અથોત્તરેણ પ્રહિતા દૂતાસ્તે શીઘ્રગામિનઃ । વિરાટનગરં પ્રાપ્ય જયં પ્રાવેદયંસ્તદા
પછી ઝડપથી દૂતોને મોકલવામાં આવ્યા, અને તેઓ વિરાટનગર પહોંચતાં જ વિજયની ખુશખબર આપી.
રાજાનં વૃતમાચખ્યુર્મન્ત્રિભિર્જયમુત્તમમ્ । પરાજયં કુરૂણાં ચ ઉપાયાન્તં તથોત્તરમ્
તેમણે રાજાને, જે પોતાના મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, મહાન વિજય, કૌરવોની હાર અને ઉત્તરાનું સુરક્ષિત પરત ફરવું જાણાવ્યું.
સર્વા વિનિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। ઉત્તરઃ સહ સૂતેન કુશલી ચ પરંતપઃ
બધી ગાયો પાછી મળી ગઈ છે, કૌરવો હારી ગયા છે અને ઉત્તરા પોતાના રથચાલક સાથે સુરક્ષિત રીતે પાછો આવ્યો છે, હે દુશ્મનોને હરાવનાર.
દિષ્ટ્યા તે નિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। દિષ્ટ્યા તે વિજયી પુત્રઃ શ્રૂયતે પાર્થિવર્ષભઃ
શુભ સંજોગે તમારી ગાયો પાછી મળી છે અને કૌરવો હારી ગયા છે; શુભ સંજોગે તમારો પુત્ર વિજયી થયો છે, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
નાદ્ભુતં ત્વિહ મન્યેઽહં યત્તે પુત્રોઽજયત્કુરૂન્। ધ્રુવ એવ જયસ્તસ્ય યસ્ય યન્તા બૃહન્નલા
પણ મને એમાં કોઈ આશ્ચર્ય લાગતું નથી કે તમારાં પુત્રએ કૌરવોને હરાવ્યા; જેના રથચાલક બૃહન્નલા હોય, તેની વિજય તો નિશ્ચિત જ છે.
દેવેન્દ્રસારથિશ્ચૈવ માતલિઃ ખ્યાતવિક્રમઃ । કૃષ્ણસ્ય સારથિશ્ચૈવ ન બૃહન્નલયા સમૌ
દેવેન્દ્રના પ્રસિદ્ધ રથચાલક માતલી અને કૃષ્ણના રથચાલક પણ બૃહન્નલાની બરાબરી કરી શકતા નથી.
તતો વિરાટો નૃપતિઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહ। શ્રુત્વા તુ વિજયં તસ્ય કુમારસ્યામિતૌજસઃ। સંતોષયિત્વા દૂતાંસ્તાન્ધનરત્નૈશ્ચ સર્વશઃ
પછી વિરાટ રાજા પોતાના પુત્રની વિજયની વાત સાંભળી આનંદથી ભરાઈ ગયા અને બધા દૂતોને ધન અને રત્નોથી પુરસ્કૃત કર્યા.
ગતે ત્વનુજને તસ્મિન્દૂતવાક્યં નિશમ્ય ચ। ઉત્તરસ્ય જયાત્પ્રીતો વિરાટઃ પ્રત્યભાષત
જ્યારે સેવકો ચાલ્યા ગયા અને દૂતોના વચન સાંભળ્યા, ત્યારે ઉત્તરાની વિજયથી પ્રસન્ન થયેલા વિરાટે આ રીતે કહ્યું:
રાજમાર્ગાઃ ક્રિયન્તાં વૈ પતાકાભિરલંકૃતાઃ। પુષ્પોપહારૈરર્ચ્યતાં દેવતાશ્ચાપિ સર્વશઃ
રાજમાર્ગો પર ધ્વજાઓથી શોભા વધારવામાં આવે; દરેક જગ્યાએ દેવતાઓને ફૂલોથી પૂજા કરવામાં આવે.
કુમારા યોધમુખ્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ પ્રત્યુદ્યાન્તુ સુતં મમ
રાજકુમારો, મુખ્ય યોદ્ધાઓ અને સુંદર રીતે શણગારેલી નૃત્યગણિકાઓ તથા બધા વાદકો મારા પુત્રનું સ્વાગત કરવા જાય.
ભવન્તુ તે લબ્ધજયે સુતે મે પૌરાશ્ચ મર્ત્યાશ્ચ પરે ચ નાર્યઃ । તે શુક્લવસ્ત્રાઃ પ્રભવન્તુ માર્ગે સુગન્ધમાલ્યાભરણાશ્ચ નાર્યઃ
મારા પુત્રના વિજયમાં શહેરવાસીઓ, સામાન્ય લોકો, વિદેશીઓ અને સ્ત્રીઓ બધાએ આનંદ કરવો જોઈએ; રસ્તા પર બધા સફેદ વસ્ત્ર પહેરે અને સ્ત્રીઓ સુગંધિત ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી શણગારાયેલી હોય.
ભજન્તુ સર્વા ગણિકાઃ સુતં મે નાર્યશ્ચ કન્યાઃ સહસૈનિકાશ્ચ । સ્વલંકૃતાસ્તાઃ સુભગાઃ સુવેષાઃ પુત્રસ્ય પન્થાનમનુવ્રજન્તુ
બધી નૃત્યગણિકાઓ, સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને સૈનિકો, સુંદર રીતે શણગારેલા અને ભવ્ય વસ્ત્રોમાં, મારા પુત્રની સાથે તેની માર્ગમાં ચાલે.
ઘણ્ટાપણવકાઃ શીઘ્રં મત્તમારુહ્ય કુઞ્જરમ્। શૃઙ્ગાટકેષુ સર્વેષુ સમાખ્યાન્તુ જયં મમ્
ઘંટ અને પખાવજ વગાડનારા ઝડપથી મસ્ત હાથીઓ પર ચડીને દરેક ચોરાહે મારી વિજયની ઘોષણા કરે.
ઉત્તરા ચ કુમારીભિર્બહ્વાભરણભૂષિતા। સખીં વિજિતસંગ્રામાં પ્રત્યુદ્યાતુ બૃહન્નલામ્
ઉત્તરા અનેક આભૂષણોથી શણગારાયેલી અને કન્યાઓ સાથે બૃહન્નલાની, પોતાની વિજયસાથીની, મુલાકાત લેવા જાય.
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય પાર્થિવસ્ય મહાત્મન। તથૈવ ચક્રુઃ સંહૃષ્ટાઃ પૌરાઃ સ્વસ્તિકપાણયઃ
તે મહાન આત્માવાળા રાજાના વચન સાંભળી આનંદિત નાગરિકોએ શુભ ચિહ્નો હાથમાં લઈને તેમ જ કર્યું.
મૂતાશ્ચ સર્વે સહમાગધાશ્ચ હૃષ્ટા વિરાટસ્ય પુરે જનૌઘાઃ । ભેર્યશ્ચ તૂર્યાણિ ચ વારિજાશ્ચ વેપૈઃ પરાર્ધ્યૈઃ પ્રમદાજનાશ્ચ
મૂતા, સહમાગધ અને વિરાટના શહેરના આનંદિત લોકો, સાથે સાથે ઢોલ, વાદ્યો, શંખ અને કિંમતી આભૂષણોથી શણગારેલી સ્ત્રીઓ—all મળીને ઉત્સવમાં જોડાયા.
વન્દિપ્રવાદાઃ પણવાદિકાશ્ચ તથૈવ વાદ્યાનિ ચ વંશશબ્દાઃ । કાંસ્યં સતાલં મધુરં ચ ગીત- માદાય નાર્યો નગરાન્નિરીયુઃ
વંદી, સ્તુતિગાયક, પખાવજ વગાડનાર અને વાદકો, સાથે વાંસળી, ઝાંઝ અને મધુર ગીતોની ધ્વનિ સાથે, સ્ત્રીઓને શહેરમાંથી બહાર લઈ ગયા.
પ્રત્યુદ્યયુઃ પુત્રમનન્તવીર્યં તે બ્રાહ્મણાઃ શાન્તિપરાઃ પ્રધાનાઃ । સ્વાધ્યાયવેદાધ્યયનક્રમજ્ઞાઃ સ્વસ્તિક્રિયાગીતજપપ્રધાનાઃ
શાંતિપ્રિય, મુખ્ય બ્રાહ્મણો, જેઓ સ્વાધ્યાય અને વેદના અભ્યાસમાં નિષ્ણાત છે અને શુભક્રિયા, ગીત અને જપમાં આગેવાન છે, તેઓ અનંત બળવાળા પુત્રના સ્વાગત માટે ગયા.
પ્રસ્થાપ્ય સેનાં કન્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। મત્સ્યરાજો મહારાજઃ પ્રહૃષ્ટ ઇદમબ્રવીત્
સેનાને અને શૃંગારથી સજ્જ કન્યાઓ તથા નૃત્યાંગનાઓને મોકલીને, માછ્યરાજા આનંદથી બોલ્યા.
વ્રિગર્તાઃ કુરવઃ સર્વે સંગ્રામે નિર્જિતા મયા। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં હૃષ્ટા દ્યૂતં દીવ્યામ બ્રાહ્મણ
ત્રિગર્તો અને બધા કૌરવોને મેં યુદ્ધમાં હરાવ્યા છે; હવે ચાલો, આનંદથી અંતઃપુરમાં જઈને જૂઆ રમીએ, બ્રાહ્મણ.
અક્ષાનાહર સૈરન્ધ્રિ આસનં ચોપકલ્પય। આદાય વ્યજનં ત્વં ચ પાર્શ્વતોઽનન્તરા ભવ
સૈરંધ્રી, જૂઆના પાંસાં લાવ અને બેઠકો ગોઠવી દે; તું પંખો લઈside મારી પાસે ઊભી રહેજે.
તં તથાવાદિનં દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવઃ પ્રત્યભાપત। ન દેવિતવ્યં હૃષ્ટેન કિતવેનેતિ નઃ શ્રુતમ્
એમ બોલતા તેમને જોઈને પાંડવે કહ્યું: 'આપણે સાંભળ્યું છે કે આનંદમાં આવેલા માણસે ક્યારેય જુગારી સાથે જૂઆ ન રમવું.'
ન ત્વામદ્ય મુદા યુક્તમહં દેવિતુમુત્સહે । પ્રિયં તુ તે ચિકીર્પામિ વર્તતાં યદિ રોચતે। દ્યૂતં કર્તું ન વાઞ્છામિ નરેન્દ્ર જનસંસદિ
આજે આનંદમાં છું એટલે હું તારી સાથે જૂઆ રમવા તૈયાર નથી; છતાં, જો તને ગમતું હોય તો હું તને પ્રસન્ન કરવા તૈયાર છું; પણ રાજા, લોકોની સભામાં મને જૂઆ રમવાની ઈચ્છા નથી.
સ્ત્રિયો ગાવો હિરણ્યં ચ યચ્ચાન્યદ્વસુ કિંચન। ન મે કિંચિત્ત્વયા કાર્યમન્તરેણાપિ દેવિતમ્
સ્ત્રીઓ, ગાયો, સોનુ કે બીજું કોઈ ધન—મારે તારી સાથે કંઈ જ જીતવાનું નથી, જૂઆ સિવાય પણ.
કિં તે દ્યૂતેન રાજેન્દ્ર બહુદોષેણ માનદ। દેવને બહવો દોષાસ્તસ્માત્તત્પરિવર્જયેત્
રાજા, તને જૂઆમાંથી શું લાભ? એમાં અનેક ખામીઓ છે; જૂઆમાં ઘણા દોષો છે, તેથી એથી દૂર રહેવું જોઈએ.
શ્રુતો વા યદિ વા દૃષ્ટો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ । સ રાજ્યં ધનમક્ષય્યં પણમેકમમન્યત
તમે સાંભળ્યું હોય કે જોયું હોય, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે એક જ પાંસામાં પોતાનું રાજ્ય અને અખૂટ ધન લગાવી દીધું હતું.
કૃષ્ણાં ચ ભાર્યાં દયિતાં ભ્રાતૄંશ્ચ ત્રિદશોપમાન્। નિઃસંશયં સ કિતવઃ પશ્ચાત્તપ્યતિ પાણ્ડવઃ
કૃષ્ણા જેવી પ્રિય પત્ની અને દેવસમાન ભાઈઓને પણ તેણે લગાવી દીધા; એ પાંડવ જુગારી હવે ચોક્કસ પસ્તાય છે.
વિવિધાનાં ચ રત્નાનાં ધનાનાં ચ પરાજયે। અભીપ્સિતવિનાશશ્ચ વાક્પારુષ્યમનન્તરમ્
જ્યારે અનેક રત્નો અને ધન હારી જાય છે, ત્યારે મનગમતું બધું નષ્ટ થાય છે અને પછી કડવી વાણી પણ આવે છે.
અવિશ્વાસ્યં બુધૈર્નિત્યમેકાહ્ના દ્રવ્યનાશનમ્। દ્યૂતે હારિતવાન્સર્વં તસ્માદ્દ્યૂતં ન રોચયે
બુદ્ધિશાળી લોકો હંમેશા જૂઆને અવિશ્વસનીય માને છે, કારણ કે એક જ દિવસે બધું ધન ગુમાવી શકાય છે; હું જૂઆમાં બધું હારી ગયો છું, એટલે હવે મને એમાં રસ નથી.
અથવા મન્યસે રાજન્દીવ્યાવ યદિ રોચતે। એવમાભાષ્ય વાક્યૈસ્તુ ક્રીડતસ્તૌ નરોત્તમૌ
પણ જો તને ગમતું હોય, રાજા, અને તું રમવા ઈચ્છે તો ચાલે; આમ કહીને એ બે મહાન પુરુષો જૂઆ રમવા લાગ્યા.