તતઃ પાર્થમુપાદ્રુત્ય દુસ્સહઃ સવિવિંશતિઃ। અવાકિરચ્છરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરીપ્સન્ભ્રાતરં રણે
પછી દુષ્સહ અને વિવિંશતિએ પોતાના ભાઈને મદદ કરવા માટે અર્જુન પર તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાત કરતા હુમલો કર્યો.
તાવુભૌ ગૃધ્રપત્રાભ્યાં નિશિતાભ્યાં ધનઞ્જયઃ। વિવ્યાધ યુગપદ્વ્યગ્રસ્તયોર્વાહાનસૂદયત્
ધનંજયે એકસાથે બંને પર ગૃધ્રપાંખવાળા, તીક્ષ્ણ બે બાણ છોડ્યા અને ઉતાવળમાં તેમનાં ઘોડાંઓને પણ મારી નાખ્યા.
તૌ હતાશ્વૌ તુ વિદ્ધાઙ્ગૌ ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજાવુભૌ । અભિપત્ય રથૈરન્યૈરપનીતૌ પદાનુગૈઃ
ઘોડાં મારાયા અને શરીર ઘાયલ થયેલા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો, બીજા રથો અને પગપાળા સાથીઓ દ્વારા યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ જવામાં આવ્યા.
વ્યદ્રાવયદશેષાંશ્ચ ધૃતરાષ્ટ્રસુતાંસ્તદા । વિદ્રાવ્ય ચ રણે પાર્થો રણભૂમિં વ્યરાજયત્
પછી અર્જુને બાકીના બધા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને પણ હાંકી કાઢ્યા અને યુદ્ધમાં તેમને વિખેરીને પોતે યુદ્ધભૂમિ પર તેજથી ઝળહળતો રહ્યો.
કિરીટમાલી કૌન્તેયો લબ્ધલક્ષઃ પ્રતાપવાન્ । પાતયન્નુત્તમાઙ્ગાનિ બાહૂશ્ચ પરિઘોપમાન્
કુંતીપુત્ર અર્જુન, શિરમાળ અને મકૂટથી શોભતો, નિશ્ચિત નિશાનવાળો અને પરાક્રમી, ઉત્તમ શિર અને ગજદંડ જેવા બાહુઓ ધરાવનાર શૂરવીરોને ધરાશાયી કરતો ગયો.
અશેરત મહાવીરાઃ શતશો રુક્મમાલિનઃ
સોના જેવી માળાઓ પહેરેલા સૈંકડો મહાવીરોએ હજી પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું.
કમલદિનકરેન્દુસન્નિભૈઃ સિતદશનૈઃ સુમુખાક્ષિનાસિકૈઃ। રુચિરમકરકુણ્ડલૈર્મહી પુરુષશિરોભિરથાસ્તૃતા બભૌ
પૃથ્વી પર મનુષ્યના શિર પડેલા હતા—સુંદર ચહેરાવાળા, સફેદ દાંતવાળા, મનોહર આંખ-નાકવાળા, કમળ, સૂર્ય કે ચંદ્ર જેવા, ઝગમગતા મકરાકાર કુંડળોથી શોભતા—જે યુદ્ધભૂમિને તેજસ્વી બનાવતા હતા.
સુનસં ચારુદીપ્તાશ્ચં ક્લૃપ્તશ્મશ્રુ સ્વલંકૃતમ્ । અદૃશ્યત શિરશ્છિન્નમનેકં હેમકુણ્ડલમ્
ઘણા કપાયેલા શિર દેખાતા હતા—સુંદર નાકવાળા, તેજસ્વી, દાઢીવાળા અને સજાવટથી ભરપૂર, સોનાના કુંડળોથી શોભતા.
એવં તત્પ્રહતં સૈન્યં સમન્તાત્પ્રદ્રુતં ભયાત્
આ રીતે તે સૈન્ય પર આઘાત પડતાં બધાએ ડરેને ચારેય બાજુ ભાગી લીધું.
અથ દુર્યોધનઃ કર્ણઃ સૌબલઃ શકુનિસ્તદા। દ્રોણશ્ચ દ્રોણપુત્રશ્ચ કૃપશ્ચાતિરથો રણે
પછી દુર્યોધન, કર્ણ, સૌબલ શકુની, દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર અને મહારથી કૃપા—all એકઠા થયા.
સહિતા વિજયં તત્ર યોધયન્તો મહારથાઃ। વિષ્ફારયન્તશ્ચાપાનિ બલવન્તિ મહાબલાઃ
આ મહારથીઓ વિજય માટે એકજૂટ થઈ, પોતાની શક્તિશાળી ધનુષ્યો તાણીને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
તતઃ કીર્ણપતાકેન રથેનાદિત્યવર્ચસા। પુનરાવૃત્ય માર્ગસ્થં દદૃશુર્વાનરધ્વજમ્
પછી, ધ્વજાઓથી શોભતા અને સૂર્ય સમાન તેજવાળા રથ સાથે, તેમણે વાનરધ્વજધારી અર્જુનને પોતાના માર્ગમાં ઊભેલો જોયો.
તે મહાસ્ત્રૈર્મહેષ્વાસાઃ પરિવાર્ય ધનઞ્જયમ્। અભ્યવર્ષન્સુસંક્રુદ્ધા મહામેઘા ઇવાચલમ્
તે મહાધનુર્ધારો, દેવાસ્ત્રોમાં નિપુણ, ધનંજયને ઘેરીને, ભારે ક્રોધથી, મેઘો પહાડ પર વરસાદ કરે તેમ, બાણોની વરસાત કરવા લાગ્યા.
શરૌઘાન્સમ્યગસ્યન્તો જીમૂતા ઇવ શારદાઃ । યુદ્ધે તસ્થુર્મહાવીર્યાઃ પ્રતપન્તઃ કિરીટિનમ્
શરવર્ષ કરતાં, શરદના મેઘો જેવી ધારા છોડતાં, તે મહાવીરોએ યુદ્ધમાં મજબૂતીથી ઊભા રહી, મકૂટધારી અર્જુન પર દબાણ કર્યું.
ઇષુભિર્બહુભિસ્તૂર્ણં નિશિતૈર્લોમવાપિભિઃ । અદૂરાત્પ્રત્યવસ્થાય પાણ્ડવં સમયોધયન્
એમણે નજીક આવીને પાંડવ પર અનેક ઝડપી, તીક્ષ્ણ અને ચામડી ચીરી નાખે એવા બાણોથી યુદ્ધ કર્યું.
તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુસ્તમૈન્દ્રં પઞ્ચવાર્ષિકમ્ । અસ્ત્રમાદિત્યસંકાશં ગાણ્ડીવે સમયોજયત્
પછી ભીમસેન હસતાં હસતાં પોતાના ગાંડીવ પર પાંચ વર્ષ જૂનું, ઇન્દ્રદેવનું તેજસ્વી અસ્ત્ર ચઢાવ્યું, જે સૂર્ય સમાન ઝળહળતું હતું.
નાક્ષણાં ન ચ ચક્રાણાં ન રથાનાં ન વાજિનામ્ । અઙ્ગુલાદ્દવ્યઙ્ગુલાદ્વાપિ વિવૃતં પ્રત્યદૃશ્યત
અહીં ક્યાંય પણ પાંસાની નિશાની, રથના ચક્રો, રથ કે ઘોડાં, એ તો શું, આંગળી કે બે જેટલું પણ કંઈ ખુલ્લું દેખાતું નહોતું.
યથા રશ્મિભિરાદિત્યો વૃણુતે સર્વતો દિશમ્। એવં કિરીટિના મુક્તં સર્વં પ્રાચ્છાદયઞ્જગત્
જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી સર્વ દિશાઓ ઢાંકી લે છે, તેમ મકૂટધારીના તીરો આખું જગત ઢાંકી દીધું.
યથા બલાહકે વિદ્યુત્પાવકો વા શિલોચ્ચયે। તથા ગાણ્ડીવમભવચ્ચક્રાભુધમિવાતતમ્
જેમ વાદળમાં વીજળી કે પર્વતની ટોચ પર અગ્નિ ઝળહળે છે, તેમ ગાંડીવ પણ ઘુમતી ચક્રી જેમ વિસ્તરેલું દેખાતું હતું.
યથા વર્ષતિ પર્જન્યો વિદ્યુત્પતતિ પર્વતે। વિસ્ફૂર્જિતા દિશઃ સર્વા જ્વલદ્ગાણ્ડીવમાવૃણોત્
જેમ મેઘ વરસાદ વરસાવે અને વીજળી પર્વત પર પડતી હોય, તેમ જ્વલંત ગાંડીવના ગર્જનથી બધી દિશાઓ ગુંજી ઉઠી.
ત્રસ્તાશ્ચ રથિનઃક સર્વે ચૈન્દ્રમસ્ત્રં વિકુર્વતિ। સર્વે શાન્તિપરા યોધાઃ સ્વચિત્તં નાભિજઝિરે । સહિતા દ્રોણભીષ્માભ્યાં પ્રમોહગતચેતનાઃ
ઇન્દ્રાસ્ત્રના પ્રભાવે બધા રથયોદ્ધાઓ ડરી ગયા, શાંતિ જ ઇચ્છી અને પોતાનું મન સ્થિર રાખી શક્યા નહીં—even દ્રોણ અને ભીષ્મ સાથે હોવા છતાં, બધા મૂંઝાઈ ગયા.
તાનિ સર્વાણિ સૈન્યાનિ ભગ્નાનિ ભરતર્ષભ । પ્રાદ્રવન્ત દિશઃ સર્વા ભયાદ્વૈ સવ્યસાચિનઃ
હે ભરતવંશી, એ બધાં સેના તૂટી પડી અને સવ્યસાચીનો ભય પામી દરેક દિશામાં ભાગી ગઈ.
દક્ષિણામેવ તુ દિશં હયાનુત્તર વાહય। પુરા સાર્થી ભવત્યેષામયં શબ્દોઽત્ર તિષ્ઠતામ્
હે સારથી, ઘોડાંને દક્ષિણ દિશામાં દોડાવ; એમના આવવાના અવાજ અહીં જ છે—એ અવાજ અહીં રહેવા દો.
અશ્ચત્થામ્નઃ પ્રતિરથં પ્રાચીમુદ્યાહિ સારથે । અચિરાદ્દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ગુરુપુત્રં યશસ્વિનમ્
હે સારથી, અશ્વત્થામાના સામનો કરવા રથને પૂર્વ તરફ ફેરવી; હું જલ્દીથી મારા ગુરુના વિખ્યાત પુત્રને જોવા માંગું છું.
મોહયિત્વા તુ તાન્સર્વાન્ધનુર્ઘોષેણ પાણ્ડવઃ। પ્રસવ્યં ચૈવમાવૃત્ય ક્રોશાર્ધં પ્રાદ્રવત્તદા
પાંડવે પોતાના ધનુષ્યના ઘોંઘાટથી બધાને ભુલાવી, ડાબી બાજુથી વળીને અડધો ક્રોશ દૂર દોડ્યો.
યથા સતતગો વાયુઃ સુપર્ણશ્ચાપિ શીઘ્રગઃ । તથા પાર્થરથઃ શીઘ્રમાકાશે પર્યવર્તત
જેમ હંમેશા વહેતો પવન કે ઝડપી ઉડતો સુપર્ણ, તેમ પાર્થનો રથ પણ આકાશમાં ઝડપથી વળ્યો.
મુહૂર્તોપરતે શબ્દે પ્રતિયાતે ધનઞ્જયે । હસ્ત્યશ્વરથપાદાતં પુરસ્કૃત્ય મહારથાઃ
જ્યારે અવાજ થોડો થંભ્યો અને ધનંજય પાછો ગયો, ત્યારે મહારથીઓએ હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતી સાથે આગળ વધ્યા.
દ્રોણભીષ્મમુખાઃ સર્વે સૈન્યાનાં જઘને યયુઃ। યત્તાઃ પાર્થમપશ્યન્તઃ સહિતાઃ શરવિક્ષતાઃ
દ્રોણ, ભીષ્મ અને બીજા બધા નેતાઓ તીરોના ઘા ખાઈને, પાર્થને શોધતા, આખી સેના પાછળ તરફ ગયા.
દિષ્ટ્યા દુર્યોધનો મુક્તઃ સૈન્યં ભૂયિષ્ઠમાગતમ્। ક્રોશમાત્રમતિક્રમ્ય બલમન્વાનયામહે। યાત યત્ર વનં ગુલ્મં નદીમન્વશ્મકાં પ્રતિ
સૌભાગ્યથી દુર્યોધન બચી ગયો અને મોટાભાગની સેના પાછી આવી; માત્ર એક ક્રોશ પાર કરી અમે ફરીથી સેનાને ભેગી કરી રહ્યા છીએ. જ્યાં જંગલ, ઝાડીઓ કે નદી આપણાં લોકો તરફ જાય છે, ત્યાં જાઓ.
અથ દુર્યોધનો દૃષ્ટ્વા ભગ્નં સ્વં બલમાહવે। અમૃષ્યમાણઃ ક્રોધેન પ્રતિમાર્ગન્ધનઞ્જયમ્
પછી દુર્યોધને પોતાનું બળ યુદ્ધમાં તૂટી ગયું જોઈ, ગુસ્સે ભરાઈ, ધનંજયનો પીછો કરવાનું શરૂ કર્યું.