એવં બ્રુવતિ રાજેન્દ્રે કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। અન્વજાનત સંબન્ધં સમયે કૃષ્ણમાત્સ્યયોઃ
રાજા એ રીતે બોલતા, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે એ ક્ષણે કૃષ્ણ અને મત્સ્યરાજ વચ્ચેની મૈત્રી ઓળખી લીધી.
દૂતાન્સર્વેષુ મિત્રેષુ વાસુદેવે ચ ભારત। પ્રેષયામાસ કૌન્તેયો વિરાટશ્ચ મહીપતિઃ
કુંતીપુત્ર અને વિરાટ રાજાએ પોતાના બધા મિત્રોને અને વસુદેવને દૂત મોકલ્યા.
પ્રતિગૃહ્ય સ્નુષાર્થં વૈ દર્શયન્વ્રતમાત્મનઃ । શીલશૌચસમાચારં લોકસ્યાવેદ્ય ફલ્ગુનઃ
પોતાની વહુ માટે સ્વીકારીને, ફાલ્ગુને પોતાના વ્રત, સ્વભાવ, પવિત્રતા અને વ્યવહાર બધાને જણાવી દીધા.
લોકે વિખ્યાપ્ય માહાત્મ્યં યશશ્ચ સ પરંતપઃ । કૃતાર્થઃ શુચિરવ્યગ્રસ્તુષ્ટિમાનભવત્તદા
એ પરાક્રમી એ પોતાની મહાનતા અને યશ જગતમાં પ્રસિદ્ધ કર્યા, અને પૂર્ણ, પવિત્ર તથા નિઃચિંતા થઈને સંતોષ અનુભવ્યો.
રાજન્પ્રીતોસ્મિ ભદ્રં તે સખા મેઽસિ પરન્તપ। સુખમધ્યુષિતાઃ સર્વે અજ્ઞાતાસ્ત્વયિ પાર્થિવ
રાજા, હું તારી ઉપર પ્રસન્ન છું, તને શુભકામનાઓ. તું મારો મિત્ર છે, હે શત્રુવિનાશક. અમે બધા તારા પાસે ખુશીથી અને અજ્ઞાત રહી શક્યા.
વિરાટનગરે રાજા ધર્માત્મા સંશિતવ્રતઃ । પૂજિતશ્ચાભિષિક્તશ્ચ રત્નૈશ્ચ શતશોર્ચિતઃ
વિરાટનગરમાં ધર્મનિષ્ઠ, દૃઢવ્રતી રાજાને બહુ સન્માન મળ્યો, અભિષેક થયો અને અનેક રત્નોથી શોભિત થયો.
તથા બ્રુવન્તં પ્રસમીક્ષ્ય રાજા પરં પ્રહૃષ્ટઃ સ્વજનેન તેન। સ્નેહાત્પરિષ્વજ્ય નૃપો ભુજાભ્યાં દદૌ મહાર્થં કુરુપાણ્ડવાનામ્
એમ બોલતા રાજાને જોઈ, રાજા અને તેના લોકો ખૂબ આનંદિત થયા. રાજાએ પ્રેમથી ભેટી અને કુરુ-પાંડવોને મોટું ધન આપ્યું.
સમાદિશન્દૂતમથો સમગ્રાઃ
પછી રાજાએ દૂતને બધું જરૂરી આદેશ આપ્યો.
યુધિષ્ઠિરશ્ચાપિ સુસંગ્રહૃષ્ટો દુર્યોધનાદ્દૂતમપશ્યદાગતમ્। સ ચાબ્રવીદ્ધર્મરાજં સમેત્ય યુધિષ્ઠિરં પાણ્ડવમુગ્રવીર્યમ્
યુધિષ્ઠિર પણ ખૂબ ખુશ હતો, ત્યારે દુર્યોધન તરફથી આવેલો દૂત મળ્યો. એ દૂતે પાંડવ રાજા યુધિષ્ઠિર પાસે જઈને સંદેશો આપ્યો.
ધનઞ્જયેનાસિ પુનર્વનાય પ્રવ્રાજિતઃ સમયે તિષ્ઠ પાર્થઃ। ત્રયોદશે હ્યેવ કિરીટમાલી સંવત્સરે પાણ્ડવેયોઽદ્ય દૃષ્ટઃ
પાર્થ, અર્જુને તને ફરીથી વનમાં મોકલ્યો છે, નિર્ધારિત સમય સુધી ત્યાં રહે. આજે તેરમા વર્ષે મુક્તા મુકડાવાળો પાંડવ દેખાઈ ગયો છે.
તતોઽબ્રવીદ્ધર્મસુતઃ પ્રહસ્ય ક્ષિપ્રં ગત્વા બ્રૂહિ સુયોધનં તમ્। પિતામહઃ શાન્તનવો બ્રવીતુ પૂર્ણો ન પૂર્ણોઽદ્ય ત્રયોદશો નઃ
પછી ધર્મપુત્રે હસીને કહ્યું: 'તુ તુરંત જઈને સુયોધનને કહેજે કે, શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ કહે કે અમારું તેરમું વર્ષ પૂરું થયું કે નહીં.'
સંવત્સરાત્તે તુ ધનઞ્જયેન વિષ્ફારિતં ગાણ્ડિવમાજિમધ્યે। પૂર્ણો ન પૂર્ણો ન ઇતિ બ્રવીતુ યદસ્ય સત્યં મમ તત્પ્રમાણમ્
ધનંજયે યુદ્ધમધ્યે ગાંડીવ ધનુષ્ય બાંધી તે વર્ષ પૂરું થયા પછી કે પહેલા, એ ભીષ્મ કહે, અને જે સાચું હોય એ જ મને માન્ય છે.
તેનૈવમુક્તઃ સ નિવૃત્ય દૂતો દુર્યોધનં પ્રાપ્ય શશંસ તત્ત્વમ્
એ રીતે કહ્યા પછી દૂત પાછો ગયો અને દુર્યોધનને બધું સાચું કહી સંભળાવ્યું.
સમેત્ય દૂતેન સ રાજપુત્રો દુર્યોધનો મન્ત્રયામાસ તત્ર। ભીષ્મેણ કર્ણેન કૃપેણ ચૈવ દ્રોણેન ભૂરિશ્રવસા ચ સાર્ધમ્
દૂત મળ્યા પછી, દુર્યોધન ત્યાં ભીષ્મ, કર્ણ, કૃપ, દ્રોણ અને ભૂરિશ્રવ સાથે ચર્ચા કરવા લાગ્યો.
સંમન્ત્ર્ય રાત્રૌ બહુભિઃ સુહૃદ્ભિ- ર્ભીષ્મોઽબ્રવીદ્ધાર્તરાષ્ટ્રં મહાત્મા । તીર્ણપ્રતિજ્ઞેન ધનંજયેન વિષ્ફારિતં ગાણ્ડિવમાજિમધ્યે
રાત્રે ઘણા મિત્રોની સાથે ચર્ચા કર્યા પછી, મહાન આત્મા ભીષ્મે દુર્યોધનને કહ્યું: 'ધનંજયે પોતાની પ્રતિજ્ઞા પૂરી કરી યુદ્ધમધ્યે ગાંડીવ બાંધ્યું હતું.'
નેચ્છન્ત્યસત્યેન સુરેન્દ્રલોકં પાણ્ડોઃ સુતા બ્રહ્મણશ્ચાપિ લોકમ્। તથ્યં ચ તે પથ્યમહં બ્રવીમિ સ્વર્ગ્યં યશસ્યં પરલોકપથ્યમ્
પાંડુપુત્રો ક્યારેય અસત્ય બોલીને ઈન્દ્રલોક કે બ્રહ્મલોક મેળવવા ઈચ્છતા નથી. હું તને સાચું અને કલ્યાણકારી કહું છું, જે સ્વર્ગ, યશ અને પરલોક માટે શ્રેયસ્કર છે.
કુન્તીસુતૈસ્ત્વં સમુપૈહિ સન્ધિં ભુઙ્ક્ષ્વ સ્વરાજ્યં સહ પાણ્ડવેયૈઃ। યુધ્યસ્વ નોચેત્સ્થિરબુદ્ધિરાજૌ કુન્તીસુતૈર્યદ્યપિ રાજ્યમિચ્છેઃ
કુંતીપુત્રો સાથે સંધિ કરીને, પાંડવો સાથે તારો હકનો રાજ્ય આનંદથી ભોગવી લે; અથવા જો તારો મન યુદ્ધ માટે અડગ હોય, તો તેમનો સામનો કર. પણ જો તને રાજ્ય જોઈએ છે, તો પણ કુંતીપુત્રો સામે તારે જ લડવું પડશે.
આન્તં ન શક્યં કપટેન ભોક્તું રાજ્યં પરેષાં મહતાં બલીનામ્। જિત્વા શત્રૂન્ભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યં સમગ્રં હતો ભવાન્ભોક્ષ્યતિ વજ્રિલોકમ્
મોટા અને શક્તિશાળી પરના રાજ્યને કપટથી ભોગવી શકાય નહીં; શત્રુઓને જીતીને આખું રાજ્ય ભોગવી લે, અથવા જો યુદ્ધમાં મરી જશે, તો ઇન્દ્રલોક પ્રાપ્ત કરશે.
હતોસ્મિ તૈર્વા સુરલોકમેમિ
જો હું એમના હાથે મરું, તો દેવલોકમાં જઈશ.
તે ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ સમયં નિશમ્ય તીર્ણપ્રતિજ્ઞસ્ય ધનંજયસ્ય સંચિન્ત્ય સર્વે સહિતાઃ સુહૃદ્ભિઃ સપાર્થિવાઃ સ્વાનિ ગૃહાણિ જગ્મુઃ
આ સંમતિ સાંભળી, ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો અને તેમના બધા મિત્રો તથા રાજાઓએ ધનંજયનું વચન પૂર્ણ થયું એ વિચારીને, પોતાના ઘરે પાછા ગયા.
તતસ્ત્રયોદશે વર્ષે નિવૃત્તે પઞ્ચ પાણ્ડવાઃ। ઉપપ્લાવ્યે વિરાટસ્ય વાસં ચક્રુઃ પુરોત્તમે
પછી, તેરમું વર્ષ પૂરું થતાં, પાંચેય પાંડવો વિરાજના ઉપપ્લવ્ય નગરમાં રહેવા ગયા.
દૂતાન્મિત્રેષુ સર્વેષુ જ્ઞાતિસંબન્ધિકેષ્વપિ। પ્રેષયામાસ કૌન્તેયો વિરાટશ્ચ મહીપતિઃ
કુંતીપુત્ર અને વિરાજ રાજાએ પોતાના બધા મિત્રોને, સગાસંબંધીઓને અને સહાયકોને દૂત મોકલ્યા.
તેષુ તત્રોપવિષ્ટેષુ પ્રેષિતેષુ તતસ્તતઃ । તત્રાગમન્મહાબાહુર્વનમાલી બલાનુજઃ
જ્યારે બધા ત્યાં બેઠા હતા અને દૂતો ચારે બાજુ મોકલાયા, ત્યારે બલરામના નાના ભાઈ, મહાબલી અને વનમાલા ધારણ કરનાર, ત્યાં આવ્યા.
તસ્મિન્કાલે નિશમ્યાથ દૂતવાક્યં જનાર્દનઃ। દયિતં સ્વસ્ત્રિયં પુત્રં સુભદ્રાયાઃ સુમાનિતમ્। અભિમન્યું સમાદાય રામેણ સહિતસ્તદા
એ સમયે, દૂતનું સંદેશ સાંભળી, જનાર્દન પોતાના પ્રિય બહેનપુત્ર, સન્માનિત અભિમન્યુ અને રામ સાથે ત્યાં પહોંચ્યા.
સર્વયાદવમુખ્યૈશ્ચ સંવૃતઃ પરવીરહા। શઙ્ખદુન્દુભિનિર્ઘોષૈર્વિરાટનગરં યયૌ
બધા યાદવ મુખ્યો અને પરાક્રમી વીરવિરોધકોની વચ્ચે, શંખ અને દુંદુભીના ઘોષ સાથે, તેઓ વિરાજ નગરમાં પ્રવેશ્યા.
કૃતવર્મા ચ હાર્દિક્યો યુયુધાનશ્ચ સાત્યકિઃ। અનાધૃષ્ટિસ્તથાઽક્રૂરઃ સાંબો નિશઠ એવ ચ। પ્રદ્યુમ્નશ્ચ મહાબાહુરુલ્મુકશ્ચ મહાબલઃ
હાર્દિક્ય કૃતવર્મા, યુયુધાન સાત્યકી, અનાધૃષ્ટ, અક્રૂર, સાંબ, નિશઠ, મહાબાહુ અભિમન્યુ, અને મહાબલી ઉલ્મુક—
અભિમન્યુમુપાદાય સહ માત્રા પરન્તપાઃ। કૃષ્ણેન સહિતાઃ સર્વે પાણ્ડવાન્દ્રષ્ટુમાગતાઃ
આ બધા શત્રુવિનાશકોએ માતાઓ સાથે અભિમન્યુને લઈને, કૃષ્ણ સાથે મળીને પાંડવોને જોવા આવ્યા.
ઇન્દ્રસેનાદયશ્ચૈવ રથૈસ્તૈઃ સુસમાહિતૈઃ । ઉપેયુઃ સહિતાઃ સર્વે પરિસંવત્સરોષિતાઃ
ઇન્દ્રસેન અને અન્યોએ, સારી રીતે તૈયાર રથો સાથે, વર્ષભરનું વનવાસ પૂરો કરીને એકઠા આવ્યા.
દશનાગસહસ્રાણિ હયાનાં દ્વિગુણં તથા। રથાનાં નિયુતં પૂર્ણં નિખર્વં ચ પદાતયઃ
દસ હજાર હાથી, એના બે ગણી ઘોડા, લાખ રથો અને અનગણિત પગદળ ત્યાં હાજર હતા.
વૃષ્ણ્યન્ધકાશ્ચ શતશો ભોજાશ્ચ પરમૌજસઃ। અન્યુર્વૃષ્ણિશાર્દૂલં વાસુદેવં મહાબલમ્
સાંકડા વૃષ્ણિ, અંધક અને પરાક્રમી ભોજો—બધા મહાબલી વાસુદેવને, વૃષ્ણિઓમાં વાઘ સમા, પોતાનો મુખ્ય માનતા હતા.