પૂજ્યતાં પૂજનીયાશ્ચ મહાભાગાશ્ચ પાણ્ડવાઃ। ન હ્યેતે કુપિતા શેષં કુર્યુરાશીવિષોપમાઃ
પાંડવો બહુ ભાગ્યશાળી છે, તેઓને સન્માન અને પૂજા કરવી જોઈએ; કારણ કે જો તેઓ ગુસ્સે થાય તો, ઝેરી સાપ જેવા, કંઈ બાકી રાખે નહીં.
તસ્માચ્છીઘ્રં પ્રપદ્યેમ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ । પ્રસાદયામ્યહં તત્ર સહ પાર્થેર્મહાત્મભિઃ
એથી, ચાલો ઝડપથી કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર પાસે જઈએ; ત્યાં મહાન આત્માવાળા પાંડવો સાથે હું તેમને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કરીશ.
ઉત્તરામગ્રતઃ કૃત્વા શિરઃસ્નાતાં કૃતાઞ્જલિઃ । જાનામ્યહમિદં સર્વમેષાં તુ બલપૌરુષમ્ । કુલે ચ જન્મ મહતિ ફલ્ગુનસ્ય ચ વિક્રમમ્
ઉત્તરાને આગળ રાખીને, વાળ ધોઈને અને હાથ જોડીને, હું પાંડવોની બળ, પરાક્રમ, ઉન્નત કુળ અને અર્જુનના શૌર્ય વિશે બધું જાણું છું.
ઉત્તરાત્પાણ્ડવાઞ્શ્રુત્વા વિરાટો રિપુસૂદનઃ। ઉત્તરં ચાપિ સંપ્રેક્ષ્ય પ્રાપ્તકાલમચિન્તયત્
ઉત્તરાએ પાંડવો વિશે કહ્યું ત્યારે અને તેને જોઈને, શત્રુવિનાશક વિરાટે સમજ્યું કે હવે યોગ્ય સમય આવ્યો છે.
તતો વિરાટઃ સામાત્યઃ સહપુત્રઃ સબાન્ધવઃ। ઉત્તરામગ્રતઃ કૃત્વા શિરઃસ્નાતાં કૃતાઞ્જલિઃ। ભૂમૌ નિપતિતસ્તૂર્ણં પાણ્ડવસ્ય સમીપતઃ
પછી વિરાટ રાજા, મંત્રીઓ, પુત્ર અને સગાઓ સાથે, ઉત્તરાને આગળ રાખીને, વાળ ધોઈને અને હાથ જોડીને, ઝડપથી પાંડવ પાસે જમીન પર નમન કરવા પડ્યા.
પ્રસીદતુ મહારાજો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। પ્રચ્છન્નરૂપવેષત્વાન્નાગ્નિર્દૃષ્ટસ્તૃણૈર્વૃતઃ
મહાન રાજા, ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર કૃપા કરે; છુપાયેલા રૂપના કારણે તેઓ ઓળખાયા નહોતા, જેમ ઘાસથી ઢંકાયેલ અગ્નિ દેખાતો નથી.
શિરસાઽભિપ્રપન્નોસ્મિ સપુત્રપરિચારકઃ
હું મારા પુત્ર અને સેવકો સાથે, માથું ઝુકાવીને તમારી શરણમાં આવ્યો છું.
યદસ્માભિરજાનદ્ભિરધિક્ષિપ્તો મહીપતિઃ । અવમત્ય કૃતં સર્વમજ્ઞાનાત્પ્રાકૃતે યથા। ક્ષન્તુમર્હસિ તત્સર્વં ધર્મજ્ઞો ધર્મવત્સલ
રાજા, અમને અજાણતાં જે અપરાધ અથવા અવમાને કર્યું, સામાન્ય લોકો જે રીતે કરે છે એ રીતે, ધર્મને જાણનારા અને ધર્મપ્રેમી, તમે તે બધું માફ કરો.
યદિદં મામકં રાષ્ટ્રં પુરં રાજ્યં ચ પાર્થિવ । સદણ્ડકોશં વિસૃજે તવ વશ્યોસ્મિ પાર્થિવ । વયં ચ સર્વે સામાત્યા ભવન્તં શરણં ગતાઃ
હે રાજા, મારું રાજ્ય, શહેર, ખજાનો અને સેના સહીત બધું હું તમને અર્પણ કરું છું; હવે હું તમારો અધિકારી છું અને અમારા બધા મંત્રીઓ સાથે તમારી શરણમાં આવ્યા છીએ.
તં ધર્મરાજઃ પતિતં મહીતલે સબન્ધુવર્ગં પ્રસમીક્ષ્ય પાર્થિવમ્ । ઉવાચ વાક્યં પરલોકદર્શનઃ પ્રનષ્ટમન્યુર્ગતશોકમત્સરઃ
પારિવારિક લોકો સાથે ધરતી પર પડેલા રાજાને જોઈ, પરલોકને જાણનારા ધર્મરાજાએ, ક્રોધ, દુઃખ અને ઈર્ષ્યા વિના, આ રીતે વાત કરી.
સમીક્ષ્ય તુષ્ટોસ્મિ નરેન્દ્રસત્તમ
વિચારીને, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, હું સંતોષ પામ્યો છું.
ક્ષાન્તમેતન્મહાબાહો યન્માં વદસિ પાર્થિવ। ન ચૈવ કિંચિત્પશ્યામિ વિકૃતં તે નરાધિપ
મહાબાહુ રાજા, તમે જે કહ્યુ તે હું સહન કર્યું છે. અને, નરાધિપ, હું તારા માં કોઈ ખોટ કે દોષ નથી જોતો.
તતો વિરાટઃ પરમામિતુષ્ટઃ સમેત્ય રાજ્ઞા સમયં ચકાર। રાજ્યં ચ સર્વં વિસસર્જ તસ્મૈ સદણ્ડકોશં સપુરં મહાત્મા
પછી વિરાટ રાજા અત્યંત પ્રસન્ન થઈ, બીજા રાજા સાથે સંમતિ કરી. મહાત્મા વિરાટે આખું રાજ્ય, ખજાનો, શહેર અને બધા સેવકો સાથે તેને સોંપી દીધું.
યચ્ચ વક્ષ્યામ્યહં તેઽદ્ય મા શઙ્કેથા યુધિષ્ઠિર। ઇદં સનગરં રાષ્ટ્રં સજનં સવધૂજનમ્। યુષ્યભ્યં સંપ્રદાસ્યામિ ભોક્ષ્યામ્યુચ્છિષ્ટમેવ ચ
યુધિષ્ઠિર, આજે હું જે કહું છું તેમાં શંકા ન રાખજે: આ શહેર, આ રાજ્ય, એના લોકો અને સ્ત્રીઓ બધું હું તને આપી દઈશ; હું તો ફક્ત બચેલું જ સ્વીકારીશ.
અહં વદ્ધશ્ચિરં રાજન્ભુક્તભોગશ્ચિરં સુખમ્। રાજ્યં દત્ત્વા તુ યુષ્મભ્યં પ્રવ્રજિષ્યામિ કાનનમ્
રાજા, હું લાંબા સમયથી સુખ ભોગવીને રહ્યો છું; હવે રાજ્ય તને આપી, હું વનમાં જવા નીકળી જઈશ.
ઉત્તરાં પ્રતિગૃહ્ણાતુ સવ્યસાચી ધનંજયઃ । અયં હ્યૌપયિકો ભર્તા તસ્યાઃ પુરુષસત્તમઃ
સવ્યસાચી ધનંજયે ઉત્તરાને સ્વીકારી લેવી જોઈએ; એ જ તેની યોગ્ય પતિ છે, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ.
એવમુક્તો ધર્મરાજઃ પાર્થપૈક્ષદ્વનંજયમ્। ઈક્ષિતં ચાર્જુનો જ્ઞાત્વા માત્સ્યં વચનમબ્રવીત્
એવું સાંભળીને ધર્મરાજાએ અર્જુન તરફ જોયું. અર્જુને માછ્યરાજાના શબ્દો સમજીને બોલ્યો.
વયં વનાન્તરાત્પ્રાપ્તા ન તે રાજ્યં ગૃહામહે। કિંતુ દુર્યોધનાદીનાં રાજ્ઞાં રાજ્યં ગૃહામહે
અમે વનમાંથી આવ્યા છીએ, તું જે રાજ્ય આપે છે એ અમે સ્વીકારતા નથી; પણ દુર્યોધન અને બીજા રાજાઓ પાસેથી રાજ્ય સ્વીકારશું.
પ્રતિગૃહ્ણામ્યહં રાજન્સ્રુષં દુહિતરં તવ। યુક્તો હ્યાવાં હિ સંબન્ધો માત્સ્યભારતવંશયોઃ
રાજા, હું તારી દીકરીને મારા શિષ્ય તરીકે સ્વીકારું છું; કારણ કે માછ્ય અને ભારત વંશ વચ્ચે યોગ્ય સંબંધ છે.
કિમર્થં પાણ્ડવશ્રેષ્ઠ ભાર્યાં દુહિતરં મમ। પ્રતિગ્રહીતું નેમાં ત્વં મયા દત્તમિહેચ્છસિ
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ, હું અહીં દીકરી તને પત્ની તરીકે આપ્યો નથી, તો તું કેમ તેને સ્વીકારવા ઈચ્છે છે?
અન્તઃપુરેઽહમુષિતઃ સદા પશ્યન્સુતાં તવ। સહસ્યં ચ પ્રકાશં ચ વિશ્વસ્તા પિતૃવન્મયિ
હું તારા અંતઃપુરમાં હંમેશાં રહ્યો છું અને તારી દીકરીને જોયી છે; એ મને ખુલ્લેઆમ અને ગુપ્ત રીતે, પિતાની જેમ વિશ્વાસ કરે છે.
પ્રિયો બહુમતશ્ચાહં નર્તને ગીતવાદિતે। આચાર્યવચ્ચ માં નિત્યં મન્યતે દુહિતા તવ
નૃત્ય, ગીત અને વાદ્યમાં હું એને પ્રિય અને માન્ય છું; તારી દીકરી હંમેશા મને ગુરુ સમાન માને છે.
વયસ્યયા તયા રાજન્સહ સંવત્સરોષિતઃ । અતિશઙ્કા તતોઽસ્થાને તવ લોકસ્ય ચ પ્રભો
રાજા, એ સખી સાથે મેં એક વર્ષ વિતાવ્યું છે; તેથી તને અને તારા લોકોએ અનાવશ્યક શંકા કરી.
તસ્માદામન્ત્રયે ત્વાઽદ્ય પુત્રાર્થં મે વિશાંપતે। સુદ્ધં જિતેન્દ્રિયં મન્યે તસ્યાઃ શુદ્ધિઃ કૃતા મયા
વિશાંપતિ, આજે હું તને પુત્ર માટે વિનંતી કરું છું; મેં ઇન્દ્રિયોને જીત્યા છે, એ માટે હું એને શુદ્ધ માનું છું અને એની શુદ્ધિ રાખી છે.
સ્નુષાયાં દુહિતુર્વાપિ પુત્રે ચાત્મનિ વા પુનઃ । અતિશઙ્કાં ન પશ્યામિ તેન શુદ્ધિર્ભવિષ્યતિ
પુત્રવધૂ, દીકરી, પુત્ર કે પોતે, કોઈમાં પણ હું વધારે શંકા નથી જોતો; તેથી શુદ્ધિ રહેશે.
અભિષઙ્ગાદહં ભીતો મિથ્યાચારાત્પરંતપ । સ્રુષાર્થમુત્તરાં રાજન્પ્રતિગૃહ્ણામિ તે સુતામ્
કુટિલ વાતો અને ખોટા વર્તનથી ડરીને, શત્રુવિનાશક રાજા, હું તારી દીકરી ઉત્તરાને મારા શિષ્ય માટે સ્વીકારું છું.
સ્વસ્ત્રીયો વાસુદેવસ્ય સાક્ષાદ્દેવસુતો યથા। દયિતશ્ચક્રહસ્તસ્ય બલવાનસ્ત્રકોવિદઃ
એ વસુદેવના કુટુંબનો છે, જાણે દેવપુત્ર હોય; ચક્રધારીનો પ્રિય, બળવાન અને શસ્ત્રવિદ્યામાં નિષ્ણાત છે.
અભિમન્યુર્ગહાબાહુઃ પુત્રો મમ વિશાંપતે । જામાતા તવ યુક્તો વૈ ભર્તા ચ દુહિતુસ્તવ
મારો પુત્ર અભિમન્યુ, બાહુબલશાળી, વિશાંપતિ, તારો યોગ્ય જમાઈ છે અને તારી દીકરીનો યોગ્ય પતિ છે.
ઉપપન્નં કુરુશ્રેષ્ઠે કુન્તીપુત્રે ધનંજયે। સદૈવ ધર્મનિત્યશ્ચ જ્ઞાતજ્ઞાનશ્ચ પાણ્ડવઃ
કુરૂઓમાં શ્રેષ્ઠ, કુંતીપુત્ર અર્જુન સાચા અર્થમાં લાયક છે. એ હંમેશાં ધર્મમાં સ્થિર છે અને જ્ઞાન તથા સમજણ ધરાવે છે, હે પાંડવ.
યત્કૃત્યં મન્યસે પાર્થ ક્રિયતાં તદનન્તરમ્। સર્વે કામાઃ સમૃદ્ધા મે સંબન્ધી યસ્ય મેઽર્જુનઃ
પાર્થ, તું જે કામ યોગ્ય માને છે, એ તુરંત કરી નાખ. હવે તો મારા બધા ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે, કારણ કે અર્જુન મારા સંબંધમાં છે.