ઉપયાતાનતિરથાન્દ્રોણં શાન્તનવં કૃપમ્। કર્ણં દુર્યોધનં ચૈવ દ્રોણપુત્રં ચ ષડ્રથાન્
તેઓ દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દુર્યોધન, દ્રોણપુત્ર અને શાંતનુના વંશજ એવા છ મહારથીઓ પાસે પહોંચ્યા.
તતો વિરાટઃ પરમાભિતપ્તઃ પુત્રં નિશમ્યૈકરથેન યાતમ્। બૃહન્નલાસારથિમાજિમર્દનં પ્રોવાચ સર્વાનથ મન્ત્રિમુખ્યાન્
પછી જ્યારે વીરાટને ખબર પડી કે તેનો પુત્ર માત્ર એક રથ અને બૃહન્નલા રથચાલક સાથે યુદ્ધ કરવા ગયો છે, ત્યારે તે ખૂબ દુઃખી થઈને પોતાના મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે વાત કરી.
ગવાં શતસહસ્રાણિ ઉભિભૂય મમાત્મજમ્। કુસ્વઃ કાલયન્તિ સ્મ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ
યુદ્ધના ماهિરો મારા પુત્રને હજારો ગાયો વડે ઘેરીને અટકાવી રહ્યા છે.
તસ્માદ્ગચ્છતુ મે યોધા બલેન મહતા વૃતાઃ। ઉત્તરસ્ય પરીપ્સાર્થં યે ત્રિગર્તૈરવિક્ષતાઃ
એટલે, મારા યોદ્ધાઓ, જે ત્રિગર્તો સાથેના યુદ્ધમાં ઘાયલ થયા નથી, તેઓ મોટી સેના સાથે ઉત્તરાને બચાવવા જવા દો.
હયાંશ્ચ નાગાંશ્ચ રથાંશ્ચ શીઘ્રં વાદિત્રસઙ્ઘાંશ્ચ તતઃ પ્રભૂતાન્। પ્રસ્થાપયામાસ સુતસ્ય હેતો- ર્વિચિત્રચિત્રાભરણોપપન્નાન્
પછી રાજાએ પોતાના પુત્ર માટે, સુંદર આભૂષણોથી શોભિત ઘોડા, હાથી, રથ અને અનેક વાદ્યયંત્રો ઝડપથી મોકલ્યા.
એવં સ રાજા માત્સ્યાનાં મહાનક્ષોહિણીપતિઃ। વ્યાદિદેશાથ સ ક્ષિપ્રં વાહિનીં ચતુરઙ્ગિણીમ્
આ રીતે, મત્સ્યોના મહાસેનાપતિ રાજાએ તરત જ પોતાની ચતુર્દળ સેના મોકલવાનો આદેશ આપ્યો.
કુમારમાશુ જાનીત યદિ જીવતિ વા નવા। યસ્ય યન્તા ગતઃ ષણ્ડો મન્યેઽહં સ ન જીવતિ
ઝડપથી જાણો કે રાજકુમાર જીવતો છે કે નહીં; કેમ કે તેનો રથચાલક હિજડો છે, મને લાગે છે કે તે જીવતો નથી.
તમબ્રવીદ્ધર્મસુતો વિરાટ- માર્તં વિદિત્વા કુરુભિઃ પ્રતપ્તમ્। બૃહન્નલા સારથિશ્ચેન્નરેન્દ્ર પરે ન નેષ્યન્તિ તવાદ્ય ગાશ્ચ
ધર્મપુત્રએ જાણીને કે વીરાટ કુરુઓથી દુઃખી છે, કહ્યું: 'જો બૃહન્નલા તેનો રથચાલક છે, તો આજે તમારા દુશ્મનો તમારી ગાયો લઈ જઈ શકશે નહીં, રાજા.'
સર્વાન્મહીપાન્સહિતાન્કુરૂંશ્ચ તથૈવ દેવાસુરનાગયક્ષાન્। અલં વિજેતું સમરે સુતસ્તે અનુષ્ઠિતઃ સારથિના હિ તેન
તમારો પુત્ર એ રથચાલક સાથે યુદ્ધમાં બધા રાજાઓ, કુરુઓ, દેવો, અસુરો, નાગો અને યક્ષોને પણ હરાવી શકે છે.
સર્વથા કુરવશ્ચાપિ યે ચાન્યે વસુધાધિપાઃ । ત્રિગર્તાન્નિર્જિતાઞ્શ્રુત્વા ન સ્થાસ્યન્તિ કથંચન
કુરુઓ અને બીજા બધા ધરતીના રાજાઓ, જ્યારે તેઓ સાંભળશે કે ત્રિગર્તો હાર્યા છે, ત્યારે ત્યાં એક ક્ષણ પણ નહીં રહે.
અથોત્તરેણ પ્રહિતા દૂતાસ્તે શીઘ્રગામિનઃ । વિરાટનગરં પ્રાપ્ય જયં પ્રાવેદયંસ્તદા
પછી ઝડપથી દૂતોને મોકલવામાં આવ્યા, અને તેઓ વિરાટનગર પહોંચતાં જ વિજયની ખુશખબર આપી.
રાજાનં વૃતમાચખ્યુર્મન્ત્રિભિર્જયમુત્તમમ્ । પરાજયં કુરૂણાં ચ ઉપાયાન્તં તથોત્તરમ્
તેમણે રાજાને, જે પોતાના મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, મહાન વિજય, કૌરવોની હાર અને ઉત્તરાનું સુરક્ષિત પરત ફરવું જાણાવ્યું.
સર્વા વિનિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। ઉત્તરઃ સહ સૂતેન કુશલી ચ પરંતપઃ
બધી ગાયો પાછી મળી ગઈ છે, કૌરવો હારી ગયા છે અને ઉત્તરા પોતાના રથચાલક સાથે સુરક્ષિત રીતે પાછો આવ્યો છે, હે દુશ્મનોને હરાવનાર.
દિષ્ટ્યા તે નિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। દિષ્ટ્યા તે વિજયી પુત્રઃ શ્રૂયતે પાર્થિવર્ષભઃ
શુભ સંજોગે તમારી ગાયો પાછી મળી છે અને કૌરવો હારી ગયા છે; શુભ સંજોગે તમારો પુત્ર વિજયી થયો છે, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
નાદ્ભુતં ત્વિહ મન્યેઽહં યત્તે પુત્રોઽજયત્કુરૂન્। ધ્રુવ એવ જયસ્તસ્ય યસ્ય યન્તા બૃહન્નલા
પણ મને એમાં કોઈ આશ્ચર્ય લાગતું નથી કે તમારાં પુત્રએ કૌરવોને હરાવ્યા; જેના રથચાલક બૃહન્નલા હોય, તેની વિજય તો નિશ્ચિત જ છે.
દેવેન્દ્રસારથિશ્ચૈવ માતલિઃ ખ્યાતવિક્રમઃ । કૃષ્ણસ્ય સારથિશ્ચૈવ ન બૃહન્નલયા સમૌ
દેવેન્દ્રના પ્રસિદ્ધ રથચાલક માતલી અને કૃષ્ણના રથચાલક પણ બૃહન્નલાની બરાબરી કરી શકતા નથી.
તતો વિરાટો નૃપતિઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહ। શ્રુત્વા તુ વિજયં તસ્ય કુમારસ્યામિતૌજસઃ। સંતોષયિત્વા દૂતાંસ્તાન્ધનરત્નૈશ્ચ સર્વશઃ
પછી વિરાટ રાજા પોતાના પુત્રની વિજયની વાત સાંભળી આનંદથી ભરાઈ ગયા અને બધા દૂતોને ધન અને રત્નોથી પુરસ્કૃત કર્યા.
ગતે ત્વનુજને તસ્મિન્દૂતવાક્યં નિશમ્ય ચ। ઉત્તરસ્ય જયાત્પ્રીતો વિરાટઃ પ્રત્યભાષત
જ્યારે સેવકો ચાલ્યા ગયા અને દૂતોના વચન સાંભળ્યા, ત્યારે ઉત્તરાની વિજયથી પ્રસન્ન થયેલા વિરાટે આ રીતે કહ્યું:
રાજમાર્ગાઃ ક્રિયન્તાં વૈ પતાકાભિરલંકૃતાઃ। પુષ્પોપહારૈરર્ચ્યતાં દેવતાશ્ચાપિ સર્વશઃ
રાજમાર્ગો પર ધ્વજાઓથી શોભા વધારવામાં આવે; દરેક જગ્યાએ દેવતાઓને ફૂલોથી પૂજા કરવામાં આવે.
કુમારા યોધમુખ્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ પ્રત્યુદ્યાન્તુ સુતં મમ
રાજકુમારો, મુખ્ય યોદ્ધાઓ અને સુંદર રીતે શણગારેલી નૃત્યગણિકાઓ તથા બધા વાદકો મારા પુત્રનું સ્વાગત કરવા જાય.
ભવન્તુ તે લબ્ધજયે સુતે મે પૌરાશ્ચ મર્ત્યાશ્ચ પરે ચ નાર્યઃ । તે શુક્લવસ્ત્રાઃ પ્રભવન્તુ માર્ગે સુગન્ધમાલ્યાભરણાશ્ચ નાર્યઃ
મારા પુત્રના વિજયમાં શહેરવાસીઓ, સામાન્ય લોકો, વિદેશીઓ અને સ્ત્રીઓ બધાએ આનંદ કરવો જોઈએ; રસ્તા પર બધા સફેદ વસ્ત્ર પહેરે અને સ્ત્રીઓ સુગંધિત ફૂલોની માળા અને આભૂષણોથી શણગારાયેલી હોય.
ભજન્તુ સર્વા ગણિકાઃ સુતં મે નાર્યશ્ચ કન્યાઃ સહસૈનિકાશ્ચ । સ્વલંકૃતાસ્તાઃ સુભગાઃ સુવેષાઃ પુત્રસ્ય પન્થાનમનુવ્રજન્તુ
બધી નૃત્યગણિકાઓ, સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને સૈનિકો, સુંદર રીતે શણગારેલા અને ભવ્ય વસ્ત્રોમાં, મારા પુત્રની સાથે તેની માર્ગમાં ચાલે.
ઘણ્ટાપણવકાઃ શીઘ્રં મત્તમારુહ્ય કુઞ્જરમ્। શૃઙ્ગાટકેષુ સર્વેષુ સમાખ્યાન્તુ જયં મમ્
ઘંટ અને પખાવજ વગાડનારા ઝડપથી મસ્ત હાથીઓ પર ચડીને દરેક ચોરાહે મારી વિજયની ઘોષણા કરે.
ઉત્તરા ચ કુમારીભિર્બહ્વાભરણભૂષિતા। સખીં વિજિતસંગ્રામાં પ્રત્યુદ્યાતુ બૃહન્નલામ્
ઉત્તરા અનેક આભૂષણોથી શણગારાયેલી અને કન્યાઓ સાથે બૃહન્નલાની, પોતાની વિજયસાથીની, મુલાકાત લેવા જાય.
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય પાર્થિવસ્ય મહાત્મન। તથૈવ ચક્રુઃ સંહૃષ્ટાઃ પૌરાઃ સ્વસ્તિકપાણયઃ
તે મહાન આત્માવાળા રાજાના વચન સાંભળી આનંદિત નાગરિકોએ શુભ ચિહ્નો હાથમાં લઈને તેમ જ કર્યું.
મૂતાશ્ચ સર્વે સહમાગધાશ્ચ હૃષ્ટા વિરાટસ્ય પુરે જનૌઘાઃ । ભેર્યશ્ચ તૂર્યાણિ ચ વારિજાશ્ચ વેપૈઃ પરાર્ધ્યૈઃ પ્રમદાજનાશ્ચ
મૂતા, સહમાગધ અને વિરાટના શહેરના આનંદિત લોકો, સાથે સાથે ઢોલ, વાદ્યો, શંખ અને કિંમતી આભૂષણોથી શણગારેલી સ્ત્રીઓ—all મળીને ઉત્સવમાં જોડાયા.
વન્દિપ્રવાદાઃ પણવાદિકાશ્ચ તથૈવ વાદ્યાનિ ચ વંશશબ્દાઃ । કાંસ્યં સતાલં મધુરં ચ ગીત- માદાય નાર્યો નગરાન્નિરીયુઃ
વંદી, સ્તુતિગાયક, પખાવજ વગાડનાર અને વાદકો, સાથે વાંસળી, ઝાંઝ અને મધુર ગીતોની ધ્વનિ સાથે, સ્ત્રીઓને શહેરમાંથી બહાર લઈ ગયા.
પ્રત્યુદ્યયુઃ પુત્રમનન્તવીર્યં તે બ્રાહ્મણાઃ શાન્તિપરાઃ પ્રધાનાઃ । સ્વાધ્યાયવેદાધ્યયનક્રમજ્ઞાઃ સ્વસ્તિક્રિયાગીતજપપ્રધાનાઃ
શાંતિપ્રિય, મુખ્ય બ્રાહ્મણો, જેઓ સ્વાધ્યાય અને વેદના અભ્યાસમાં નિષ્ણાત છે અને શુભક્રિયા, ગીત અને જપમાં આગેવાન છે, તેઓ અનંત બળવાળા પુત્રના સ્વાગત માટે ગયા.
પ્રસ્થાપ્ય સેનાં કન્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। મત્સ્યરાજો મહારાજઃ પ્રહૃષ્ટ ઇદમબ્રવીત્
સેનાને અને શૃંગારથી સજ્જ કન્યાઓ તથા નૃત્યાંગનાઓને મોકલીને, માછ્યરાજા આનંદથી બોલ્યા.
વ્રિગર્તાઃ કુરવઃ સર્વે સંગ્રામે નિર્જિતા મયા। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં હૃષ્ટા દ્યૂતં દીવ્યામ બ્રાહ્મણ
ત્રિગર્તો અને બધા કૌરવોને મેં યુદ્ધમાં હરાવ્યા છે; હવે ચાલો, આનંદથી અંતઃપુરમાં જઈને જૂઆ રમીએ, બ્રાહ્મણ.