષયિત્વા ચ પશ્ચાદસ્માન્સભાહ્વયે
પણ જો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર અભિમાન અને મોહથી એવું ન કરે, અને બીજા દૂત મોકલી, પછી અમને સભામાં બોલાવે,
તતો દુર્યોધનો મન્દઃ સહામાત્યઃ સબાન્ધવઃ । નિષ્ઠામાપત્સ્યતે મૂઢઃ ક્રુદ્ધે ગાણ્ડીવધન્વનિ
તો દુર્ભાગ્યશાળી દુર્યોધન, પોતાના મંત્રીઓ અને સગાં સાથે, ગાંડીવધારીના ક્રોધથી, અંતે વિનાશ પામશે.
તતઃ સત્કૃત્ય વાર્ષ્ણેયં વિરાટઃ પૃથિવીપતિઃ । ગૃહાન્પ્રસ્થાપયામાસ સગણં સહબાન્ધવમ્
પછી વિરાટ રાજાએ વ્રુષ્ણિવંશીનું સન્માન કરીને, તેને તેના સમૂહ અને સગાં સાથે ઘેર મોકલી દીધા.
દ્વારકં તુ ગતે કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરપુરોગમાઃ। ચક્રુઃ સાઙ્ઘ્રામિકં સર્વં વિરાટશ્ચ મહીપતિઃ
કૃષ્ણ દ્વારકા ગયા પછી, યુધિષ્ઠિર આગળ રહીને અને વિરાટ રાજા સાથે, બધું યુદ્ધ માટે તૈયાર કર્યું.
તતઃ સંપ્રેષયામાસ વિરાટઃ સહ બાન્ધવૈઃ । સર્વેષાં ભૂમિપાલાનાં દ્રુપદશ્ચ મહીપતિઃ
પછી વિરાટ રાજાએ પોતાના સગાં સાથે અને દ્રુપદ રાજાએ પણ, પૃથ્વીના બધા રાજાઓને સંદેશ મોકલ્યા.
વચનાત્કુરુસિંહાનાં મત્સ્યપાઞ્ચાલયોશ્ચ તે । સમાજગ્મુર્મહીપાલાઃ સંપ્રહૃષ્ટા મહાબલાઃ
કૌરવો જેવા સિંહ અને મત્સ્ય-પાંચાલ રાજાઓના વચનથી, પૃથ્વીના મહાન અને શક્તિશાળી રાજાઓ આનંદથી એકઠા થયા.
તચ્છ્રુત્વા પાણ્ડુપુત્રાણાં સમાગચ્છન્મહદ્બલમ્ । ધૃતરાષ્ટ્રસુતાશ્ચાપિ સમાનિન્યુર્મહીપતીન્
આ વાત સાંભળી, પાંડુપુત્રો માટે મોટું સેનાબળ એકઠું થયું; અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ પણ રાજાઓને બોલાવી લીધા.
સમાકુલા મહી રાજન્કુરુપાણ્ડવકારણાત્। તદા સમભવત્કૃત્સ્ના સંપ્રયાણે મહીક્ષિતામ્
હે રાજા, કૌરવો અને પાંડવોના કારણે આખી ધરતી ઉથલપાથલ થઈ ગઈ; એ સમયે બધાં રાજાઓ યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયા.
સંકુલા ચ તદા ભૂમિશ્ચતુરઙ્ગવલાન્વિતા। બલાનિ તેષાં વીરાણામાગચ્છન્તિ તતસ્તતઃ
પછી ધરતી ચાર પ્રકારના સૈન્યથી ભરાઈ ગઈ; અને એ વીરોનાં સેનાબળ ચારે બાજુથી આવી પહોંચ્યા.
ચાલયન્તીવ ગાં દેવીં સપર્વતવનામિમામ્। તતઃ પ્રજ્ઞાવયોવૃદ્ધં પાઞ્ચાલ્યઃ સ્વપુરોહિતમ્। કુરુભ્યઃ પ્રેષયામાસ યુધિષ્ઠિરમતે સ્થિતઃ
જેમ કે આ પર્વતો અને જંગલવાળી ધરતી ધ્રુજી રહી હોય એમ, ત્યારબાદ દ્રુપદપુત્ર, યુધિષ્ઠિરની સલાહે સ્થિર રહી, પોતાના વૃદ્ધ અને જ્ઞાની પૂજારીને કુરુઓ પાસે મોકલ્યા.
ભૂતાનાં પ્રાણિનઃ શ્રેષ્ઠાઃ પ્રાણિનાં બુદ્ધિજીવિનઃ। બુદ્ધિમત્સુ નરાઃ શ્રેષ્ઠા નરેષ્વપિ દ્વિજાતયઃ
બધી જીવંત વસ્તુઓમાં પ્રાણીઓ શ્રેષ્ઠ છે; પ્રાણીઓમાં બુદ્ધિશાળી શ્રેષ્ઠ છે; બુદ્ધિશાળાઓમાં મનુષ્યો શ્રેષ્ઠ છે; અને મનુષ્યોમાં દ્વિજ શ્રેષ્ઠ છે.
દ્વિજેષુ વૈદ્યાઃ શ્રેયાંસો વૈદ્યેષુ કૃતબુદ્ધયઃ। કૃતબુદ્ધિષુ કર્તારઃ કર્તૃષુ બ્રહ્મવાદિનઃ
દ્વિજોમાં વૈદ્યો શ્રેષ્ઠ છે; વૈદ્યોમાં જેનું મન સ્થિર છે તે શ્રેષ્ઠ છે; સ્થિરમનવાળાઓમાં કરનાર શ્રેષ્ઠ છે; અને કરનારાઓમાં બ્રહ્મવિદ્યા કહેનારા શ્રેષ્ઠ છે.
સ ભવાન્કૃબુદ્ધીનાં પ્રધાન ઇતિ મે મતિઃ । કુલેન ચ વિશિષ્ટોઽસિ વયસા ચ શ્રુતેન ચ। પ્રજ્ઞયા સદૃશશ્ચાસિ શુક્રેણાઙ્ગિરસેન ચ
મારી દૃષ્ટિએ, તમે જ્ઞાની લોકોમાં મુખ્ય છો; તમે કુળ, વય, શીખેલા અને સમજથી વિશિષ્ટ છો; અને તમારી બુદ્ધિ શુક્ર અને અંંગિરસ જેવી છે.
વિદિતં ચાપિ તે સર્વં યથાવૃત્તઃ સ કૌરવઃ । પાણ્ડવશ્ચ યથાવૃત્તઃ કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ
અને તમને બધું જાણીતું છે—કૌરવોએ શું કર્યું અને પાંડવ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે શું કર્યું, તે પણ.
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વિદિતે વઞ્ચિતાઃ પાણ્ડવાઃ પરૈઃ । વિદુરેણાનુનીતોઽપિ પુત્રમેવાનુવર્તતે
ધૃતરાષ્ટ્રને બધું ખબર હોવા છતાં, પાંડવો બીજાઓ દ્વારા છેતરાયા; વિદુરે સમજાવ્યા છતાં, તે પોતાના પુત્રને જ અનુસરે છે.
શકુનિર્બુદ્ધિપૂર્વં હિ કુન્તીપુત્રં સમાહ્વયત્ । અનક્ષજ્ઞં મતાક્ષઃ સન્ક્ષત્રવૃત્તે સ્થિતં શુચિમ્
શકુને બુદ્ધિપૂર્વક કુંતીપુત્રને પાશા રમવા બોલાવ્યો; જે પાશા જાણતો ન હતો, શુદ્ધ હતો અને ક્ષત્રિય ધર્મમાં સ્થિર હતો.
તે તથા વઞ્ચયિત્વા તુ ધર્મરાજં યુધિષ્ઠિરમ્ । ન કસ્યાંચિદવસ્થાયાં રાજ્યં દાસ્યન્તિ વૈ સ્વયમ્
એ રીતે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને છેતીને, હવે એ લોકો ક્યારેય પોતે રાજય પાછું આપશે નહીં.
ભવાંસ્તુ ધર્મસંયુક્તં ધૃતરાષ્ટ્રં બ્રુવન્વચઃ । મનાંસિ તસ્ય યોધાનાં ધ્રુવમાવર્તયિષ્યતિ
પણ જો તમે ધર્મની વાતો ધૃતરાષ્ટ્રને કહેશો, તો તેની સેનાના મન ચોક્કસ બદલી જશે.