અક્ષાનાહર સૈરન્ધ્રિ આસનં ચોપકલ્પય। આદાય વ્યજનં ત્વં ચ પાર્શ્વતોઽનન્તરા ભવ
સૈરંધ્રી, જૂઆના પાંસાં લાવ અને બેઠકો ગોઠવી દે; તું પંખો લઈside મારી પાસે ઊભી રહેજે.
તં તથાવાદિનં દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવઃ પ્રત્યભાપત। ન દેવિતવ્યં હૃષ્ટેન કિતવેનેતિ નઃ શ્રુતમ્
એમ બોલતા તેમને જોઈને પાંડવે કહ્યું: 'આપણે સાંભળ્યું છે કે આનંદમાં આવેલા માણસે ક્યારેય જુગારી સાથે જૂઆ ન રમવું.'
ન ત્વામદ્ય મુદા યુક્તમહં દેવિતુમુત્સહે । પ્રિયં તુ તે ચિકીર્પામિ વર્તતાં યદિ રોચતે। દ્યૂતં કર્તું ન વાઞ્છામિ નરેન્દ્ર જનસંસદિ
આજે આનંદમાં છું એટલે હું તારી સાથે જૂઆ રમવા તૈયાર નથી; છતાં, જો તને ગમતું હોય તો હું તને પ્રસન્ન કરવા તૈયાર છું; પણ રાજા, લોકોની સભામાં મને જૂઆ રમવાની ઈચ્છા નથી.
સ્ત્રિયો ગાવો હિરણ્યં ચ યચ્ચાન્યદ્વસુ કિંચન। ન મે કિંચિત્ત્વયા કાર્યમન્તરેણાપિ દેવિતમ્
સ્ત્રીઓ, ગાયો, સોનુ કે બીજું કોઈ ધન—મારે તારી સાથે કંઈ જ જીતવાનું નથી, જૂઆ સિવાય પણ.
કિં તે દ્યૂતેન રાજેન્દ્ર બહુદોષેણ માનદ। દેવને બહવો દોષાસ્તસ્માત્તત્પરિવર્જયેત્
રાજા, તને જૂઆમાંથી શું લાભ? એમાં અનેક ખામીઓ છે; જૂઆમાં ઘણા દોષો છે, તેથી એથી દૂર રહેવું જોઈએ.
શ્રુતો વા યદિ વા દૃષ્ટો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ । સ રાજ્યં ધનમક્ષય્યં પણમેકમમન્યત
તમે સાંભળ્યું હોય કે જોયું હોય, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે એક જ પાંસામાં પોતાનું રાજ્ય અને અખૂટ ધન લગાવી દીધું હતું.
કૃષ્ણાં ચ ભાર્યાં દયિતાં ભ્રાતૄંશ્ચ ત્રિદશોપમાન્। નિઃસંશયં સ કિતવઃ પશ્ચાત્તપ્યતિ પાણ્ડવઃ
કૃષ્ણા જેવી પ્રિય પત્ની અને દેવસમાન ભાઈઓને પણ તેણે લગાવી દીધા; એ પાંડવ જુગારી હવે ચોક્કસ પસ્તાય છે.
વિવિધાનાં ચ રત્નાનાં ધનાનાં ચ પરાજયે। અભીપ્સિતવિનાશશ્ચ વાક્પારુષ્યમનન્તરમ્
જ્યારે અનેક રત્નો અને ધન હારી જાય છે, ત્યારે મનગમતું બધું નષ્ટ થાય છે અને પછી કડવી વાણી પણ આવે છે.
અવિશ્વાસ્યં બુધૈર્નિત્યમેકાહ્ના દ્રવ્યનાશનમ્। દ્યૂતે હારિતવાન્સર્વં તસ્માદ્દ્યૂતં ન રોચયે
બુદ્ધિશાળી લોકો હંમેશા જૂઆને અવિશ્વસનીય માને છે, કારણ કે એક જ દિવસે બધું ધન ગુમાવી શકાય છે; હું જૂઆમાં બધું હારી ગયો છું, એટલે હવે મને એમાં રસ નથી.
અથવા મન્યસે રાજન્દીવ્યાવ યદિ રોચતે। એવમાભાષ્ય વાક્યૈસ્તુ ક્રીડતસ્તૌ નરોત્તમૌ
પણ જો તને ગમતું હોય, રાજા, અને તું રમવા ઈચ્છે તો ચાલે; આમ કહીને એ બે મહાન પુરુષો જૂઆ રમવા લાગ્યા.
પ્રવર્તમાને દ્યૂતે તુ માત્સ્યઃ પાણ્ડવમબ્રવીત્
જ્યારે જૂઆ શરૂ થયું, ત્યારે માછ્યરાજાએ પાંડવને કહ્યું.
પશ્ય પુત્રેણ મે યુદ્ધે તાદૃશાઃ કુરવો જિતાઃ । કુરવોઽતિરથાઃ સર્વે દેવૈરપિ સુદુર્જયાઃ
જુઓ, મારા પુત્રે યુદ્ધમાં એવા કૌરવોને હરાવ્યા છે—જે બધા મહાન રથીઓ છે અને દેવો માટે પણ દુર્જય છે.
તતોઽબ્રવીદ્ધર્મરાજો દ્યૂતે માત્સ્યં યુધિષ્ઠિરઃ। દિષ્ટ્યા તે વિજિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે જૂઆ રમતી વખતે માછ્યરાજાને કહ્યું: 'શુભ છે કે તારી ગાયો બચી ગઈ અને કૌરવો હારી ગયા.'
અત્યદ્ભુતતમં મન્યે ઉત્તરશ્ચેત્કૂરૂઞ્જયેત્। યન્તા બૃહન્નલા યસ્ય સ કથંચિદ્વિજેષ્યતે
મને તો સૌથી અદ્ભુત એ લાગશે જો ઉત્તરાએ કૌરવોને હરાવ્યા હોય; કારણ કે બ્રિહન્નલા જેનો રથચાલક છે, એ કદાચ કોઈ રીતે જીત મેળવી શકે.
તતો વિરાટઃ ક્ષુભિતો મન્યુના ચ પરિપ્લુતઃ। ઉવાચ વચનં ક્રુદ્ધઃ પરિવ્રાજમનન્તરમ્
પછી વિરાટ રાજા ગુસ્સામાં અને ક્રોધથી ભરાઈ, પરિભ્રમણ કરતા બ્રાહ્મણને રોષથી બોલ્યા.
તાદૃશેન તુ યોધેન મહેષ્વાસેન ધીમતા। કુરવો નિર્જિતા યુદ્ધે તત્ર કિં બ્રાહ્મણાદ્ભુતમ્
એવા મહાન ધનુર્ધર અને બુદ્ધિશાળી યુદ્ધાને લઈને કૌરવો યુદ્ધમાં હારી ગયા—એમાં શું અદ્ભુત છે, બ્રાહ્મણ?
સમં ષણ્ડેન મે પુત્રં બ્રહ્મબન્ધો પ્રશંસસિ। વાચ્યાવાચ્યં ન જાનીષે નૂનં મામવમન્યસે
તમે મારા પુત્રની સરખામણી હિજડાં સાથે કરો છો, બ્રાહ્મણ નામના માણસ, તમને શું બોલવું અને શું ન બોલવું એનું જ્ઞાન નથી, એટલે તમે મને અણગમો રાખો છો.
સમં ષણ્ડેન મે પુત્રં બ્રહ્મબન્ધો પ્રશંસસિ। વાચ્યાવાચ્યં ન જાનીષે નૂનં મામવમન્યસે
તમે મારા પુત્રને હિજડાં જેવો કહીને વખાણો છો, બ્રાહ્મણ નામના માણસ, તમને શું બોલવું અને શું ન બોલવું એનું જ્ઞાન નથી, એટલે તમે મને અણગમો રાખો છો.
પુમાંસો બહવો દૃષ્ટાઃ સૂતાશ્ચ બહવો મયા। વિક્રમ્ય યન્તા યોદ્ધા ચ ન મે દૃષ્ટઃ કદાચન
મેં ઘણા પુરુષો અને ઘણા રથચાલકો જોયા છે, પણ રથ પર ચડીને યુદ્ધ કરતો એવો કોઈ યોદ્ધો મેં કદી જોયો નથી.
વિપ્રિયં ન ચરેદ્રાજ્ઞામનુકૂલં પ્રિયં વદેત્। આચરન્વિપ્રિયં રાજ્ઞાં ન જાતુ સુખમેધતે
રાજાઓને નાપસંદ હોય એવું ક્યારેય ન કરવું જોઈએ, તેમને ગમતું જ બોલવું જોઈએ; જે રાજાને નાપસંદ હોય એવું કરે છે, તેને ક્યારેય સુખ મળતું નથી.
વયસ્યત્વાત્તુ તે સર્વમપરાધમિમં ક્ષમે। નેદૃશીં પ્રવદર્વાચં યદિ જીવિતુમિચ્છસિ
મારી તારી મૈત્રી છે એટલે હું તારો આખો ગુનો માફ કરી દઉં છું, પણ જો જીવવું હોય તો આવી વાણી ફરી ક્યારેય ન બોલવી.
તતોઽબ્રવીત્પુનઃ કઙ્કઃ પ્રહસ્ય કુરુવર્ધનઃ । બૃહન્નલાયા સજેન્દ્ર ધુષ્યતાં નગરે જયઃ
પછી કંકાએ, કુરુઓના આનંદ, હસી ને કહ્યું: 'રાજા, દુઃશાસનના શહેરમાં બૃહન્નલાને વિજય મળે.'
ઉત્તરેણ તુ સારથ્યં કૃતં નૂનં ભવિષ્યતિ। નિમિત્તં કિંચિદુત્પન્નં તર્કશ્ચાપિ દૃઢો મમ। યતો જાનામિ રાજેન્દ્ર નાન્યથા તદ્ભવિષ્યતિ
ઉત્તરે તો રથચાલકનું કામ કરી લીધું હશે, કંઈક સંકેત મળ્યો છે અને મારી સમજણ પણ પક્કી છે, રાજા, હવે એના સિવાય બીજું કંઈ બની શકે નહીં.
કુરવોઽપિ મહાવીર્યા દેવૈરપિ સુદુર્જયાઃ। સસોમવરુણાદિત્યૈઃ સયક્ષેશહુતાશનૈઃ
કુરુઓ બહુ બળવાન છે, દેવતાઓ માટે પણ તેમને જીતવું અઘરું છે—even સોમ, વરુણ, આદિત્ય, યક્ષરાજ અને અગ્નિ સાથે મળીને પણ.
યત્ર શાન્તનવો ભીષ્મો દ્રોણકર્ણૌ સુદુર્જયૌ। અશ્વત્થામા વિકર્ણશ્ચ સોમદત્તો જયદ્રથઃ
જ્યાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, અપરાજિત દ્રોણ અને કર્ણ છે, તેમજ અશ્વત્થામા, વિકર્ણ, સોમદત્ત અને જયદ્રથ છે,
ભૂરિશ્રવાઃ શલો ભૂરિર્જલસન્ધિશ્ચ વીર્યવાન્। દુર્યોધનો દુષ્પ્રસહો દુઃશાસનવિવિંશતી
ભૂરીશ્વર, શલ્ય, ભૂરી, શક્તિશાળી જલસંધી, દુર્યોધન જેને હરાવવું અઘરું છે, દુઃશાસન અને વિવિમશતિ છે,
વૃષસેનોઽશ્વવેગશ્ચ વાયુવેગસુવર્ચસૌ । બાહ્લીકઃ શૂરસેનશ્ચ યુયુત્સુશ્ચ પરન્તપઃ
વૃશસેન, અશ્વવેગ, વાયુવેગ, સુવર્ચસ, બાહ્લીક, શૂરસેન અને દુશ્મનોને હરાવનાર યુયુત્સુ છે,
સૌબલઃ શકુનિશ્ચૈવ દ્યુમત્સેનશ્ચ સાલ્વરાટ્ । અન્યે ચ બહવઃ શૂરા નાનાજનપદેશ્વરાઃ
સૌબલ, શકુની, દ્યુમત્સેન અને સાલ્વ દેશના રાજા, અને અનેક અન્ય શૂરવીર, જુદા જુદા પ્રદેશોના રાજાઓ છે,
કૃપેણાચાર્યમુખ્યેન સહિતાઃ કુરવો નૃપાઃ। સઞ્જકાર્મુકનિસ્ત્રિંશા રથિનો રથયૂથપાઃ। અન્યે ચૈવ મહાવીર્યા રાજપુત્રા મહારથાઃ
કૃપાચાર્ય જેવા મુખ્ય ગુરુ સાથે કુરુ રાજાઓ, ધનુષ અને તલવારથી સજ્જ રથીઓ અને રથદળના નેતાઓ, તથા બીજા અનેક બળવાન રાજકુમારો અને મહારથીઓ છે,
મરુદ્ગણૈઃ પરિવૃતઃ સાક્ષાદપિ પુરંદરઃ । તદ્બલં ન જયેત્ક્રુદ્ધો ભીષ્મદ્રોણાદિભિર્વૃતમ્
મરુદગણોથી ઘેરાયેલા ઇન્દ્ર પણ, જો ભીષ્મ, દ્રોણ વગેરેના રક્ષણમાં હોય તો—even ગુસ્સામાં આવીને—એ સેનાને જીતી શકે નહીં.