ભવન્તુ તે લબ્ધજયે સુતે મે પૌરાશ્ચ મર્ત્યાશ્ચ પરે ચ નાર્યઃ । તે શુક્લવસ્ત્રાઃ પ્રભવન્તુ માર્ગે સુગન્ધમાલ્યાભરણાશ્ચ નાર્યઃ
મારા પુત્રના વિજયમાં શહેરવાસીઓ, સામાન્ય લોકો, વિદેશીઓ અને સ્ત્રીઓ બધાએ આનંદ કરવો જોઈએ; રસ્તા પર બધા સફેદ વસ્ત્ર પહેરે અને સ્ત્રીઓ સુગંધિત ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી શણગારાયેલી હોય.
ભજન્તુ સર્વા ગણિકાઃ સુતં મે નાર્યશ્ચ કન્યાઃ સહસૈનિકાશ્ચ । સ્વલંકૃતાસ્તાઃ સુભગાઃ સુવેષાઃ પુત્રસ્ય પન્થાનમનુવ્રજન્તુ
બધી નૃત્યગણિકાઓ, સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને સૈનિકો, સુંદર રીતે શણગારેલા અને ભવ્ય વસ્ત્રોમાં, મારા પુત્રની સાથે તેની માર્ગમાં ચાલે.
ઘણ્ટાપણવકાઃ શીઘ્રં મત્તમારુહ્ય કુઞ્જરમ્। શૃઙ્ગાટકેષુ સર્વેષુ સમાખ્યાન્તુ જયં મમ્
ઘંટ અને પખાવજ વગાડનારા ઝડપથી મસ્ત હાથીઓ પર ચડીને દરેક ચોરાહે મારી વિજયની ઘોષણા કરે.
ઉત્તરા ચ કુમારીભિર્બહ્વાભરણભૂષિતા। સખીં વિજિતસંગ્રામાં પ્રત્યુદ્યાતુ બૃહન્નલામ્
ઉત્તરા અનેક આભૂષણોથી શણગારાયેલી અને કન્યાઓ સાથે બૃહન્નલાની, પોતાની વિજયસાથીની, મુલાકાત લેવા જાય.
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય પાર્થિવસ્ય મહાત્મન। તથૈવ ચક્રુઃ સંહૃષ્ટાઃ પૌરાઃ સ્વસ્તિકપાણયઃ
તે મહાન આત્માવાળા રાજાના વચન સાંભળી આનંદિત નાગરિકોએ શુભ ચિહ્નો હાથમાં લઈને તેમ જ કર્યું.
મૂતાશ્ચ સર્વે સહમાગધાશ્ચ હૃષ્ટા વિરાટસ્ય પુરે જનૌઘાઃ । ભેર્યશ્ચ તૂર્યાણિ ચ વારિજાશ્ચ વેપૈઃ પરાર્ધ્યૈઃ પ્રમદાજનાશ્ચ
મૂતા, સહમાગધ અને વિરાટના શહેરના આનંદિત લોકો, સાથે સાથે ઢોલ, વાદ્યો, શંખ અને કિંમતી આભૂષણોથી શણગારેલી સ્ત્રીઓ—all મળીને ઉત્સવમાં જોડાયા.
વન્દિપ્રવાદાઃ પણવાદિકાશ્ચ તથૈવ વાદ્યાનિ ચ વંશશબ્દાઃ । કાંસ્યં સતાલં મધુરં ચ ગીત- માદાય નાર્યો નગરાન્નિરીયુઃ
વંદી, સ્તુતિગાયક, પખાવજ વગાડનાર અને વાદકો, સાથે વાંસળી, ઝાંઝ અને મધુર ગીતોની ધ્વનિ સાથે, સ્ત્રીઓને શહેરમાંથી બહાર લઈ ગયા.
પ્રત્યુદ્યયુઃ પુત્રમનન્તવીર્યં તે બ્રાહ્મણાઃ શાન્તિપરાઃ પ્રધાનાઃ । સ્વાધ્યાયવેદાધ્યયનક્રમજ્ઞાઃ સ્વસ્તિક્રિયાગીતજપપ્રધાનાઃ
શાંતિપ્રિય, મુખ્ય બ્રાહ્મણો, જેઓ સ્વાધ્યાય અને વેદના અભ્યાસમાં નિષ્ણાત છે અને શુભક્રિયા, ગીત અને જપમાં આગેવાન છે, તેઓ અનંત બળવાળા પુત્રના સ્વાગત માટે ગયા.
પ્રસ્થાપ્ય સેનાં કન્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। મત્સ્યરાજો મહારાજઃ પ્રહૃષ્ટ ઇદમબ્રવીત્
સેનાને અને શૃંગારથી સજ્જ કન્યાઓ તથા નૃત્યાંગનાઓને મોકલીને, માછ્યરાજા આનંદથી બોલ્યા.
વ્રિગર્તાઃ કુરવઃ સર્વે સંગ્રામે નિર્જિતા મયા। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં હૃષ્ટા દ્યૂતં દીવ્યામ બ્રાહ્મણ
ત્રિગર્તો અને બધા કૌરવોને મેં યુદ્ધમાં હરાવ્યા છે; હવે ચાલો, આનંદથી અંતઃપુરમાં જઈને જૂઆ રમીએ, બ્રાહ્મણ.
અક્ષાનાહર સૈરન્ધ્રિ આસનં ચોપકલ્પય। આદાય વ્યજનં ત્વં ચ પાર્શ્વતોઽનન્તરા ભવ
સૈરંધ્રી, જૂઆના પાંસાં લાવ અને બેઠકો ગોઠવી દે; તું પંખો લઈside મારી પાસે ઊભી રહેજે.
તં તથાવાદિનં દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવઃ પ્રત્યભાપત। ન દેવિતવ્યં હૃષ્ટેન કિતવેનેતિ નઃ શ્રુતમ્
એમ બોલતા તેમને જોઈને પાંડવે કહ્યું: 'આપણે સાંભળ્યું છે કે આનંદમાં આવેલા માણસે ક્યારેય જુગારી સાથે જૂઆ ન રમવું.'
ન ત્વામદ્ય મુદા યુક્તમહં દેવિતુમુત્સહે । પ્રિયં તુ તે ચિકીર્પામિ વર્તતાં યદિ રોચતે। દ્યૂતં કર્તું ન વાઞ્છામિ નરેન્દ્ર જનસંસદિ
આજે આનંદમાં છું એટલે હું તારી સાથે જૂઆ રમવા તૈયાર નથી; છતાં, જો તને ગમતું હોય તો હું તને પ્રસન્ન કરવા તૈયાર છું; પણ રાજા, લોકોની સભામાં મને જૂઆ રમવાની ઈચ્છા નથી.
સ્ત્રિયો ગાવો હિરણ્યં ચ યચ્ચાન્યદ્વસુ કિંચન। ન મે કિંચિત્ત્વયા કાર્યમન્તરેણાપિ દેવિતમ્
સ્ત્રીઓ, ગાયો, સોનુ કે બીજું કોઈ ધન—મારે તારી સાથે કંઈ જ જીતવાનું નથી, જૂઆ સિવાય પણ.
કિં તે દ્યૂતેન રાજેન્દ્ર બહુદોષેણ માનદ। દેવને બહવો દોષાસ્તસ્માત્તત્પરિવર્જયેત્
રાજા, તને જૂઆમાંથી શું લાભ? એમાં અનેક ખામીઓ છે; જૂઆમાં ઘણા દોષો છે, તેથી એથી દૂર રહેવું જોઈએ.
શ્રુતો વા યદિ વા દૃષ્ટો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ । સ રાજ્યં ધનમક્ષય્યં પણમેકમમન્યત
તમે સાંભળ્યું હોય કે જોયું હોય, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે એક જ પાંસામાં પોતાનું રાજ્ય અને અખૂટ ધન લગાવી દીધું હતું.
કૃષ્ણાં ચ ભાર્યાં દયિતાં ભ્રાતૄંશ્ચ ત્રિદશોપમાન્। નિઃસંશયં સ કિતવઃ પશ્ચાત્તપ્યતિ પાણ્ડવઃ
કૃષ્ણા જેવી પ્રિય પત્ની અને દેવસમાન ભાઈઓને પણ તેણે લગાવી દીધા; એ પાંડવ જુગારી હવે ચોક્કસ પસ્તાય છે.
વિવિધાનાં ચ રત્નાનાં ધનાનાં ચ પરાજયે। અભીપ્સિતવિનાશશ્ચ વાક્પારુષ્યમનન્તરમ્
જ્યારે અનેક રત્નો અને ધન હારી જાય છે, ત્યારે મનગમતું બધું નષ્ટ થાય છે અને પછી કડવી વાણી પણ આવે છે.
અવિશ્વાસ્યં બુધૈર્નિત્યમેકાહ્ના દ્રવ્યનાશનમ્। દ્યૂતે હારિતવાન્સર્વં તસ્માદ્દ્યૂતં ન રોચયે
બુદ્ધિશાળી લોકો હંમેશા જૂઆને અવિશ્વસનીય માને છે, કારણ કે એક જ દિવસે બધું ધન ગુમાવી શકાય છે; હું જૂઆમાં બધું હારી ગયો છું, એટલે હવે મને એમાં રસ નથી.
અથવા મન્યસે રાજન્દીવ્યાવ યદિ રોચતે। એવમાભાષ્ય વાક્યૈસ્તુ ક્રીડતસ્તૌ નરોત્તમૌ
પણ જો તને ગમતું હોય, રાજા, અને તું રમવા ઈચ્છે તો ચાલે; આમ કહીને એ બે મહાન પુરુષો જૂઆ રમવા લાગ્યા.
પ્રવર્તમાને દ્યૂતે તુ માત્સ્યઃ પાણ્ડવમબ્રવીત્
જ્યારે જૂઆ શરૂ થયું, ત્યારે માછ્યરાજાએ પાંડવને કહ્યું.
પશ્ય પુત્રેણ મે યુદ્ધે તાદૃશાઃ કુરવો જિતાઃ । કુરવોઽતિરથાઃ સર્વે દેવૈરપિ સુદુર્જયાઃ
જુઓ, મારા પુત્રે યુદ્ધમાં એવા કૌરવોને હરાવ્યા છે—જે બધા મહાન રથીઓ છે અને દેવો માટે પણ દુર્જય છે.
તતોઽબ્રવીદ્ધર્મરાજો દ્યૂતે માત્સ્યં યુધિષ્ઠિરઃ। દિષ્ટ્યા તે વિજિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે જૂઆ રમતી વખતે માછ્યરાજાને કહ્યું: 'શુભ છે કે તારી ગાયો બચી ગઈ અને કૌરવો હારી ગયા.'
અત્યદ્ભુતતમં મન્યે ઉત્તરશ્ચેત્કૂરૂઞ્જયેત્। યન્તા બૃહન્નલા યસ્ય સ કથંચિદ્વિજેષ્યતે
મને તો સૌથી અદ્ભુત એ લાગશે જો ઉત્તરાએ કૌરવોને હરાવ્યા હોય; કારણ કે બ્રિહન્નલા જેનો રથચાલક છે, એ કદાચ કોઈ રીતે જીત મેળવી શકે.
તતો વિરાટઃ ક્ષુભિતો મન્યુના ચ પરિપ્લુતઃ। ઉવાચ વચનં ક્રુદ્ધઃ પરિવ્રાજમનન્તરમ્
પછી વિરાટ રાજા ગુસ્સામાં અને ક્રોધથી ભરાઈ, પરિભ્રમણ કરતા બ્રાહ્મણને રોષથી બોલ્યા.
તાદૃશેન તુ યોધેન મહેષ્વાસેન ધીમતા। કુરવો નિર્જિતા યુદ્ધે તત્ર કિં બ્રાહ્મણાદ્ભુતમ્
એવા મહાન ધનુર્ધર અને બુદ્ધિશાળી યુદ્ધાને લઈને કૌરવો યુદ્ધમાં હારી ગયા—એમાં શું અદ્ભુત છે, બ્રાહ્મણ?
સમં ષણ્ડેન મે પુત્રં બ્રહ્મબન્ધો પ્રશંસસિ। વાચ્યાવાચ્યં ન જાનીષે નૂનં મામવમન્યસે
તમે મારા પુત્રની સરખામણી હિજડાં સાથે કરો છો, બ્રાહ્મણ નામના માણસ, તમને શું બોલવું અને શું ન બોલવું એનું જ્ઞાન નથી, એટલે તમે મને અણગમો રાખો છો.
સમં ષણ્ડેન મે પુત્રં બ્રહ્મબન્ધો પ્રશંસસિ। વાચ્યાવાચ્યં ન જાનીષે નૂનં મામવમન્યસે
તમે મારા પુત્રને હિજડાં જેવો કહીને વખાણો છો, બ્રાહ્મણ નામના માણસ, તમને શું બોલવું અને શું ન બોલવું એનું જ્ઞાન નથી, એટલે તમે મને અણગમો રાખો છો.
પુમાંસો બહવો દૃષ્ટાઃ સૂતાશ્ચ બહવો મયા। વિક્રમ્ય યન્તા યોદ્ધા ચ ન મે દૃષ્ટઃ કદાચન
મેં ઘણા પુરુષો અને ઘણા રથચાલકો જોયા છે, પણ રથ પર ચડીને યુદ્ધ કરતો એવો કોઈ યોદ્ધો મેં કદી જોયો નથી.
વિપ્રિયં ન ચરેદ્રાજ્ઞામનુકૂલં પ્રિયં વદેત્। આચરન્વિપ્રિયં રાજ્ઞાં ન જાતુ સુખમેધતે
રાજાઓને નાપસંદ હોય એવું ક્યારેય ન કરવું જોઈએ, તેમને ગમતું જ બોલવું જોઈએ; જે રાજાને નાપસંદ હોય એવું કરે છે, તેને ક્યારેય સુખ મળતું નથી.