ત્રસ્તાશ્ચ રથિનઃક સર્વે ચૈન્દ્રમસ્ત્રં વિકુર્વતિ। સર્વે શાન્તિપરા યોધાઃ સ્વચિત્તં નાભિજઝિરે । સહિતા દ્રોણભીષ્માભ્યાં પ્રમોહગતચેતનાઃ
ઇન્દ્રાસ્ત્રના પ્રભાવે બધા રથયોદ્ધાઓ ડરી ગયા, શાંતિ જ ઇચ્છી અને પોતાનું મન સ્થિર રાખી શક્યા નહીં—even દ્રોણ અને ભીષ્મ સાથે હોવા છતાં, બધા મૂંઝાઈ ગયા.
તાનિ સર્વાણિ સૈન્યાનિ ભગ્નાનિ ભરતર્ષભ । પ્રાદ્રવન્ત દિશઃ સર્વા ભયાદ્વૈ સવ્યસાચિનઃ
હે ભરતવંશી, એ બધાં સેના તૂટી પડી અને સવ્યસાચીનો ભય પામી દરેક દિશામાં ભાગી ગઈ.
દક્ષિણામેવ તુ દિશં હયાનુત્તર વાહય। પુરા સાર્થી ભવત્યેષામયં શબ્દોઽત્ર તિષ્ઠતામ્
હે સારથી, ઘોડાંને દક્ષિણ દિશામાં દોડાવ; એમના આવવાના અવાજ અહીં જ છે—એ અવાજ અહીં રહેવા દો.
અશ્ચત્થામ્નઃ પ્રતિરથં પ્રાચીમુદ્યાહિ સારથે । અચિરાદ્દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ગુરુપુત્રં યશસ્વિનમ્
હે સારથી, અશ્વત્થામાના સામનો કરવા રથને પૂર્વ તરફ ફેરવી; હું જલ્દીથી મારા ગુરુના વિખ્યાત પુત્રને જોવા માંગું છું.
મોહયિત્વા તુ તાન્સર્વાન્ધનુર્ઘોષેણ પાણ્ડવઃ। પ્રસવ્યં ચૈવમાવૃત્ય ક્રોશાર્ધં પ્રાદ્રવત્તદા
પાંડવે પોતાના ધનુષ્યના ઘોંઘાટથી બધાને ભુલાવી, ડાબી બાજુથી વળીને અડધો ક્રોશ દૂર દોડ્યો.
યથા સતતગો વાયુઃ સુપર્ણશ્ચાપિ શીઘ્રગઃ । તથા પાર્થરથઃ શીઘ્રમાકાશે પર્યવર્તત
જેમ હંમેશા વહેતો પવન કે ઝડપી ઉડતો સુપર્ણ, તેમ પાર્થનો રથ પણ આકાશમાં ઝડપથી વળ્યો.
મુહૂર્તોપરતે શબ્દે પ્રતિયાતે ધનઞ્જયે । હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં પુરસ્કૃત્ય મહારથાઃ
જ્યારે અવાજ થોડો થંભ્યો અને ધનંજય પાછો ગયો, ત્યારે મહારથીઓએ હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સાથે આગળ વધ્યા.
દ્રોણભીષ્મમુખાઃ સર્વે સૈન્યાનાં જઘને યયુઃ। યત્તાઃ પાર્થમપશ્યન્તઃ સહિતાઃ શરવિક્ષતાઃ
દ્રોણ, ભીષ્મ અને બીજા બધા નેતાઓ તીરોના ઘા ખાઈને, પાર્થને શોધતા, આખી સેના પાછળ તરફ ગયા.
દિષ્ટ્યા દુર્યોધનો મુક્તઃ સૈન્યં ભૂયિષ્ઠમાગતમ્। ક્રોશમાત્રમતિક્રમ્ય બલમન્વાનયામહે। યાત યત્ર વનં ગુલ્મં નદીમન્વશ્મકાં પ્રતિ
સૌભાગ્યથી દુર્યોધન બચી ગયો અને મોટાભાગની સેના પાછી આવી; માત્ર એક ક્રોશ પાર કરી અમે ફરીથી સેનાને ભેગી કરી રહ્યા છીએ. જ્યાં જંગલ, ઝાડીઓ કે નદી આપણાં લોકો તરફ જાય છે, ત્યાં જાઓ.
અથ દુર્યોધનો દૃષ્ટ્વા ભગ્નં સ્વં બલમાહવે। અમૃષ્યમાણઃ ક્રોધેન પ્રતિમાર્ગન્ધનઞ્જયમ્
પછી દુર્યોધને પોતાનું બળ યુદ્ધમાં તૂટી ગયું જોઈ, ગુસ્સે ભરાઈ, ધનંજયનો પીછો કરવાનું શરૂ કર્યું.
ન્યવર્તત કુરુશ્રેષ્ઠ સ્વેનાનીકેન સંવૃતઃ । વાર્યમાણો દુરાધર્ષૈર્ભીષ્મદ્રોણકૃપૈર્ભૃશમ્
પણ શ્રેષ્ઠ કુરુ પોતાનાં દળથી ઘેરાઈ પાછો વળ્યો, ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપા—જેને હરાવવું મુશ્કેલ હતું—એમણે ઘણી સમજાવ્યા છતાં.
તતોઽર્જુનશ્ચિત્રમુદારવેગં સમીક્ષ્ય ગાણ્ડીવમુવાચ વાક્યમ્। ભોગીન્દ્રકલ્પં ભુવનેષુ રૂઢમભેદ્યમચ્છેદ્યમદાહ્યમાજૌ
પછી અર્જુને ગાંડીવનું અદ્દભુત અને પ્રચંડ રૂપ જોયું—જે સર્પોના રાજા જેવું, ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ, યુદ્ધમાં તૂટતું, કપાતું કે બળતું નથી—અને એણે કહ્યું:
ઇદં ત્વિદાનીમનયં કુરૂણાં શિવં ધનુઃ શત્રુનિબર્હણં ચ। અત્યાશુગં વેગવદાશુકર્તૃ અવારણીયં મહતે રણાય
હવે આ ધનુષ્ય કુરુઓ માટે કલ્યાણ અને દુશ્મનોનો નાશ લાવે છે; ખૂબ જ ઝડપથી, જોરથી અને વેગથી કામ કરે છે, મહાયુદ્ધમાં એને કોઈ રોકી શકે નહીં.
પ્રદારણં શત્રુવરૂથિનીનામનીકજિત્સંયતિ વજ્રકલ્પમ્। વૈધવ્યદં શત્રુનિતમ્બિનીનાં મુખપ્રદં કૌરવવંશજાનામ્
આ ધનુષ્ય દુશ્મનના પાંખ તોડી નાખે છે, યુદ્ધમાં સેના જીતે છે, વજ્ર જેવું છે; દુશ્મન સ્ત્રીઓને વિધવા કરે છે અને કૌરવ વંશજોને કીર્તિ આપે છે.
પ્રયાહિ યત્રૈષ સુયોધનો હિ તં પાતયિષ્યામિ શરૈઃ સુતીક્ષ્ણૈઃ । આચાર્યપુત્રં ચ સુયોધનં ચ પિતામહં સૂતસુતં ચ સઙ્ખ્યે । દ્રોણં કૃપં ચૈવ નિવાર્ય સર્વાઞ્શિરો હરિષ્યામિ સુયોધનસ્ય
તુ ત્યાં જા, જ્યાં સુયોધન છે; હું તેને તીખા બાણોથી ધરાશાયી કરી દઈશ. યુદ્ધમાં, ગુરુપુત્ર, સુયોધન, પિતામહ, સૂતપુત્ર, દ્રોણ, કૃપ અને બધાને હરાવીને, હું સુયોધનનું માથું કાપી લઈશ.
તદુત્તરશ્ચિત્રમુદારવેગં ધનુશ્ચ દૃષ્ટ્વા નિશિતાઞ્શરાંશ્ચ। ભીતોઽબ્રવીદર્જુનમાજિમધ્યે નાહં તવાશ્વાન્વિષહે નિયન્તુમ્
પછી ઉત્તરે જ્યારે તેજસ્વી ધનુષ્ય અને તીક્ષ્ણ બાણો જોયા, ત્યારે તેને ભય લાગ્યો અને યુદ્ધમધ્યે અર્જુનને કહ્યું: 'હું તારા ઘોડાઓને સંભાળી શકતો નથી.'
તમબ્રવીન્માત્સ્યસુતં પ્રહસ્ય ગાણ્ડીવધન્વા દ્વિષતાં નિહન્તા । મયા સહાયેન કુતો ભયં તે પ્રેહ્યુત્તરાશ્વાનુપમન્ત્રયસ્વ
ગાંડીવધારી અને દુશ્મનોના વિનાશક અર્જુને મલકાતાં કહ્યું: 'મારી સાથે તને શું ડર છે? જા ઉત્તર, ઘોડાઓને હાંકી.'
આશ્વાસિતસ્તેન ધનઞ્જયેન વૈરાટિરશ્વાનતુદઞ્જવેન। વિષ્ફારયંસ્તદ્ધનુરુગ્રવેગં યુયુત્સમાનઃ પુનરેવ જિષ્ણુઃ
ધનંજયે him હિંમત આપી, ત્યારે વિરાટપુત્ર ઉત્તરે કશ સાથે ઘોડાઓ હાંકી. યુદ્ધ માટે તત્પર અર્જુને ફરીથી પોતાનું પ્રખર ધનુષ્ય તાણ્યું.
ગાણ્ડીવશબ્દેન તુ તત્રતત્ર ભૂમૌ નિષેદુર્બહવોઽતિવેલમ્। શઙ્ખસ્ય શબ્દેન તુ વાનરસ્ય શબ્દેન તે યોધવરાઃ સમન્તાત્
ગાંડીવના ઘોંઘાટથી ઘણા યોદ્ધાઓ ડરીને જમીન પર બેઠા. શંખ અને વાનરના અવાજથી સર્વ શ્રેષ્ઠ યુદ્ધવીરો ચારેબાજુ ભેગા થયા.
એષોઽતિમાની ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રઃ સેનામુખે સર્વસમૃદ્ધતેજાઃ। પરાજયં નિત્યમમૃષ્યમાણો નિવર્તતે યુદ્ધમનાઃ પુરસ્તાત્
આ રહ્યો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર, ખૂબ ગર્વીલો, સેનાના આગળ ભાગે તેજથી ચમકતો, હંમેશા યુદ્ધ માટે તત્પર અને હાર સહન ન કરી શકતો, આગળ વધતો.
તમેવ યાહિ પ્રસમીક્ષ્ય યુક્તઃ સુયોધનં તત્ર સહાનુજં ચ
તુ સંપૂર્ણ તૈયારી સાથે સીધો સુયોધન અને તેના ભાઈઓ પાસે જા અને સામનો કર.
તમાપતન્તં પ્રસમીક્ષ્ય સર્વે કુરુપ્રવીરાઃ સહસાઽભ્યગચ્છન્। પ્રહસ્ય વીરઃ સ તુ તાનતીત્ય દુર્યોધને દ્વૌ નિચખાન બાણૌ
જ્યારે તેણે દોડતો જોયો, ત્યારે બધા કુરુવીરો એકાએક સામે આવ્યા. પછીઅર્જુને હસતાં તેમને પાર કરી, દુર્યોધનને બે બાણો માર્યા.
તેનાર્દિતો નાગ ઇવ પ્રભિન્નઃ પાર્થેન વિદ્ધો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રઃ । યુયુત્સમાનોઽતિરથેન સઙ્ખ્યે સ્વયં વિગૃહ્યાર્જુનમાસસાદ
પાર્થના બાણથી ઘાયલ થયેલો ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર, જાણે ઘાયલ હાથી, યુદ્ધ માટે તત્પર થઈ, પોતે જ અર્જુન સામે આવ્યો.
સ ભીમધન્વાનમુદગ્રવેગો ધનઞ્જયં શત્રુશતૈરજેયમ્। આકર્ણપૂર્ણાયતચોદિતેન ભલ્લેન વિવ્યાધ લલાટમધ્યે
અજેય ધનંજય, જેને સો દુશ્મન પણ હરાવી ન શકે, તેને વિશાળ બાણે લલાટના મધ્યમાં ઘાયલ કર્યો.
સ તેન બાણેન સમર્પિતેન જામ્બૂનદાભેન સુસંહિતેન । રરાજ પાર્થો રુધિરં ક્ષરન્વૈ યથૈકરશ્મિર્ભગવાન્દિવાર્કઃ
સુસજ્જિત અને સોનાની ડોળવાળું એ બાણ પાર્થના લલાટમાં ઘૂસી ગયું, લોહી વહેતાં તે જાણે આકાશમાં એક કિરણવાળો સૂર્ય ચમકે તેમ તેજસ્વી લાગ્યો.
અથાસ્ય બાણેન વિદારિતસ્ય પ્રાદુર્વભૂવાસ્રમજસ્રમુષ્ણમ્। સા તસ્ય જામ્બૂનદપુષ્પચિત્રા માલેવ ધારાઽભિવિરાજતે સ્મ
પછી એ ઘાવમાંથી સતત ગરમ લોહી નીકળવા લાગ્યું. એ લોહીની ધારા, સોનાની અને ફૂલો જેવી ઝાકઝમાળથી, જાણે હાર જેવી શોભી રહી હતી.
સ તેન બાણાભિહતસ્તરસ્વી દુયોધનેનોદ્ધતમન્યુવેગઃ । શરાનુપાદાય વિષાગ્નિકલ્પાન્વિવ્યાધ રાજાનમદીનસત્વઃ
દુયોધનના બાણથી ઘાયલ થયેલા, તેજસ્વી અર્જુને ઝેર જેવી તીવ્ર બાણો ઉઠાવી, અડગ મનથી રાજાને ઘાયલ કર્યો.
દુર્યોધનશ્ચાપિ તમુગ્રતેજાઃ પાર્થશ્ચ દુર્યોધનમેકવીરઃ । અન્યોન્યમાજૌ પુરુષપ્રવીરૌ સમ સમાજઘ્નતુરાજમીઢૌ
દુશ્મનને હરાવનાર દુયોધન અને એકલા અર્જુન, બંને શ્રેષ્ઠ પુરુષોએ યુદ્ધમાં એકબીજાને સમાન રીતે ઘાયલ કર્યા.
તતઃ પ્રભિન્નેન મહાગજેન મહીધરાભેન પુનર્વિકર્ણઃ । રથૈશ્ચતુર્ભિર્ગજપાદરક્ષૈઃ કુન્તીસુતં પાણ્ડવમભ્યધાવત્
પછી વિકર્ણ એક વિશાળ, પર્વત જેવો હાથી અને ચાર રથો, હાથીઓ અને પગદળ સાથે, કુંતીપુત્ર પાંડવ સામે દોડી આવ્યો.
તમાપતન્તં ત્વરિતં ગજેન્દ્રં ધનઞ્જયઃ કુમ્ભલલાટમધ્યે। આકર્ણપૂર્ણેન દૃઢાયસેન બાણેન વિવ્યાધ ભૃશં તુ વીરઃ
જ્યારે એ ગજરાજ ઝડપથી દોડી આવ્યો, ત્યારે ધનંજયે મજબૂત અને પૂરેપૂરું તાણેલા બાણથી તેના કુંભસ્થાન પર ઘા કર્યો.