નાગરાન્પ્રીતિભિર્દિવ્યૈસ્તર્પયામાસ ભૂપતિઃ
રાજાએ નાગરિકોને દિવ્ય ભેટો અને આનંદથી પ્રસન્ન કર્યા.
તન્મહોત્સવસંકાશં હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલમ્। નગરં મત્સ્યરાજસ્ય શુશુભે ભરતર્ષભ
મત્સ્યરાજાનું શહેર આનંદિત અને સમૃદ્ધ લોકોથી ભરેલું હતું, તે મહોત્સવ જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
પુરોહિતૈરમાત્યૈશ્ચ પૌરૈર્જાનપદૈઃ સહ। વિરાટો નૃપતિઃ શ્રીમાન્સૌભદ્રાયાભિમન્યવે । તાં સુતામુત્તરાં દત્ત્વા મુમુદે પરમં તદા
પુરોહિતો, મંત્રીઓ, શહેરવાસીઓ અને ગ્રામજનો સાથે શ્રીમંત વિરાટ રાજાએ સૌભદ્રાના પુત્ર અભિમન્યુને પોતાની પુત્રી ઉત્તરા આપી અને તે સમયે ખૂબ જ આનંદિત થયા.
વૃત્તે વિવાહે હૃષ્ટાત્મા યદુવાચ યુધિષ્ઠિરઃ। તત્સર્વં કથયસ્વેહ કૃતવન્તો યદુત્તરમ્
લગ્ન પૂરું થતાં, આનંદિત હૃદયે યુધિષ્ઠિરે કહ્યું: 'હવે, હે ઉત્તરા, તું અહીં જે કંઈ કર્યું તે બધું મને કહો.'
કૃત્વા વિવાહં તુ કુરુપ્રવીરા- સ્તદાઽભિમન્યોર્મુદિતાઃ સપક્ષાઃ। વિશ્રમ્ય રાત્રાવુષસિ પ્રતીતાઃ સભાં વિરાટસ્ય તતોઽભિજગ્મુઃ
લગ્ન થયા પછી, કુરુઓ અને તેમના સાથીઓ આનંદિત થયા, રાત્રે આરામ કર્યો અને સવારે વિશ્વાસપૂર્વક વિરાટની સભામાં ગયા.
સભા તુ સા મત્સ્યપતેઃ સમૃદ્ધા મણિપ્રવેકોત્તમરત્નચિત્રા। ન્યસ્તાસના માલ્યવતી સુગન્ધા તામભ્યયુસ્તે નરરાજવર્યાઃ
મત્સ્યપતિની aquela સભા રત્નો, મણકો અને ઉત્તમ મણિઓથી શોભાયમાન હતી, સુગંધિત હાર અને આરામદાયક બેઠકોથી સજ્જ હતી, ત્યાં રાજાઓ પહોંચ્યા.
અથાસનાન્યાવિશતાં પુરસ્તા- દુભૌ વિરાટદ્રુપદૌ નરેન્દ્રૌ। વૃદ્ધૌ ચ માન્યૌ પૃથિવીપતીનાં પિત્રા સમં તમજનાર્દનૌ ચ
પછી, આગળના ભાગે, વિરાટ અને દ્રુપદ – બંને વયસ્ક અને માનનીય રાજાઓ – પોતાના પિતાઓ અને જનાર્દન સાથે બેઠા.
પાઞ્ચાલરાજસ્ય સમીપતસ્તુ શિનિપ્રવીરઃ સહરૌહિણેયઃ મત્સ્યસ્ય રાજ્ઞસ્તુ સુસન્નિકૃષ્ટૌ જનાર્દનશ્ચૈવ યુધિષ્ઠિરશ્ચ
પાંચાલરાજાની નજીક શિનીના વિરસપૂત્ર અને રૌહિણીપુત્ર બેઠા; મત્સ્યરાજાની પાસે જનાર્દન અને યુધિષ્ઠિર ખૂબ નજીક બેઠા.
સુતાશ્ચ સર્વે દ્રુપદસ્ય રાજ્ઞો ભીમાર્જુનૌ માદ્રવતીસુતૌ ચ। પ્રદ્યુમ્નસામ્બૌ ચ યુધિ પ્રવીરૌ વિરાટપુત્રૈશ્ચ સહાભિમન્યુઃ
દ્રુપદના બધા પુત્રો, ભીમ અને અર્જુન, માદ્રીના પુત્રો, પ્રદ્યુમ્ન અને સાંબ – એ બધા વિરસપૂત્રો, અભિમન્યુ અને વિરાટના પુત્રો સાથે હાજર હતા.
સર્વે ચ શૂરાઃ પિતૃભિઃ સમાના વીર્યેણ રૂપેણ બલેન ચૈવ। ઉપાવિશન્દ્રૌપદેયાઃ કુમારાઃ સુવર્ણચિત્રેષુ વરાસનેષુ
બધા શૂરવીર પુત્રો, પોતાના પિતાઓ જેટલી તાકાત, રૂપ અને બળ ધરાવતા, દ્રૌપદીના પુત્રો સોનેરી અને સુંદર બેઠકો પર બેઠા.
તથોપવિષ્ટેષુ મહારથેષુ વિરાજમાનાભરણામ્બરેષુ રરાજ સા રાજવતી સમૃદ્ધા ગ્રહૈરિવ દ્યૌર્વિમલૈરુપેતા
એ મહારથીઓ તેજસ્વી વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ બેઠા ત્યારે એ સમૃદ્ધ રાજસભા નિર્મળ તારાઓથી શોભાયમાન આકાશ જેવી લાગતી હતી.
તતઃ કથાસ્તે સમવાયયુક્તાઃ કૃત્વા વિચિત્રાઃ પુરુષપ્રવીરાઃ । તસ્થુર્મુહૂર્તં પરિચિન્તયન્તઃ કૃષ્ણં નૃપાસ્તે સમુદીક્ષમાણાઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ પુરુષો એકત્રિત થઈ, વિવિધ વાતો કરતા, થોડો સમય વિચાર કરતા અને કૃષ્ણને નિહાળી રહ્યા.
કથાન્તમાસાદ્ય ચ માધવેન સંઘટ્ટિતાઃ પાણ્ડવકાર્યહેતોઃ। તે રાજસિંહાઃ સહિતા હ્યશ્રૃણ્વ- ન્વાક્યં મહાર્થં સુમહોદયં ચ
વાતચીત પૂરી થતાં, માધવે પાંડવોના હિત માટે સૌને એકત્ર કર્યા; એ સિંહસમાન રાજાઓએ મહાન અને મહત્વપૂર્ણ વચન સાંભળ્યા.
સર્વૈર્ભવદ્ભિર્વિદિતં યથાઽયં યુધિષ્ઠિરઃ સૌબલેનાક્ષવત્યામ્। જિતો નિકૃત્યાઽપહૃતં ચ રાજ્યં વનપ્રવાસે સમયઃ કૃતશ્ચ
તમને બધાને ખબર છે કે યુધિષ્ઠિરને શકુનીએ જુગારમાં છેતરપિંડીથી હરાવ્યો, રાજ્ય છીનવી લીધું અને વનવાસ માટે સંમતિ થઈ.
શક્તૈર્વિજેતું તરસા મહીં ચ સત્યે સ્થિતૈઃ સત્યરથૈર્યથાવત્। પાણ્ડોઃ સુતૈસ્ત્રદ્રુતમુગ્રરૂપં વર્ષાણિ ષટ્ સપ્ત ચ ચીર્ણમગ્ર્યૈઃ
પાંડુપુત્રો, સત્યમાં સ્થિર અને સત્યયોદ્ધા, બળથી પૃથ્વી જીતવાની શક્તિ હોવા છતાં, છ અને સાત વર્ષનું કઠિન વનવાસ સહન કર્યું.
રિચ્છદ્ભિરાપ્તં સ્વકુલેન રાજ્યમ્
રાજ્ય પોતાનાં કુટુંબજનો દ્વારા મુશ્કેલીથી પાછું મેળવાયું.
એવં ગતે ધર્મસુતસ્ય રાજ્ઞો દુર્યોધનસ્યાપિ ચ યદ્ધિતં સ્યાત્। તચ્ચિન્તયધ્વં કુરુપાણ્ડવાનાં ધર્મ્યં ચ યુક્તં ચ યશસ્કરં ચ
હવે, ધર્મપુત્ર રાજા અને દુર્યોધન બંને માટે શું હિતકારક છે તે વિચારો; કુરુ અને પાંડવો માટે જે ધર્મસંગત, યોગ્ય અને યશ આપનારું હોય તે વિચારવું.
અધર્મયુક્તં ન ચ કામયેત રાજ્યં સુરાણામપિ ધર્મરાજઃ। ધર્માર્થયુક્તં તુ મહીપતિત્વં ગ્રોમેઽપિ કસ્મિંશ્ચિદયં બુભૂષેત્
ધર્મરાજા અધર્મથી મળતું રાજ્ય—even દેવતાઓમાં—ક્યારેય ઇચ્છતા નથી; પણ જ્યાં પણ ધર્મ અને સમૃદ્ધિ સાથે રાજપદ મળે—even ગામમાં—એવું રાજ્ય ઇચ્છે છે.
પિત્ર્યં હિ રાજ્યં વિદિતં નૃપાણાં યથાઽપકૃષ્ટં ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રૈઃ। મિથ્યોપચારેણ યથા હ્યનેન કૃચ્છ્રં મહત્પ્રાપ્તમસહ્યરૂપમ્
તમને ખબર છે કે પિતૃઓ પાસેથી મળેલું રાજ્ય ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ સાચા રાજાઓ પાસેથી દગાથી છીનવી લીધું છે, જેના કારણે બહુ મોટું અને સહન ન કરી શકાય એવું દુઃખ થયું છે.
ન ચાપિ પાર્થો વિજિતો રણે તૈઃ સ્વતેજસા ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રૈઃ। તથાઽપિ રાજા સહિતઃ સુહૃદ્ભિ- રભીપ્સતેઽનામયમેવ તેષામ્
પાર્થ ક્યારેય ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો દ્વારા તેમના પરાક્રમથી યુદ્ધમાં હાર્યો નથી; છતાં પણ રાજા અને તેમના મિત્રો માત્ર તેમના કલ્યાણની જ ઇચ્છા રાખે છે.
યત્તુ સ્વયં પાણ્ડુસુતૈર્વિજિત્ય સમાહૃતં ભૂમિપતીન્પ્રપીડ્ય તત્પ્રાર્થયન્તે પુરુષપ્રવીરાઃ કુન્તીસુતા માદ્રવતીસુતૌ ચ
પાંડુપુત્રો અને માદ્રીના પુત્રો જે માંગે છે એ તો એ જ છે, જે એમણે પોતે પોતાના બળે અન્ય રાજાઓને હરાવીને મેળવ્યું છે.
બલાભિયુક્તૈર્વિવિધૈરુપાયૈઃ સંપ્રાર્થિતા હન્તુમમિત્રસઙ્ઘૈઃ। રાજ્યં જિહીર્ષદ્ભિરસદ્ભિરુગ્રૈઃ સર્વં ચ તદ્વો વિદિતં યથાવત્
તમે બધા જાણો છો કે કેવી રીતે દુષ્ટ અને ક્રૂર લોકોએ બળ અને અનેક ઉપાયો વડે રાજ્ય મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો, દુશ્મનોને નાશ કરવા અને સત્તા મેળવવા માટે.
તેષાં ચ લોભં પ્રસમીક્ષ્ય વૃદ્ધં ધર્મજ્ઞતાં ચાપિ યુધિષ્ઠિરસ્ય। સંબન્ધિતાં ચાપિ સમીક્ષ્ય તેષાં મતિં કુરુધ્વં સહિતાઃ પૃથક્વ
તેમનો વધતો લોભ, યુધિષ્ઠિરની ધર્મનિષ્ઠા અને બંને પક્ષો સાથેના સંબંધને ધ્યાનમાં રાખીને, તમે સૌ મળીને કે અલગથી, શું કરવું એ નક્કી કરો.
ઇમે ચ સત્યેઽભિરતાઃ સદૈવ તં પાલયિત્વા સમયં યથાવત્। અતોઽન્યથા તૈરુપચર્યમાણા હન્યુઃ સમેતાન્ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રાન્
આ લોકો સત્યમાં હંમેશાં સ્થિર છે અને એમણે કરારને સાચવ્યો છે; પણ જો એમને અન્યાયથી વર્તવામાં આવે, તો એ બધા એક થઈને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને નાશ કરશે.
તૈર્વિપ્રકારં ચ નિશમ્ય કાર્યે સુહૃજ્જનાસ્તાન્પરિવારયેયુઃ। યુદ્ધેન બાધેયુરિમાંસ્તથૈવં તૈર્બાધ્યમાના યુધિ તાંશ્ચ હન્યુઃ
આવો અન્યાય સાંભળીને તેમના મિત્રો અને સાથીઓ તેમને ઘેરી લેશે, અને જો યુદ્ધમાં એમને તકલીફ આપવામાં આવે તો એ પણ લડીને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોને મારી નાખશે.
તથાઽપિ નેમેઽલ્પતયાઽસમર્થા- સ્તેષાં જયાયેતિ ભવેન્મતિર્વઃ । સમેત્ય સર્વે સહિતાઃ સુહૃદ્ભિ- સ્તેષાં વિનાશાય યતેયુરેવ
છતાં પણ, એમને નબળા કે અસમર્થ માનો નહીં; જો બધા મિત્રો એક થાય તો એ ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોના વિનાશ માટે પ્રયત્ન કરશે.
દુર્યોધનસ્યાપિ મતં યથાવ- ન્ન જ્ઞાયતે કિં નુ કરિષ્યતીતિ અજ્ઞાયમાને ચ મતે પરસ્ય મન્ત્રસ્ય પારં કથમભ્યુપેમઃ
દુર્યોધન શું વિચારે છે અને શું કરશે એ પણ સ્પષ્ટ નથી; અને જ્યારે સામે પક્ષનો વિચાર જાણી શકાયો નથી, ત્યારે આ ચર્ચાનો અંત કેવી રીતે આવે?
તસ્માદિતો ગચ્છતુ ધર્મશીલઃ શુચિઃ કુલીનઃ પુરુષોઽપ્રમત્તઃ। દૂતઃ સમર્થઃ પ્રશમાય તેષાં રાજ્યાર્ધદાનાય યુધિષ્ઠિરસ્ય
એટલે ધર્મમાં સ્થિર, શુદ્ધ, ઉચીત કુળનો અને સાવધાન એવો પુરુષ, જે સમર્થ દૂત બની શકે, એ જાય અને યુધિષ્ઠિર માટે શાંતિ અને અડધું રાજ્ય માગે.
નિશમ્ય વાક્યં તુ જનાર્દનસ્ય ધર્માર્થયુક્તં મધુરં સમં ચ। સમાદદે વાક્યમથાગ્રજોઽસ્ય સંપૂજ્ય વાક્યં તદતીવ રાજન્
જનાર્દનના ધર્મ અને ન્યાયથી ભરપૂર, મધુર અને સમતાવાળાં વચનો સાંભળીને, તેમના મોટા ભાઈએ એ વચનને ખૂબ માન આપીને સ્વીકારી લીધું, હે રાજા.
શ્રુતં ભવદ્ભિર્ગદપૂર્વજસ્ય વાક્યં યથા ધર્મવદર્થવચ્ચ। અજાતશત્રોશ્ચ હિતં ચ યુક્તં દુર્યોધનસ્યાપિ તથૈવ રાજ્ઞઃ
કૃષ્ણ, જે વૃષ્ણિ કુળના મોટા છે, એમના ધર્મ અને હિતથી ભરેલા, અજાતશત્રુ અને દુર્યોધન બંને માટે યોગ્ય એવા વચનો તમે બધા સાંભળ્યા છે.