ગચ્છન્તુ ત્વરિતં દૂતા ગોપાલાઃ પ્રેષિતાસ્ત્વયા। નગરે પ્રિયમાખ્યાતું ઘોષયન્તુ ચ તે જયમ્
'તમે તરત દૂતોને મોકલો, ગોપાલકોને પણ મોકલો, જેથી તેઓ શહેરમાં શુભ સમાચાર આપી અને તમારી વિજયની ઘોષણા કરે.'
ઉત્તરસ્ત્વરમાણોઽથ દૂતાનાજ્ઞાપયત્તતઃ। વચનાદર્જુનસ્યૈવ હ્યાચક્ષધ્વં જયં મમ
પછી ઉત્તરએ ઝડપથી દૂતોને આજ્ઞા આપી: 'મારા વિજયની વાત અર્જુનના શબ્દોમાં જ જાહેર કરો.'
મયા જિતા સા ધ્વજિની કુરુણં મયા ચ ગાવો વિજિતા દ્વિષદ્ભ્યઃ। એવં તુ કામં નગરં પ્રવિશ્ય મયાઽઽત્મના કર્મ કૃતં બ્રવીત
હુંએ કુરુઓની સેના જીતી છે અને દુશ્મનો પાસેથી ગાયો પાછી મેળવી છે. હવે, મારી ઈચ્છા મુજબ શહેરમાં પ્રવેશ કરીને, બધાને કહો કે આ કાર્ય મેં જાતે જ કર્યું છે.
સ વિજિત્ય ધનં ચાપિ વિરાટો વાહિનીપતિઃ। પ્રાવિશન્નગરં હૃષ્ટશ્ચતુર્ભિઃ સહ પાણ્ડવૈઃ
શત્રુઓને હરાવીને અને ધન પાછું મેળવીને, વીરાટ રાજા પોતાના ચારે પાંડવો સાથે આનંદપૂર્વક શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
જિત્વા ત્રિગર્તાન્સંગ્રામે ગાશ્ચૈવાનાય્ય કેવલાઃ। અશોભત મહારાજઃ સહ પાર્થૈઃ શ્રિયા વૃતઃ
યુદ્ધમાં ત્રિગર્તોને હરાવી અને બધી ગાયો પાછી લાવીને, મહારાજા પાંડવોની સાથે તેજથી ચમકતા હતા.
તમાસનગત વીરં સુહૃદાં પ્રીતિવર્ધનમ્ । તપતસ્થુઃ પ્રકૃતયઃ સમન્તાદ્બ્રાહ્મણૈઃ સહ
મિત્રોની ખુશી વધારતા એ વીરને, જે આસન પર બેઠા હતા,四 બાજુથી પ્રજાઓ અને બ્રાહ્મણો ઘેરી રહ્યા.
સભાજિતઃ સભાસદ્ભિઃ પ્રતિનન્દ્ય સ મત્સ્યરાટ્ । વિસર્જયામાસ તદા દ્વિજાંશ્ચ પ્રકૃતીસ્તથા
સભાના સભ્યો દ્વારા સન્માનિત અને પ્રશંસા સાથે અભિનંદન પ્રાપ્ત કરીને, મત્સ્યરાજ એ સમયે બ્રાહ્મણો અને પ્રજાને વિદાય આપી.
તતઃ સ રાજા માત્સ્યાનાં વિરાટો વાહિનીપતિઃ। પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં રમ્યં સ્ત્રીશતૈરુપશોભિતમ્। ઉત્તરં તત્ર નાપશ્યત્ક્વ યાત ઇતિ ચાબ્રવીત્
પછી મત્સ્યોના રાજા વીરાટ, સુંદર આંતરમહેલમાં ગયા, જ્યાં સૈંકડો સ્ત્રીઓથી શોભિત હતું, પણ ત્યાં તેમને ઉત્તરા દેખાયા નહીં, એટલે પૂછ્યું કે તે ક્યાં ગયા?
આચખ્યુસ્તત્ર સંહૃષ્ટાઃ સ્ત્રિયઃ કન્યાશ્ચ વેશ્મનિ। અન્તઃપુરચરાશ્ચૈવ કુરુભિર્ગોધનં હૃતમ્
ત્યાં ખુશ થયેલી સ્ત્રીઓ, કન્યાઓ અને આંતરમહેલની દાસીઓએ જણાવ્યું કે કુરુઓએ ગાયો લઈ ગઈ છે.
તાઞ્જેતુમભિસંરબ્ધ એક એવાતિસાહસાત્ । બૃહન્નલાસહાયશ્ચ નિર્યાતઃ પૃથિવીંજયઃ
એ ગાયો પાછી લાવવા માટે, ઉત્તરા એકલા જ બહુ સાહસપૂર્વક, બૃહન્નલા સાથે નીકળી પડ્યા.
ઉપયાતાનતિરથાન્દ્રોણં શાન્તનવં કૃપમ્। કર્ણં દુર્યોધનં ચૈવ દ્રોણપુત્રં ચ ષડ્રથાન્
તેઓ દ્રોણ, કૃપ, કર્ણ, દુર્યોધન, દ્રોણપુત્ર અને શાંતનુના વંશજ એવા છ મહારથીઓ પાસે પહોંચ્યા.
તતો વિરાટઃ પરમાભિતપ્તઃ પુત્રં નિશમ્યૈકરથેન યાતમ્। બૃહન્નલાસારથિમાજિમર્દનં પ્રોવાચ સર્વાનથ મન્ત્રિમુખ્યાન્
પછી જ્યારે વીરાટને ખબર પડી કે તેનો પુત્ર માત્ર એક રથ અને બૃહન્નલા રથચાલક સાથે યુદ્ધ કરવા ગયો છે, ત્યારે તે ખૂબ દુઃખી થઈને પોતાના મુખ્ય મંત્રીઓ સાથે વાત કરી.
ગવાં શતસહસ્રાણિ ઉભિભૂય મમાત્મજમ્। કુસ્વઃ કાલયન્તિ સ્મ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ
યુદ્ધના ماهિરો મારા પુત્રને હજારો ગાયો વડે ઘેરીને અટકાવી રહ્યા છે.
તસ્માદ્ગચ્છતુ મે યોધા બલેન મહતા વૃતાઃ। ઉત્તરસ્ય પરીપ્સાર્થં યે ત્રિગર્તૈરવિક્ષતાઃ
એટલે, મારા યોદ્ધાઓ, જે ત્રિગર્તો સાથેના યુદ્ધમાં ઘાયલ થયા નથી, તેઓ મોટી સેના સાથે ઉત્તરાને બચાવવા જવા દો.
હયાંશ્ચ નાગાંશ્ચ રથાંશ્ચ શીઘ્રં વાદિત્રસઙ્ઘાંશ્ચ તતઃ પ્રભૂતાન્। પ્રસ્થાપયામાસ સુતસ્ય હેતો- ર્વિચિત્રચિત્રાભરણોપપન્નાન્
પછી રાજાએ પોતાના પુત્ર માટે, સુંદર આભૂષણોથી શોભિત ઘોડા, હાથી, રથ અને અનેક વાદ્યયંત્રો ઝડપથી મોકલ્યા.
એવં સ રાજા માત્સ્યાનાં મહાનક્ષોહિણીપતિઃ। વ્યાદિદેશાથ સ ક્ષિપ્રં વાહિનીં ચતુરઙ્ગિણીમ્
આ રીતે, મત્સ્યોના મહાસેનાપતિ રાજાએ તરત જ પોતાની ચતુર્દળ સેના મોકલવાનો આદેશ આપ્યો.
કુમારમાશુ જાનીત યદિ જીવતિ વા નવા। યસ્ય યન્તા ગતઃ ષણ્ડો મન્યેઽહં સ ન જીવતિ
ઝડપથી જાણો કે રાજકુમાર જીવતો છે કે નહીં; કેમ કે તેનો રથચાલક હિજડો છે, મને લાગે છે કે તે જીવતો નથી.
તમબ્રવીદ્ધર્મસુતો વિરાટ- માર્તં વિદિત્વા કુરુભિઃ પ્રતપ્તમ્। બૃહન્નલા સારથિશ્ચેન્નરેન્દ્ર પરે ન નેષ્યન્તિ તવાદ્ય ગાશ્ચ
ધર્મપુત્રએ જાણીને કે વીરાટ કુરુઓથી દુઃખી છે, કહ્યું: 'જો બૃહન્નલા તેનો રથચાલક છે, તો આજે તમારા દુશ્મનો તમારી ગાયો લઈ જઈ શકશે નહીં, રાજા.'
સર્વાન્મહીપાન્સહિતાન્કુરૂંશ્ચ તથૈવ દેવાસુરનાગયક્ષાન્। અલં વિજેતું સમરે સુતસ્તે અનુષ્ઠિતઃ સારથિના હિ તેન
તમારો પુત્ર એ રથચાલક સાથે યુદ્ધમાં બધા રાજાઓ, કુરુઓ, દેવો, અસુરો, નાગો અને યક્ષોને પણ હરાવી શકે છે.
સર્વથા કુરવશ્ચાપિ યે ચાન્યે વસુધાધિપાઃ । ત્રિગર્તાન્નિર્જિતાઞ્શ્રુત્વા ન સ્થાસ્યન્તિ કથંચન
કુરુઓ અને બીજા બધા ધરતીના રાજાઓ, જ્યારે તેઓ સાંભળશે કે ત્રિગર્તો હાર્યા છે, ત્યારે ત્યાં એક ક્ષણ પણ નહીં રહે.
અથોત્તરેણ પ્રહિતા દૂતાસ્તે શીઘ્રગામિનઃ । વિરાટનગરં પ્રાપ્ય જયં પ્રાવેદયંસ્તદા
પછી ઝડપથી દૂતોને મોકલવામાં આવ્યા, અને તેઓ વિરાટનગર પહોંચતાં જ વિજયની ખુશખબર આપી.
રાજાનં વૃતમાચખ્યુર્મન્ત્રિભિર્જયમુત્તમમ્ । પરાજયં કુરૂણાં ચ ઉપાયાન્તં તથોત્તરમ્
તેમણે રાજાને, જે પોતાના મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, મહાન વિજય, કૌરવોની હાર અને ઉત્તરાનું સુરક્ષિત પરત ફરવું જાણાવ્યું.
સર્વા વિનિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। ઉત્તરઃ સહ સૂતેન કુશલી ચ પરંતપઃ
બધી ગાયો પાછી મળી ગઈ છે, કૌરવો હારી ગયા છે અને ઉત્તરા પોતાના રથચાલક સાથે સુરક્ષિત રીતે પાછો આવ્યો છે, હે દુશ્મનોને હરાવનાર.
દિષ્ટ્યા તે નિર્જિતા ગાવઃ કુરવશ્ચ પરાજિતાઃ। દિષ્ટ્યા તે વિજયી પુત્રઃ શ્રૂયતે પાર્થિવર્ષભઃ
શુભ સંજોગે તમારી ગાયો પાછી મળી છે અને કૌરવો હારી ગયા છે; શુભ સંજોગે તમારો પુત્ર વિજયી થયો છે, હે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
નાદ્ભુતં ત્વિહ મન્યેઽહં યત્તે પુત્રોઽજયત્કુરૂન્। ધ્રુવ એવ જયસ્તસ્ય યસ્ય યન્તા બૃહન્નલા
પણ મને એમાં કોઈ આશ્ચર્ય લાગતું નથી કે તમારાં પુત્રએ કૌરવોને હરાવ્યા; જેના રથચાલક બૃહન્નલા હોય, તેની વિજય તો નિશ્ચિત જ છે.
દેવેન્દ્રસારથિશ્ચૈવ માતલિઃ ખ્યાતવિક્રમઃ । કૃષ્ણસ્ય સારથિશ્ચૈવ ન બૃહન્નલયા સમૌ
દેવેન્દ્રના પ્રસિદ્ધ રથચાલક માતલી અને કૃષ્ણના રથચાલક પણ બૃહન્નલાની બરાબરી કરી શકતા નથી.
તતો વિરાટો નૃપતિઃ સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહ। શ્રુત્વા તુ વિજયં તસ્ય કુમારસ્યામિતૌજસઃ। સંતોષયિત્વા દૂતાંસ્તાન્ધનરત્નૈશ્ચ સર્વશઃ
પછી વિરાટ રાજા પોતાના પુત્રની વિજયની વાત સાંભળી આનંદથી ભરાઈ ગયા અને બધા દૂતોને ધન અને રત્નોથી પુરસ્કૃત કર્યા.
ગતે ત્વનુજને તસ્મિન્દૂતવાક્યં નિશમ્ય ચ। ઉત્તરસ્ય જયાત્પ્રીતો વિરાટઃ પ્રત્યભાષત
જ્યારે સેવકો ચાલ્યા ગયા અને દૂતોના વચન સાંભળ્યા, ત્યારે ઉત્તરાની વિજયથી પ્રસન્ન થયેલા વિરાટે આ રીતે કહ્યું:
રાજમાર્ગાઃ ક્રિયન્તાં વૈ પતાકાભિરલંકૃતાઃ। પુષ્પોપહારૈરર્ચ્યતાં દેવતાશ્ચાપિ સર્વશઃ
રાજમાર્ગો પર ધ્વજાઓથી શોભા વધારવામાં આવે; દરેક જગ્યાએ દેવતાઓને ફૂલોથી પૂજા કરવામાં આવે.
કુમારા યોધમુખ્યાશ્ચ ગણિકાશ્ચ સ્વલંકૃતાઃ। વાદિત્રાણિ ચ સર્વાણિ પ્રત્યુદ્યાન્તુ સુતં મમ
રાજકુમારો, મુખ્ય યોદ્ધાઓ અને સુંદર રીતે શણગારેલી નૃત્યગણિકાઓ તથા બધા વાદકો મારા પુત્રનું સ્વાગત કરવા જાય.