તતઃ શીઘ્રં સમાસાદ્ય ઉત્તરં સ્વજનો બહુ। પરસ્પરમમિત્રઘ્નં સસ્વજે તં સમાગતમ્
પછી ઉત્તર પાસે તેના ઘણા પોતાના લોકો ઝડપથી આવી પહોંચ્યા. બધા મળીને, દુશ્મનોને હરાવનારને જોઈને આનંદથી ભેગા થયા.
પ્રીતિમાન્પુરુષવ્યાઘ્રો હર્ષયુક્તઃ પુનઃ પુનઃ । દિષ્ટ્યા જયસિ ભદ્રં તે દિષ્ટ્યા સૂતો બૃહન્નલાઃ। દિષ્ટ્યા સંગ્રામમાગમ્ય ભયં તવ ન કિંચન
પુરૂષોમાં શ્રેષ્ઠ, આનંદથી ભરપૂર થઈ વારંવાર બોલ્યો: 'ભગવાનની કૃપાથી તું જીત્યો, તને શુભકામનાઓ; સારો થયું કે રથચાલક બૃહન્નલા સુરક્ષિત છે; યુદ્ધમાંથી પરત આવીને તને કોઈ ભય રહ્યો નથી.'
અજૈષીદેષ જાઞ્જિષ્ણુઃ કુરૂનેકરથો રણે। એતસ્યક બાહુવીર્યં તદ્યેન ગાવો જિતા મયા। કુરવો નિર્જિતા યસ્માત્સગ્રામેઽમિતતેજસઃ
આ જાંજીષ્ણુએ યુદ્ધમાં એકલા જ કૌરવોને હરાવ્યા છે; તેના બળથી જ મેં ગાયોને પાછી મેળવી છે; અમાપ શક્તિ ધરાવતાં કૌરવોને તેણે યુદ્ધમાં હરાવ્યા છે.
અકાર્ષીદેષ તત્કર્મ દેવપુત્રોપમો યુવા। એષ તત્પુરુષવ્યાઘ્રો વિક્ષોભ્ય કુરુમણ્ડલમ્। ગાવઃ પ્રસહ્ય વિજિતા રણે માં ચાભ્યપાલયત્
આ યુવાન, દેવપુત્ર સમાન, એ મહાન કાર્ય કરી બતાવ્યું; પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ આ યુવાને કૌરવોની સેના હલાવી નાખી, યુદ્ધમાં ગાયોને જીતીને મને પણ બચાવ્યો.
ઉત્તરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શંસમાનસ્ય ચાર્જુનમ્। ચોદિતા રાજપુત્રેણ જયં મઙ્ગલવાદિનઃ
ઉત્તરનાં મોઢેથી અર્જુનનું વખાણ સાંભળી અને રાજકુમાર દ્વારા પ્રેરિત થઈ, શુભકામનાઓ આપનારા લોકોએ વિજયની ઉજવણી કરી.
તતો ગન્ધૈશ્ચ માલ્યૈશ્ચ ધૂપૈશ્ચ વસુસંભૃતૈઃ । કન્યાઃ પાર્થમમિત્રઘ્નં કિરન્ત્યઃ સમપૂજયન્
પછી કન્યાઓએ સુગંધ, હાર, ધૂપ અને કિંમતી ભેટો લઈને દુશ્મનોને હરાવનાર પાર્થનું પુષ્પવર્ષા કરીને સન્માન કર્યું.
આપૂર્યમાણો માલ્યૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ વિવિધૈઃ શુભૈઃ । સંપૂજ્યમાનો લોકેન નગરદ્વારમાગમત્
વિવિધ સુગંધ અને સુંદર હારોથી ભરાઈને, લોકો દ્વારા સન્માન પામતો, તે શહેરના દ્વાર સુધી પહોંચ્યો.
ભેર્યશ્ચ તૂર્યાણિ ચ વેણવશ્ચ વિચિત્રવેષાઃ પ્રમદાજનાશ્ચ। પુરો વિરાટસ્ય મહાબલસ્ય નિષ્ક્રમ્ય ભૂમિંજયમભ્યનન્દનમ્
ડોલ, તુરી અને વાંસળી વગાડાઈ; રંગબેરંગી વસ્ત્રોમાં સજ્જ સ્ત્રીઓ અને લોકો, મહાબલી વિરાટના મહેલમાંથી બહાર આવી, વિજયની ખુશી મનાવી.
પ્રશસ્યમાનસ્તુ જયેન તત્ર પુત્રો વિરાટસ્ય ન હૃષ્યતિ સ્મ। સંભાષ્યમાણસ્તુ જયેન તત્ર સોઽન્તર્મનાઃ પાણ્ડવમીક્ષમાણઃ
વિજય માટે વખાણ મળતાં પણ વિરાટનો પુત્ર ખુશ થયો નહીં; જય માટે અભિનંદન મળતાં પણ, તે પાંડવને ઉદાસ મનથી જોઈ રહ્યો હતો.
પુત્ર્યૈ વિરાટસ્ય તતો વરાણિ વસ્ત્રાણ્યદાત્પાણ્ડુસુતઃ સખીભ્યઃ। સભાજયંશ્ચાપિ સમાગતાસ્તા દૃષ્ટ્વા જયં તચ્ચ બલં કુમાર્યઃ
પછી પાંડવે વિરાટની પુત્રી અને તેની સખીઓને સુંદર વસ્ત્રો આપ્યા, અને જે કન્યાઓએ વિજય તથા બળ જોયું હતું, તેમને પણ સન્માન આપ્યું.
સભાજ્યમાનઃ પૌરૈશ્ચ સ્ત્રીભિર્જાનપદૈરપિ। આસાદ્યાન્તઃપુરદ્વારં પિત્રે સંપ્રત્યવેદયત્
નગરવાસીઓ, સ્ત્રીઓ અને ગામના લોકો દ્વારા સન્માન પામીને, તે અંતઃપુરના દ્વાર સુધી પહોંચ્યો અને પિતાને સમાચાર આપ્યા.
તતો દ્વાઃસ્થઃ સમાસાદ્ય પ્રણિપત્ય કૃતાઞ્જલિઃ । વર્ધયિત્વા જયાશીર્ભિરિદં વચનમબ્રવીત્
પછી દ્વારપાળ આવ્યો, હાથ જોડીને વંદન કર્યું, વિજય માટે શુભેચ્છા આપી અને આ રીતે બોલ્યો.
રાજન્પૃથુયશસ્તુભ્યં જિત્વા શત્રૂન્સમાગતઃ। ઉત્તરઃ સહ સૂતેન દ્વારિ તિષ્ઠતિ વારિતઃ
'મહારાજ, તું ખુબ પ્રસિદ્ધ છે; ઉત્તર શત્રુઓને હરાવીને રથચાલક સાથે પરત આવ્યો છે; તે દ્વાર પર ઉભો છે, રોકવામાં આવ્યો છે.'
કુમારો યોધમુખ્યૈસ્ચ ગણિકાભિસ્ચ સંવૃતઃ । પૌરજાનપદૈર્યુક્તઃ પૂજ્યમાનો જયાશિષાઃ
રાજકુમાર મુખ્ય યોદ્ધાઓ અને નર્તિકાઓથી ઘેરાયેલો હતો; નગર અને ગામના લોકો સાથે, વિજય માટે શુભકામનાઓ મળતી, તે સન્માન પામતો હતો.
તતો હૃષ્ટો મહીપાલઃ ક્ષત્તારમિદમબ્રવીત્ । પ્રવેશયોભૌ તૌ તૂર્ણં દર્શનેપ્સુરહં તયોઃ
પછી આનંદિત રાજાએ મહામંત્રીને કહ્યું: 'બન્નેને તરત અંદર લાવો; હું બંનેને જોવા ઇચ્છું છું.'
ક્ષત્તારં કુરુરાજસ્તુ શનૈઃ કર્ણ ઉપાજપત્। ઉત્તરઃ પ્રવિશત્વેકો ન પ્રવેશ્યા બૃહન્નલાઃ
પણ કર્ણે કુરુરાજાના મહામંત્રીને ધીમેથી કહ્યું: 'માત્ર ઉત્તરને જ અંદર જવા દો; બૃહન્નલાને અંદર ન જવા દો.'
તસ્ય હિ મહાબાહોર્વ્રતં નિત્યં મહાત્મનઃ। યો મમાઙ્ગે વ્રણં કુર્યાચ્છોણિતં વા પ્રદર્શયેત્। અન્યત્ર સંગ્રામગતાન્ન સ જીવેત્કથંચન
કારણ કે એ મહાન આત્મા, બળવાને એક વ્રત લીધું છે: યુદ્ધ સિવાય, જો કોઈ મારા શરીરે ઘા કરે કે લોહી દેખાડે, તો તે ક્યારેય જીવતો નહીં રહે.
વ્યક્તં ભૃસં સુસંક્રુદ્ધો માં દૃષ્ટ્વૈવ સશોણિતમ્। વિરાટમિહ સામાત્યં હન્યાત્સબલાવાહનમ્
ખરેખર, જો એ મને લોહી સાથે જોઈને ખૂબ જ ગુસ્સે થઈ જાય, તો વિરાટને, તેના મંત્રીઓ, સેના અને રથો સહિત અહીં જ મારી નાખે.
ઇન્દ્રં વાપિ કુબેરં વા યમં વા વરુણં તથા। મમ શોણિતકર્તારં મૃદ્ગીયાત્કિં પુનર્નરમ્
જો મારા લોહી વહાવનાર ઇન્દ્ર, કુબેર, યમ કે વરુણ પણ હોય, તો પણ તેને કાબૂમાં લેવું જોઈએ; તો પછી સામાન્ય માણસની તો વાત જ શું?
ક્ષણમાત્રં તુ તત્રૈવ દ્વારિ તિષ્ઠતુ વીર્યવાન્ । ઇતિ પ્રોવાચ ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિર ઉદારધીઃ
પોતાની વીરતા ધરાવનાર એ વ્યક્તિને થોડો ક્ષણમાત્ર દ્વાર પર ઊભો રહેવા દો — એમ ધર્મપ્રિય અને ઉદારમન યુધિષ્ઠિરે કહ્યું.
ઇત્યુક્ત્વા ક્ષમયા યુક્તો ધર્મરાજો ઘૃણાન્વિતઃ। સભાયાં સહ માત્સ્યેન તૂષ્ણીમુપવિવેશ હ
આ રીતે કહીને ધૈર્ય અને દયા ભરેલા ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર મચ્છરાજ સાથે સભામાં શાંતિથી બેઠા.
તતો રાજસુતો જ્યેષ્ઠઃ પ્રાવિશત્પૃથિવીંજયઃ। વવન્દે સ પિતુઃ પાદૌ કઙ્કં ચાપ્યુપતિષ્ઠત
પછી પૃથ્વી વિજેતા, મોટો રાજકુમાર અંદર આવ્યો; તેણે પિતાના પગે વંદન કર્યું અને કંક પાસે પણ ગયો.
પશ્યન્યુધિષ્ઠિરં દૃષ્ટ્યા વક્રયા ચરણૌ પિતુઃ। અભિવાદ્ય તતો દૃષ્ટ્વા કઙ્કસ્ય રુધિરપ્લુતમ્ । હૃદયેઽદહ્યત તદા મૃત્યુગ્રસ્ત ઇવોત્તરઃ
યુધિષ્ઠિર તરફ વાંકું જોઈ, પિતાના પગે વંદન કર્યા પછી, જ્યારે કંકને લોહીથી ભીંજાયેલો જોયો, ત્યારે ઉત્તરાનું હૃદય દુઃખથી બળી ઉઠ્યું, જાણે મૃત્યુએ તેને ઘેરી લીધો હોય.
તતો રુધિરસિક્તાઙ્ગમનેકાગ્રમનાગસમ્। ભૂમાવેકાન્ત આસીનં સૈરન્ધ્ર્યા સમુપાસિતમ્। તતઃ પપ્રચ્છ રાજાનં ત્વરમાણ ઇવોત્તરઃ
પછી લોહીથી ભીંજાયેલ, નિર્દોષ અને એકાગ્ર મનવાળા, જમીન પર એકલાં બેઠેલા અને સૈરંધ્રીની સેવા મેળવનારને જોઈ, ઉત્તરાએ ઉતાવળથી રાજાને પ્રશ્ન કર્યો.
કેનાયં તાડિતઃ કઙ્કઃ કેન પાપમિદં કૃતમ્। કો વા જિગમિષુર્મૃત્યું કેન સ્પૃષ્ટઃ પદોરગઃ
આ કંકને કોણે માર્યો? આ પાપી કામ કોણે કર્યું? કોણ છે જે મૃત્યુની ઈચ્છા રાખે છે અને સાપને પગથી સ્પર્શે છે?
શ્રોત્રિયો બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ ઇન્દ્રાસનરતિક્ષમઃ। પૂજનીયોઽભિવાદ્યશ્ચ ન પ્રબાધ્યોઽયમીદૃશઃ
આ મહાન બ્રાહ્મણ શાસ્ત્રજ્ઞ છે, ઇન્દ્રના આસન લાયક છે, પૂજ્ય અને વંદનીય છે; આવા માણસને ક્યારેય દુઃખ આપવું નહીં.
સ પુત્રસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વિરાટો રાષ્ટ્રવર્ધનઃ। પ્રત્યુવાચોત્તરં વાક્યં સાધ્વસાદ્ધ્વસ્તમાનસઃ
પુત્રના શબ્દો સાંભળી, રાજ્યને વધારનાર વિરાટ રાજા ભયથી ગભરાઈને ઉત્તરાને જવાબ આપ્યો.
પુત્ર તે વિજયં શ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટોઽહં મુદા ભૃશમ્। અક્ષક્રીડનયાઽનેન કાલક્ષેપમકારિષમ્
પુત્ર, તારી વિજયની વાત સાંભળી મને ખૂબ આનંદ થયો; આ સાથે દયાડ રમતાં હું સમય પસાર કરતો હતો.
તત્રાજયત્કુરૂન્સર્વાનુત્તરો રાષ્ટ્રવર્ધનઃ। ઇત્યુક્તં હિ મયા પુત્ર નેતિ કઙ્કો બૃહન્નલા। અજયત્સા કુરૂન્સર્વાનિતિ મામબ્રવીન્મુહુઃ
ત્યાં ઉત્તરાએ બધા કુરુઓને હરાવ્યા — એમ મેં કહ્યું, પણ કંક અને બૃહન્નલા એ વાત નકારી, અને વારંવાર કહેતા કે માત્ર બૃહન્નલાએ બધા કુરુઓને હરાવ્યા.
પ્રશંસિતે મયા પુત્ર વિજયે તવ વિશ્રુતે। બૃહન્નલાયા વિજયં કઙ્કોઽસ્તુવત વૈ રુષા
પુત્ર, જ્યારે મેં તારી વિજયની પ્રશંસા કરી અને તારી ખ્યાતિ પ્રસરી, ત્યારે કંકે ગુસ્સામાં બૃહન્નલાની વિજયની જ વખાણ કરી.